Zuurstof wordt via de longen in het bloed opgenomen en vervoerd naar de organen (bijvoorbeeld het hart, de spieren, hersenen, lever enz.) waar het nodig is voor de energievoorziening in deze organen. Zuurstof wordt in de organen gebruikt en verbrand. Daarbij wordt koolzuur gevormd. Dit wordt via het bloed weer naar de longen teruggevoerd en daar uitgeademd. Dit proces heet gaswisseling (zuurstofopname en koolzuuruitademing via de longen).
Als de longfunctie verslechtert, bijvoorbeeld na een ernstige luchtweginfectie, wordt de opname van zuurstof moeilijker. Daardoor kan de hoeveelheid zuurstof in het bloed (zuurstofspanning) dalen.
Soms is het nodig extra zuurstof toe te dienen tijdens de behandeling van de luchtweginfectie. Deze zuurstof krijgt u via een neusslangetje toegediend (“zuurstof brilletje”). Onder invloed van antibiotica verdwijnt de luchtweginfectie en verbetert de longfunctie. Ook het zuurstoftekort in het bloed verdwijnt en toediening van extra zuurstof is niet meer nodig.
Op termijn kan de longfunctie bij CF-patienten echter achteruitgaan zonder dat er sprake is van een luchtweginfectie. Deze achteruitgang kan ertoe leiden dat er een chronisch zuurstoftekort optreedt.
Als de longfunctie afneemt, dan wordt tijdens het jaarlijkse multi- disciplinaire spreekuur naast het “longfunctie-blazen” ook een bloedgas bepaald.
Bij de bloedgasbepaling (een prikje uit de pols) wordt rechtstreeks de zuurstofspanning en koolzuurspanning in het bloed gemeten.
Uw arts bespreekt met u de resultaten van de bloedgasbepaling. Als u op dat moment geen luchtweginfectie heeft en is er sprake van een geringe daling van de zuurstofspanning, dan is extra zuurstof niet nodig.
Bijzondere omstandigheden Het kan echter zijn, dat u met dit geringe zuurstoftekort onder bepaalde omstandigheden wel extra zuurstof nodig heeft.
Bijvoorbeeld tijdens:
- Vliegreizen
- Intensieve conditietraining.
Vliegreizen
Vliegtuigen vliegen op grote hoogte. De druk in de cabine wordt weliswaar kunstmatig enigszins verhoogd ten opzichte van de omgevingsdruk, maar de druk in de cabine is ongeveer gelijk aan de druk in de atmosfeer op 1500-2500 meter boven zeeniveau.
Dat wil zeggen dat de lucht die vliegtuigpassagiers inademen veel ijler is dan op zeeniveau. Hebt u op zeeniveau al enig zuurstoftekort, dan kan tijdens een vliegreis de zuurstofspanning in uw bloed verder dalen. Bent u van plan te gaan vliegen, dan is het verstandig dit voornemen tijdig met uw behandelend specialist te bespreken. Dan kan immers bepaald worden, of u tijdens de vliegreis extra zuurstof nodig hebt.
Intensieve conditietraining
Als u zich flink gaat inspannen kan de zuurstofspanning in het bloed belangrijk dalen. Dit is te meten door tijdens de inspanning de zuurstof-verzadiging van het bloed te meten. Meestal doet een begeleidend fysiotherapeut door op uw vinger of oorlel een voeler met een infrarood lichtje (=saturatiemeter) aan te sluiten.
Als er sprake is van een belangrijke daling van de zuurstofverzadiging, dan doet u er goed aan om tijdens inspanning extra zuurstof te gebruiken. Waarschijnlijk kunt u met extra zuurstof zelfs betere trainingsresultaten behalen. Als u van plan bent een intensief trainingsprogramma te gaan
volgen dient u dit met uw behandelend arts te bespreken.
Gaat de longfunctie nog verder achteruit, dan kan het zijn dat u ook in rust een belangrijk zuurstoftekort heeft. De behandelend arts adviseert u dan om dagelijks extra zuurstof te gebruiken. Tijdens het slapen en minimaal enkele uren overdag (liefst meer dan 15 uur per dag) dient u extra zuurstof te gebruiken. Door de extra zuurstof voelt u zich beter en wordt de werking van het hart ondersteund.
Realiseert u zich dat zuurstoftekort een gevolg is van een verdere achteruitgang van de longfunctie. Omdat er in principe steeds meer achteruitgang zal plaatsvinden, is het van belang dat u na gaat denken over een eventuele longtransplantatie.