SMART SMS: onderzoek met afbeeldingen van de hersenen
Met
MRI onderzoek kunnen er afbeeldingen gemaakt worden van het menselijk lichaam. Vooral de hersenen worden vaak met dit onderzoek onderzocht, omdat deze hiermee nauwkeurig bekeken kunnen worden. Zo kan bijvoorbeeld na een herseninfarct of een hersenbloeding gezien worden welk gedeelte van de hersenen is aangedaan.
Inmiddels zijn de afbeeldingen die gemaakt worden zo nauwkeurig, dat er ook kleine veranderingen in de hersenen gezien kunnen worden. Deze kleine veranderingen komen vaak voor bij gezonde oudere mensen, die daar geen last van hebben.
Wel is gebleken dat personen die deze kleine veranderingen in de hersenen hebben later iets meer kans hebben op een herseninfarct of op dementie. Aangezien deze veranderingen (nog) niet te behandelen zijn, doen we in SMART veel onderzoek om achter de mogelijke oorzaken van deze kleine veranderingen in de hersenen te komen. Mogelijk kunnen we dan in de toekomst voorkomen dat deze afwijkingen ontstaan of erger worden.
De veranderingen in de hersenen kunnen zo klein zijn, dat het moeilijk is om met het blote oog te zien of de veranderingen zijn toegenomen na een paar jaar. Daarom is er in het UMC Utrecht een computerprogramma ontwikkeld dat precies kan meten hoe groot alle onderdelen van de hersenen zijn. Door de metingen van de veranderingen in de hersenen op de eerste foto’s te vergelijken met foto’s van vervolgonderzoeken kan er onderzocht worden of er iets is veranderd. Deze gegevens kunnen dan weer gebruikt worden om te kijken wat de oorzaken van deze veranderingen zijn. Daarnaast kunnen we ook kijken of personen die meerdere kleine veranderingen hebben, ook bijvoorbeeld meer klachten hebben van hun geheugen.
Tot 2005 zijn er bij meer dan 1300 SMART deelnemers ook afbeeldingen van de hersenen gemaakt. In 2006 is de Second MR for SMART (SMS) studie begonnen. Voor dit onderzoek worden de meeste van deze deelnemers nog een keer uitgenodigd om een ochtend terug te komen voor een vervolgonderzoek. Er worden dan weer nieuwe afbeeldingen van de hersenen gemaakt. Daarnaast wordt er door middel van een aantal opdrachten gekeken of het geheugen en de concentratie goed zijn. Hieronder volgt een voorbeeld met afbeeldingen van de hersenen om te illustreren wat we precies doen in het SMART SMS onderzoek:
Op het linker plaatje is een afbeelding van de hersenen te zien. Het middelste plaatje is hetzelfde plaatje nadat het door het computerprogramma geanalyseerd is. De groene en gele gedeelten zijn de normale onderdelen van de hersenen. Het donkerblauwe gedeelte is het vocht dat de hersenen aan de buitenkant beschermt. Het vocht in de hersenen is met paars aangegeven. Op het rechter plaatje zijn de kleine veranderingen lichtblauw gekleurd. Als u goed op het linker plaatje kijkt ziet u dat die plek iets lichter is. Dit zijn de kleine veranderingen waar wij nu onderzoek naar doen.
Als er bij u afbeeldingen van de hersenen zijn gemaakt tijdens het SMART onderzoek en u komt in aanmerking voor het vervolgonderzoek wordt u vanzelf, na ongeveer 3 of 4 jaar, uitgenodigd voor het SMART SMS onderzoek. U hoeft hiervoor niet zelf contact met ons op te nemen.
Inmiddels zijn er al weer meer dan 200 deelnemers langs geweest voor de SMART SMS studie. Die willen wij hiervoor nogmaals bedanken.
A.P.A. Appelman, SMART arts-onderzoeker
A.J.G. Knoops, SMART arts-onderzoeker