Iedere keer dat het hart samentrekt wordt een hoeveelheid bloed in de slagaders gepompt. Hierdoor wordt de druk in de slagaders hoger. Tijdens de ontspanning van het hart daalt de bloeddruk weer. De hoogste druk door het samentrekken van de hartspier wordt de bovendruk genoemd, de laagste druk tijdens de ontspanning is de onderdruk. Een te hoge bloeddruk die langer bestaat is een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten. Van een te hoge bloeddruk zelf wordt meestal niets gemerkt. Ook wordt in de meeste gevallen geen oorzaak gevonden voor de hoge bloeddruk.
De meting
De bloeddruk wordt gemeten met behulp van een opblaasbare manchet om de arm die hard opgepompt wordt en vervolgens langzaam leegloopt. Hierdoor wordt de doorstroming van de arm heel even geblokkeerd. Dit kan geen kwaad. De druk waarbij het hart net een beetje bloed langs de manchet kan pompen is de bovendruk. De druk waarbij ook tijdens de ontspanning van het hart bloed langs de manchet kan, is de onderdruk. Omdat de bloeddruk schommelt gedurende de dag zijn meerdere metingen nodig om vast te stellen of iemand een te hoge bloeddruk heeft. Ook na activiteit is de bloeddruk vaak hoger. Daarom wordt bij de vasculaire screening de bloeddruk gemeten als iemand een tijdje rustig gezeten heeft. Soms is de bloeddruk aan de linker arm anders dan aan de rechter arm. Hierom wordt de bloeddruk aan beide armen gemeten.