We kunnen afstaande oren op twee manieren behandelen:
• met spalktherapie of
• met een operatie
De oren van pasgeboren baby’s hebben een unieke eigenschap: ze zijn heel plooibaar. Daardoor kunnen we de oren met een spalkje en pleisters permanent van vorm veranderen, zonder operatie. Hoe eerder we ingrijpen, des te korter duurt de spalktherapie en des te beter is het resultaat. Als een kind ouder is dan drie maanden kunnen we afstaande oren bijna niet meer via spalktherapie corrigeren.
Spalktherapie is een nieuwe behandeling, waarmee u een eventuele operatie op latere leeftijd kunt voorkomen.
Voor welke oorproblemen geschikt?
Alle oren die door druk van buitenaf in een normale vorm te plooien (drukken) zijn komen in aanmerking voor spalktherapie. Met andere woorden: het kraakbeen van het oor is normaal van grootte en vorm, het oor is alleen abnormaal geplooid.
Het gaat dan om:
• afstaande oren
• Stahls oordeformiteit
• Lop oor
• kink in de rand
Stahls oordeformiteit
Een Stahls oordeformiteit of ‘derde crus’ komt veel voor. Het wordt ook wel Spock-oor genoemd, vanwege de punten aan de bovenkant. Spalkjes corrigeren deze afwijking redelijk makkelijk. Met een operatie op latere leeftijd is de afwijking erg moeilijk te corrigeren.
Lop Oor
Als de bovenkant van het oor omklapt noemen we dat een ‘lop oor’. Deze afwijking komt vaak voor in de eerste uren na de geboorte. Als dit niet vanzelf wegtrekt is spalken zinvol.
Polikliniekbezoek
Als u voor de eerste keer op de polikliniek komt, kijken wij of we de afwijking aan het oor met spalktherapie kunnen corrigeren. In het UMC Utrecht, locatie Wilhelmina Kinderziekenhuis werken we met speciaal voor dit doel ontworpen spalkjes (Ear Buddies™). Daar meten we het oor op en leggen we de spalkjes aan.
Het spalken
Om de spalkjes de eerste keer goed passend te maken, moet u de oren van uw baby ontvetten. Zo blijft de tape goed plakken. Hoe ouder de baby, hoe belangrijker dit is. Was de oren daarom goed met babyshampoo en maak vooral de vouwen en plooien goed schoon. Laat de oren daarna goed drogen. Smeer geen olie of crème op en rond de oren.
We zorgen dat het gootje van het oor precies in het spalkje past en zetten het spalkje vast met smalle tape. Daarna plakken we het hele oor met brede tape tegen het hoofd. Het oor wordt hierdoor naar achteren gedrukt terwijl de spalk de juiste vorm van het oor behoudt. Uw baby heeft hier geen last van en kan gewoon op een gespalkt oor slapen.
De spalkjes moeten 24 uur per dag gedragen worden. Ze blijven zitten tot het oor in de juiste vorm blijft staan zonder spalk. Hoe lang dat duurt, hangt af van de leeftijd van uw baby: hoe jonger, hoe sneller en hoe beter de vervorming gaat.
Verwachte tijdsduur nodig om de spalken:
Start meteen na de geboorte 2 weken spalken
1 maand na de geboorte 1 maand spalken
2 maanden na de geboorte 2 maanden spalken
De spalktijden zijn slechts richtlijnen. Iedere baby en elk oor is anders. Daarom kunnen de tijden afwijken.
Waar moet u op letten?
- De spalkjes zijn gemaakt van zacht plastic dat de huid van uw baby in principe niet beschadigt. Het spalkje mag niet gebruikt worden als de huid kapot is. Is uw baby overgevoelig voor het materiaal? Stop dan met het gebruik ervan en neem contact met ons op.
- De tape zal vies worden, maar wissel de tape alleen als het niet meer goed zit. Niet omdat het vies is.
- Laat de oren niet nat worden. De huid tussen de achterkant van het oor en het hoofd droogt moeilijk en kan dan snel ontstoken raken.
- Was het haar van uw baby alleen bij het vervangen van de tape. U kunt ook alleen de brede tape vervangen als de smalle tape nog goed zit. Laat de stukken die nog goed plakken zitten. Verwijder alleen de tape die los zit en plak de nieuwe tape er overheen. Wilt u de tape helemaal verwijderen, week het dan in bad af met babyshampoo. Trek de tape er niet in één keer af, zoals een pleister bij een volwassene. De babyhuid is nog teer.
Verwachtingen
Als we beginnen met spalken als uw baby 6 weken of jonger is, is het resultaat in 85% van de gevallen goed of zelfs uitstekend.
Zie ook:
UVC Utrecht
Als uw kind te oud is voor spalktherapie, is een operatie een andere mogelijkheid om afstaande oren te corrigeren.
