Bij een goed aangelegd hart verschillen linker- en de rechterkant. Bioloog Jeroen Bakkers en collega’s van het Hubrecht Instituut hebben een nieuw mechanisme gevonden dat de asymmetrische ontwikkeling van het hart bestuurt. Het kan helpen bij het vroegtijdig opsporen van aangeboren hartafwijkingen. De resultaten zijn maandag 11 november verschenen in het tijdschrift Nature Communications.

Tot nu toe dachten wetenschappers dat asymmetrie tijdens de embryonale ontwikkeling ontstaat dankzij groeifactor Nodal. Die groeifactor komt alleen voor aan de linkerkant van een embryo. Maar Bakkers en collega’s ontdekten dat zebravissen zonder groeifactor Nodal weliswaar allerlei links-rechts-defecten hebben, maar ook een normaal hart. Kennelijk speelt bij de ontwikkeling van het hart een ander mechanisme een rol.

Bakkers en collega’s probeerden vervolgens de ontwikkeling van het hart na te bootsen in het lab. Het blijkt dat het hart ontstaat uit een buisje dat door driedimensionale vouwing bijna vanzelf een linker- en een rechterkant krijgt. Sturende groeifactoren zijn daar niet voor nodig. Wel moet het interne skelet van cellen goed werken.

Pasgeborenen

Ongeveer een procent van de pasgeborenen kampt met een aangeboren hartafwijking. Links-rechtsfouten in de hartaanleg veroorzaken de ernstigste problemen. Deze defecten gaan soms samen met links-rechts-fouten in andere organen, maar soms ook niet. Het onderzoek van Bakkers laat zien hoe het kan dat alleen in het hart links-rechts-problemen ontstaan zijn. Het hart heeft een ander mechanisme dan de rest van het lichaam om een linker- en een rechterkant te ontwikkelen. Met deze kennis is het wellicht mogelijk om de genetische basis van aangeboren hartafwijkingen op te sporen.

Bakkers werkt samen met de afdeling Kindercardiologie in het WKZ op het gebied van genetica en aangeboren hartafwijkingen.

Lees hier de samenvatting van het wetenschappelijke artikel.