Wat is eenmalig seksueel geweld?
Eenmalig seksueel geweld is een verzamelnaam voor een aanranding of een verkrachting. Seksueel geweld kan gebeuren door een bekende of een onbekende dader, door één of meer daders, binnen of buiten, in het donker of op klaarlichte dag, door een mannelijke of een vrouwelijke dader.
Hoe weet ik dat mijn dochter of zoon is aangerand of verkracht?
Seksueel geweld gebeurt onvrijwillig, onder dwang, tegen je zin. Soms gaat het om hele duidelijke situaties van dwang en geweld, en soms kan het om de subjectieve beleving van een situatie gaan. In Nederland geeft 1 op de 6 meisjes en 1 op de 25 jongens tussen de 12 en 25 jaar aan seks onder dwang te hebben ervaren. Het verschil tussen een aanranding en een verkrachting is dat in het laatste geval iets (een voorwerp, een vinger, een tong of een penis) in het lichaam komt (via de mond, vagina of anus).
Hoe reageren jongeren als ze een aanranding of verkrachting hebben meegemaakt?
Bijna alle jongeren vertonen stressreacties: ze moeten er steeds aan denken, ze slapen slecht en kunnen zich moeilijk concentreren, ze worden boos om niks en houden alles en iedereen in de gaten. Eigenlijk willen ze er niet aan denken en niet over praten. Dit zijn normale reacties op het meemaken van seksueel geweld. Veel jongeren durven hun ervaring aan niemand te vertellen, omdat ze bang zijn om niet geloofd te worden, of bang zijn voor de dader. Ook voelen veel jongeren zich schuldig over wat er is gebeurd, of ze schamen zich. Voor sommige meisjes van Turkse en Marokkaanse afkomst kan het extra moeilijk erover te praten vanwege (angst voor) het verlies van maagdelijkheid en angst voor roddel, eerverlies of uitstoting.
Hoe reageren ouders als hun dochter of zoon een aanranding of verkrachting heeft meegemaakt?
Ouders tonen verschillende reacties. De eerste reacties zijn vaak schrik, boosheid op de dader, ongeloof. Daarna gaan veel ouders hun kind beschermen uit angst voor herhaling. Veel ouders willen precies weten wat er is gebeurd, maar stuiten op een muur bij hun dochter of zoon. Dat kan heel frustrerend zijn. Als ouders zien dat hun kind het moeilijk heeft, kunnen ze zich machteloos en wanhopig gaan voelen.
Wanneer heeft mijn dochter of zoon therapie nodig?
Sommige jongeren kunnen een aanranding of verkrachting op eigen kracht verwerken. Andere jongeren blijven er maanden of jaren later nog last van houden. Ze hebben bijvoorbeeld last van beelden en ze slapen slecht. Ze denken dat het hun eigen schuld is. Ze zijn bang en durven bepaalde dingen niet meer te doen, zoals alleen over straat lopen en uitgaan. Therapie is nodig als het seksueel geweld het dagelijks leven van uw kind blijft.
Kunnen ouders hulp krijgen bij het Psychotraumacentrum?
Ja, ouders kunnen begeleiding krijgen, parallel aan de therapie van hun dochter of zoon. Ouders krijgen informatie over seksueel geweld en over de manier waarop zij hun dochter of zoon het beste kunnen ondersteunen in het verwerkingsproces.
Mijn dochter of zoon wil echt niet praten over wat er is gebeurd, wat nu?
De meeste jongeren vinden het moeilijk om te praten over het seksueel geweld. Dat is begrijpelijk, want als je erover praat, moet je er weer aan denken. En als je er weer aan moet denken, dan voel je je rot en bang. Je ervaringen vermijden en wegstoppen helpt uiteindelijk niet. Praten en schrijven over het seksueel geweld zijn goede manieren om negatieve ervaringen te verwerken en klachten te verminderen. In het Psychotraumacentrum kunnen we uw dochter of zoon uitleggen waarom het belangrijk is dat ze gaan praten met iemand over wat er is gebeurd.
Mijn dochter wil graag in een groep met andere meisjes praten, die hetzelfde hebben meegemaakt. Kan dat?
Ja, therapie kan in een groep of individueel (één op één). Sommige meisjes willen juist met andere meisjes praten, andere doen de therapie liever alleen. In een groepstherapie zitten 4 of 5 meisjes en 2 therapeuten. Er zijn 2 verschillende groepen: een groep voor meisjes van 13 t/m 18 jaar en een groep voor jonge vrouwen van 18 t/m 25 jaar. Voor jongens bestaat er momenteel (nog) geen groepsbehandeling.
Wanneer een meisje de groepstherapie volgt, dan doen haar ouders parallel mee in de ouderbegeleidingsgroep. In een groep kunnen ouders onder andere hun verhaal delen met andere ouders en ervaringen uitwisselen. Ook krijgen de ouders in de groep informatie van de politie en een arts. De oudergroep wordt verzorgd door 2 maatschappelijk werkers.
