Het afklemmen van bloedvaten tijdens leveroperaties kan de uitgroei van microscopische tumoruitzaaiingen versnellen. Dit blijkt uit het promotieonderzoek dat chirurg in opleiding Jarmila van der Bilt uitvoerde aan het UMC Utrecht.
Een veel voorkomende behandeling van patiënten met darmkanker-uitzaaiingen in de lever, is een operatie waarbij het aangedane deel van de lever wordt verwijderd. Als tijdens deze operatie bloedingen optreden, wat vaak gebeurt, dan klemmen chirurgen tijdelijk de bloedvaten naar de lever af. Hoewel noodzakelijk, heeft het afsluiten en weer doorlaten van de bloedstroom door het tijdelijke zuurstoftekort schadelijke gevolgen voor het leverweefsel.
Dat was al bekend, maar in haar proefschrift toont Van der Bilt aan dat afklemmen en opnieuw doorbloeden bovendien leidt tot een versnelde uitgroei van darmkankercellen. De kiem zit in microscopisch kleine tumoruitzaaiingen die vaak achterblijven na een operatie. Van der Bilt ontwikkelde een muizenmodel om de invloed van het afklemmen op de groeisnelheid van deze kleine uitzaaiingen te onderzoeken. Daaruit bleek dat het afklemmen van leverbloedvaten tumorgroei na een operatie sterk kan versnellen.
Nieuwe levertumoren
Van der Bilt bevestigde deze resultaten in een retrospectief patiëntenonderzoek. Ze analyseerde 128 darmkankerpatiënten die geopereerd zijn aan leveruitzaaiingen. Patiënten waarbij de bloedtoevoer naar de lever langdurig afgeklemd werd (langer dan twintig minuten of meer dan twee keer tien tot vijftien minuten) kregen eerder nieuwe levertumoren dan niet of kort-geklemde patiënten.
Van der Bilt raadt chirurgen dus aan bloedvaten zo min mogelijk af te klemmen tijdens leveroperaties. Als het echt niet anders kan, vanwege het gevaar van bloedverlies, dan is zogenaamd afklemmen in intervallen de beste optie. Uit een enquête die van der Bilt hield onder 311 leverchirurgen uit 39 landen blijkt dat een op de vijf chirurgen tijdens operaties standaard de bloedvaten naar de lever afklemt.
Jaarlijks wordt in Nederland bij tienduizend mensen darmkanker vastgesteld. De patiënten waarbij uitzaaiingen in de lever optreden overlijden praktisch allemaal binnen vijf jaar. In een kwart van de gevallen met beperkte uitzaaiingen is het mogelijk de tumoren uit de lever te verwijderen, daarvan leeft na vijf jaar nog dertig tot veertig procent. Een operatie is vooralsnog de enige hoop op genezing van leveruitzaaiingen.
Jarmila van der Bilt promoveert op 31 mei aan de Universiteit Utrecht.
Voor nadere informatie:
UMC Utrecht, In- en Externe Communicatie
Brigitte Lobée, tel. 088 75 585 80