Eenmalig seksueel geweld is een verzamelnaam voor een aanranding of een verkrachting. De acute stress-reacties op een aanranding of verkrachting zijn heel vervelend, maar normaal; na enkele weken tot maanden doven deze reacties uit. Bij een groot deel van adolescenten die eenmalig seksueel geweld hebben meegemaakt, houden de klachten aan en ontstaat een Post Traumatische Stress Stoornis, ook wel PTSS genoemd. PTSS kan het dagelijkse leven zoals schoolgang, gezinsleven, contact met vrienden en intieme relaties ernstig belemmeren. PTSS is goed te behandelen met cognitieve gedragstherapie en/of EMDR.
- Acute opvang wanneer het seksueel geweld recent heeft plaats gevonden
- STEPS therapie in een groep
- Individuele STEPS therapie
- EMDR
- Schrijftherapie
- Ouderbegeleiding
- Seksuologische hulp
- Medisch onderzoek
STEPS is een verwerkingstherapie, ontwikkeld in het Psychotraumcentrum en gebaseerd op de cognitieve gedragstherapie. Het behandelprotocol bestaat uit 2 delen:
- een behandeling voor adolescenten en jong volwassenen tussen de 13 en 25 jaar die eenmalig seksueel geweld hebben meegemaakt en als gevolg daarvan een Post Traumatische Stress Stoornis (PTSS) hebben ontwikkeld
- een parallelle begeleiding voor de ouder(s) van de adolescenten
De naam STEPS is een samenvoeging van de eerste letters van de belangrijkste elementen van de behandeling.
S: Schrijven en Spreken
T: Terugvalpreventie
E: Exposure in vivo en cognitief herstructureren
P: Psychoeducatie
S: Seksueel geweld
De naam STEPS impliceert tevens dat de behandeling stap voor stap verloopt (graduele exposure).
Het doel van STEPS is het verminderen van PTSS.
De therapie voor de adolescenten bestaat uit 8 sessies en kan zowel in een groep als individueel plaats vinden. Ouders kunnen ook begeleiding krijgen, parallel aan de therapie van hun dochter of zoon. In de begeleiding krijgen ouders informatie over seksueel geweld en advies over de manier waarop zijn hun dochter of zoon het beste kunnen ondersteunen in het verwerkingsproces.
Iedere maandagochtend of donderdagochtend van 9.30u tot 11.30u vindt de groepstherapie plaats. Het is een gesloten groep, bestaande uit 4 of 5 meisjes en 2 therapeuten. Er zijn 2 verschillende groepen voor meisjes: een groep voor meisjes van 13 t/m 18 jaar en een groep voor jonge vrouwen van 18 t/m 25 jaar. Voor jongens bestaat er op dit moment geen groepsbehandeling.
Wanneer een meisje therapie volgt in een groep, dan doen de ouders mee in een parallelle ouderbegeleidingsgroep. De meisjesgroep komt 8 keer bij elkaar, de oudergroep 6 keer. De groepstherapie wordt gegeven door een GZ-psycholoog en een gedragstherapeutisch werker / seksuoloog. De ouderbegeleiding wordt verzorgd door twee maatschappelijk werkers.
Eye Movement Desensitization and Reprocessing (afgekort tot EMDR) is een kortdurende, individuele therapie voor mensen die last blijven houden van de gevolgen van traumatische ervaringen. Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de werkzaamheid van EMDR. Uit de resultaten blijkt dat patiënten goed op EMDR reageren (“www.emdr.nl”, 2010).
De website
www.emdr.nl biedt een beknopte omschrijving van de therapie:
“Tijdens de EMDR therapie zal de therapeut de jongere vragen aan de gebeurtenis terug te denken inclusief de bijbehorende beelden, gedachten en gevoelens. Tegelijkertijd zal er een afleidende stimulus worden gepresenteerd, doorgaans is dit de hand van de therapeut. De therapeut zal vragen de aandacht op de hand te richten en daarna de hand voor het gezicht langs heen en weer bewegen. Tussendoor zal de therapeut steeds een korte pauze inlassen en vragen wat de jongere ervaart. De EMDR procedure brengt doorgaans een stroom van gedachten en beelden op gang. Vaak verandert er wat. De therapie gaat door totdat de herinnering langzamerhand haar kracht en emotionele lading verliezen. Het wordt steeds gemakkelijker aan de oorspronkelijke gebeurtenis terug te denken en de schokkende ervaring zal steeds meer een plek krijgen in de levensgeschiedenis van de adolescent.”
Jongens die slachtoffer zijn geworden van eenmalig seksueel geweld kunnen ook bij het Psychotraumacentrum terecht voor individuele hulp.
Het Psychotraumacentrum richt zich uitsluitend op kinderen, adolescenten en jong volwassenen die eenmalig trauma, en dus ook eenmalig seksueel geweld hebben meegemaakt. Bij meermalig of chronisch seksueel misbruik kan de adolescent beter terecht bij een andere instelling. Het Psychotraumacentrum kan wel adviseren bij doorverwijzen.
Iedereen kan een adolescent aanmelden, ook de adolescent of de ouders zelf. Aanmelden kan dagelijks binnen kantoortijden op telefoonnummer 088 75 541 13. Na de telefonische screening wordt binnen een multi-disciplinair overleg bekeken of het zinvol is om de adolescent en haar/zijn ouders uit te nodigen voor een intake. Na de intake wordt een indicatiestelling verricht ten aanzien van de passende behandelvorm. De behandeling is kosteloos en er is geen verwijsbrief of indicatie nodig.
Door het meemaken van seksueel geweld kunnen adolescenten besmet raken met SOA en/of HIV. Het Psychotraumacentrum wijst de adolescenten erop dat het belangrijk is medisch onderzoek te laten doen door de (huis)arts of (anoniem) door de GG&GD. Het onderzoek kan ook in het UMC gedaan worden (telefoonnummer: 088 75 532 00). Meisjes en jonge vrouwen wordt aangeraden een zwangerschapstest te doen.
Slachtoffers van seksueel geweld kunnen op het politiebureau terecht om te vertellen wat er is gebeurd. De politie is er ook om hen op te vangen. Slachtoffers hoeven geen aangifte te doen als ze dat niet willen. Ze kunnen ook een afspraak maken voor een informatief gesprek. In dit gesprek vertelt de politie over de juridische mogelijkheden en de vereisten voor het doen van een melding of een aangifte. Bij een melding van seksueel geweld wordt er door de politie geen proces-verbaal opgemaakt. Dit betekent dat het vervolg, een politieonderzoek, achterwege blijft. Er vindt dus ook geen strafrechtelijke vervolging van de dader plaats. Wanneer de politie meerdere meldingen krijgt over dezelfde dader, kunnen zij iemand vragen om alsnog aangifte te doen. Aangifte doen betekent dat er wel een politieonderzoek wordt gestart.
De contactgegevens van alle politiebureaus en aanvullende informatie over aangifte en melding van zedendelicten, kunt u vinden op
www.politie.nl.
Er is een DVD uitgegeven door Stichting Artsen voor Kinderen over eenmalig seksueel geweld en STEPS. Deze DVD is te bestellen bij
www.hebikdat.nu. Het STEPS protocol wordt uitgegeven door uitgeverij Boom.