Zorg voor volwassenen

Behandeling met medicijnen

De behandeling van patiënten met CF is erop gericht de algehele lichamelijke conditie zo lang mogelijk goed te houden. Door het bestrijden van klachten, bijvoorbeeld luchtweginfecties en door het optimaliseren van uw voeding en conditie, probeert uw behandelend arts samen met u deze
doelstellingen te bereiken.
Daarnaast zijn er behandelingen die alleen worden gegeven wanneer daar een speciale reden voor is; de specialistische behandeling. Deze behandelingen worden beschreven onder de kop "Specialistische therapie" .

Vrijwel iedere patiënt met CF heeft medicijnen nodig. De meest gebruikte medicijnen worden hier besproken.

Pancreasenzymen
Bij gezonde mensen produceert de alvleesklier verteringssappen die enzymen bevatten. Deze enzymen zijn onmisbaar voor de vertering van vetten, suikers en eiwitten. Ze splitsen het voedsel in kleine brokjes die via het darmslijmvlies in het lichaam kunnen worden opgenomen.
Reden voor het gebruik van pancreasenzymen
Bij de meeste CF-patiënten functioneert de alvleesklier onvoldoende. De verteringssappen en de enzymen bereiken de darm niet of onvoldoende. Daardoor verloopt de vertering niet goed. Er ontstaat een vettige diarree. Door nu bij de maaltijden en tussendoortjes die vet bevatten pancreas-enzymen te slikken (bijvoorbeeld Creon®, Pancrease® en Pancreax HL/Creonforte), is dit probleem te voorkomen en wordt een goede vertering en opname bereikt.
Vitaminen
Ons lichaam heeft onder andere vitaminen nodig om goed te kunnen functioneren. Bij een goede voeding krijgt het lichaam voldoende vitaminen binnen. Vitamine A, D, E en K zijn vitaminen die vet nodig hebben om goed op te kunnen lossen. Omdat patiënten met CF vetten minder goed via de darm opnemen, zullen ze ook deze vitaminen minder makkelijk opnemen. Daarom moeten de meeste patiënten met CF extra vitaminen slikken.
- Vitamine A is belangrijk voor een goed gezichtsvermogen, voor de groei en voor het goed functioneren van het afweerapparaat.
- Vitamine D is nodig voor een goede botopbouw. Bij ernstige tekorten ontstaat rachitis (Engelse ziekte). Vitamine A en D zitten vaak bij elkaar in één preparaat.
- Vitamine E is nodig om de afweermechanismen in het lichaam in stand te houden. De tabletten van 50 of 100 milligram moeten eenmaal per dag worden ingenomen.
- Vitamine K is belangrijk voor een goede bloedstolling. Uw voeding bevat voldoende vitamine K. Als de stolling echter verstoord is, moet u extra vitamine K gebruiken. De meest gebruikte vormen zijn Konakion® en Fytomenadion®.
Bijwerkingen
Als u dagelijks de voorgeschreven dosering gebruikt, hebben vitaminen geen bijwerkingen.
Griep-vaccinatie
Alle patiënten met CF komen in aanmerking voor de jaarlijkse griepprik (influenza-vaccinatie), zodat mogelijk een ernstige luchtweginfectie voorkomen wordt. Jaarlijks wordt in de herfst (oktober/november) een vaccinatiecampagne gevoerd. Meestal roept uw huisarts u hiervoor op. Natuurlijk kunt u ook zelf een griepprik aanvragen.
Verneveltherapie
De meeste CF-patiënten hebben taai slijm in de luchtwegen. Het is belangrijk de longen zo schoon mogelijk te houden, omdat er anders infecties ontstaan.

Ophoesttechnieken (ACBT, huffen (zie pagina Fysiotherapie)) of sporten zijn belangrijke methodes om de luchtwegen van slijm te ontdoen. Als u regelmatig last heeft van sputum, kunt u starten met verneveltherapie. Met behulp van een vernevelapparaat inhaleert u één of meerdere keren per dag zout water en/of andere medicijnen. Vernevelapparaten hebben als doel de te inhaleren vloeistof (medicijnen) om te zetten in een fijne mist, die u kunt inademen. De medicijnen komen in de longen en luchtwegen terecht, waar zij hun werk kunnen doen. Ze maken het sputum dunner en daardoor is het gemakkelijker op te hoesten. Verneveltherapie is het meest effectief als het voorafgaat aan het sporten of het uitvoeren van ophoesttechnieken.

Vernevelmedicatie
U kunt vernevelen met verschillende medicijnen of combinaties van medicijnen, te weten Ventolin en Atrovent® (kortwerkende luchtweg-verwijders om de benauwdheid op te lossen), Fluimucil® en Mistabron® (slijmverdunners) en fysiologisch zout (een zoutwater oplossing om de luchtwegen vochtig te maken). Het is geen probleem om de bovenstaande medicijnen met elkaar te mengen. Pulmozyme is de meest effectieve slijmverdunner (zie specialistische behandeling).

Bijwerkingen
Als u luchtwegverwijders in normale doses gebruikt, treden er waarschijnlijk weinig bijwerkingen op. Mogelijke bijwerkingen van Ventolin zijn: hartkloppingen en lichte trillingen in de spieren, met name van de handen. De bijwerkingen zijn niet schadelijk en kunnen meestal worden verholpen door de dosering wat te verminderen. Mensen die Atrovent® gebruiken, kunnen last krijgen van een droge mond. Het effect dat slijm-verdunners geven wisselt sterk per patiënt. Sommige mensen hebben er echt baat bij, anderen merken geen effect. Mogelijke bijwerkingen van slijmverdunners zijn: benauwdheid, kriebelhoest en misselijkheid.
Als u één van bovenstaande klachten heeft, meld dat dan aan de behandelend arts.

Er bestaan nog meer medicijnen om te vernevelen. Deze vereisen specifieke aandacht en staan daarom beschreven onder het hoofdstuk "Specialistische therapie". Denkt u dat u last van bijwerkingen van de medicijnen hebt, zoek dit dan na in de bijsluiter en bespreek het met uw arts.