Welke hulp kan het Psychotraumacentrum bieden:
- Acute opvang direct na de gebeurtenis
- STEPS therapie in een groep
- Individuele STEPS therapie
- EMDR
- Schrijftherapie
- Ouderbegeleiding
- Seksuologische hulp
- Medisch onderzoek
Hieronder vindt u meer informatie over STEPS en EMDR.
Wat is STEPS therapie?
STEPS is een cognitieve gedragstherapie. De therapie bestaat uit 3 delen:
(1) uw dochter/zoon krijgt informatie over eenmalig seksueel geweld van de therapeuten, politie en een arts
(2) hij/zij gaat praten en schrijven over wat er is gebeurd
(3) hij/zij gaat oefeningen doen om minder bang te zijn en meer te durven
Het is een kortdurende therapie van 8 bijeenkomsten. Het kan zowel in een groep gevolgd worden als individueel.
Wat is EMDR?
Eye Movement Desensitization and Reprocessing (afgekort tot EMDR) is een kortdurende, individuele therapie voor mensen die last blijven houden van de gevolgen van traumatische ervaringen. Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de werkzaamheid van EMDR. Uit de resultaten blijkt dat patiënten goed op EMDR reageren (“www.emdr.nl” , 2010).
De website www.emdr.nl biedt een beknopte omschrijving van de therapie:
“Tijdens de EMDR therapie zal de therapeut de jongere vragen aan de gebeurtenis terug te denken inclusief de bijbehorende beelden, gedachten en gevoelens. Tegelijkertijd zal er een afleidende stimulus worden gepresenteerd, doorgaans is dit de hand van de therapeut. De therapeut zal vragen de aandacht op de hand te richten en daarna de hand voor het gezicht langs heen en weer bewegen. Tussendoor zal de therapeut steeds een korte pauze inlassen en vragen wat de jongere ervaart. De EMDR procedure brengt doorgaans een stroom van gedachten en beelden op gang. Vaak verandert er wat. De therapie gaat door totdat de herinnering langzamerhand haar kracht en emotionele lading verliezen. Het wordt steeds gemakkelijker aan de oorspronkelijke gebeurtenis terug te denken en de schokkende ervaring zal steeds meer een plek krijgen in de levensgeschiedenis van de adolescent.” Aanvullende informatie kunt u eveneens vinden op
www.emdr.nl.
Hoeveel kost de therapie?
Als u verzekerd bent, is de therapie kosteloos.
Wat moet ik doen om therapie te krijgen?
U kunt tijdens kantoortijden bellen naar het Psychotraumacentrum op telefoonnummer 088-7554113 of mailen naar
steps@umcutrecht.nl. Aan de telefoon vragen we de leeftijd van uw dochter of zoon, welke school uw kind volgt en waar uw kind nu last van heeft. We vragen hoe vaak het seksueel geweld heeft plaats gevonden. Verder vragen we door wie, wanneer en waar uw dochter of zoon is aangerand of verkracht. Ten slotte willen we weten of er aangifte en medisch onderzoek is gedaan. Eventueel vragen we of we uw dochter of zoon zelf kunnen spreken.
Na dit telefoongesprek bespreekt ons team of het zinvol is om uw dochter of zoon uit te nodigen voor een intake-gesprek. Na zo een intake-gesprek en na het invullen van vragenlijsten, geven we u advies welke therapie het beste is.
Waar is de therapie?
De therapie vindt plaats in het Wilhelmina Kinderziekenhuis in Utrecht.
Geven jullie ook therapie aan de dader?
Nee, het Psychotraumacentrum geeft geen therapie aan daders.
Kan het zijn dat mijn dochter of zoon een SOA heeft opgelopen door het seksueel geweld?
Door het meemaken van seksueel geweld kan een slachtoffer besmet raken met SOA (geslachtsziekten) of HIV. Meisjes kunnen ook zwanger worden door seksueel geweld. Het is daarom belangrijk om medisch onderzoek te laten doen door een (huis)arts of (anoniem) door de GG&GD. Het onderzoek kan ook in het UMC gedaan worden (telefoonnummer: 088 75 532 00).
Wat kan de politie doen?
Slachtoffers van seksueel geweld kunnen op het politiebureau terecht om te vertellen wat er gebeurd is. De politie is er ook om hen op te vangen. Slachtoffers hoeven geen aangifte te doen als ze dat niet willen. Het is tevens altijd mogelijk een afspraak te maken voor een informatief gesprek. In dit gesprek vertelt de politie over de juridische mogelijkheden en de vereisten voor het doen van een melding of een aangifte. Bij een melding van seksueel geweld wordt er door de politie geen proces-verbaal opgemaakt. Dit betekent dat het vervolg, een politieonderzoek, achterwege blijft. Er vindt dus ook geen strafrechtelijke vervolging van de dader plaats. Wanneer de politie meerdere meldingen krijgt over dezelfde dader, kunnen zij iemand vragen om alsnog aangifte te doen. Aangifte doen betekent dat er wel een politieonderzoek wordt gestart.
De contactgegevens van alle politiebureaus en aanvullende informatie over het doen va een melding of aangifte, kunt u vinden op
www.politie.nl.