Een operatie waarbij afstaande oren worden rechtgezet noemen we ‘otoplastiek’. Oto = oor en plastiek komt van ‘plastische chirurgie’. We doen deze operatie pas als het kind vijf of zes jaar oud is, want dan zijn de oren voldoende ontwikkeld. En we kunnen het kind dan beter uitleggen wat het na de operatie moet doen om snel te genezen.
Redenen
Redenen om afstaande oren recht te zetten zijn vooral cosmetisch. Soms hebben kinderen last van hun afstaande oren:
• ze vinden het zelf niet mooi of
• ze worden er mee gepest
Een operatie kan dan een oplossing zijn.
De operatie
Het rechtzetten van afstaande oren gebeurt bij kleine kinderen onder volledige narcose. Bij grote kinderen gebruiken we plaatselijke verdoving.
De plastisch chirurg maakt een sneetje achter het oor. Afhankelijk van de reden van de afstaande oren:
• vervormt hij de plooi van de oorschelp of
• verwijdert hij een deel van het kraakbeen
Meestal is het niet nodig huid achter het oor te verwijderen. De wonden worden gehecht met oplosbare hechtingen.
De operatie duurt ongeveer 60 tot 90 minuten.
Na de operatie
Na de operatie zal uw kind nog wat slaperig zijn van de narcose. Soms moet uw kind een nachtje in het ziekenhuis blijven, maar meestal kan uw kind nog dezelfde dag naar huis.
Uw kind kan misselijk zijn na de operatie. Indien nodig geven wij daar iets voor.
Na de operatie heeft uw kind een verband om het hoofd. Dit drukverband moet de eerste week blijven zitten. Valt het er eerder af of laat het los? Bel dan de dienstdoende arts-assistent plastische chirurgie. Het is niet verstandig het verband zelf opnieuw aan te leggen. Een te strak aangelegd verband kan drukplekken op de huid veroorzaken.
Na het eerste polikliniekbezoek moet uw kind twee weken lang, 24 uur per dag een elastische hoofdband (sport- of zweetband) dragen om de oren extra steun te geven. Wij raden u aan vóór de operatie samen met uw kind een leuke elastische band uit te kiezen met bijvoorbeeld een mooie kleur of een leuk motief erop. Deze band mag niet te strak zitten en is bedoeld om te voorkomen dat de oren ombuigen.
Daarna moet uw kind de hoofdband nog eens twee weken tijdens het slapen dragen. Hiermee voorkomen we dat het oor terugklapt.
Adviezen na de operatie
Pijn
Het is normaal dat het oor de eerste week nog pijn doet. Uw kind kan paracetamol nemen tegen de pijn. Wordt de pijn steeds erger of heeft uw kind extreem veel pijn, neem dan contact met ons op.
Zwelling
Het oor kan tot enkele weken na de operatie gezwollen blijven. Vooral bij het verwijderen van het verband na de eerste week kunnen de oren blauw en gezwollen zijn.
Hechtingen
Meestal gebruiken we oplosbare hechtingen. Deze verdwijnen vanzelf. Gaan de hechtdraadjes toch irriteren, neem dan contact op met de plastisch chirurg.
Gevoel
Het oor kan in de eerste weken wat meer of minder gevoelig zijn, vooral als het gezwollen is. Dit trekt meestal na een paar maanden weer bij. Vooral in de winter kan dit lastig zijn, want de geopereerde oren zijn vaak sneller pijnlijk als het koud is.
Gehoor
In principe hebben kinderen met afstaande oren geen gehoorproblemen. Dit verandert na de operatie niet.
Litteken
Het litteken van de operatie zit achter het oor en is daardoor moeilijk te zien. In het begin is het nog rood, maar dat verdwijnt na enkele maanden. Heel zelden wordt het litteken dik (hypertrofisch) of erg dik (keloidvorming).
Sporten
Uw kind moet de eerste zes weken opletten met sporten.
De eerste week mag uw kind in ieder geval niet sporten. Daarna mag uw kind geen contactsporten (zoals vechtsporten, voetballen, hockey en basketbal) of sporten met valrisico (zoals turnen en paardrijden) doen.
Wij raden u aan uw kind de eerste twee weken na de operatie niet te laten zwemmen. Daarna moet uw kind nog vier weken goed oppassen met zwemmen, want een trap tegen het oor kan schade aan het kraakbeen geven.
Na zes weken is het oor genezen. Uw kind mag dan weer alle sporten of andere lichamelijke activiteiten doen.
Mogelijke complicaties
Het rechtzetten van afstaande oren heeft dezelfde risico’s als iedere andere operatie. De wond kan gaan nabloeden of er kan een infectie optreden. Gelukkig komt dit bijna nooit voor. Het litteken geneest meestal goed. Heel zelden wordt het litteken dik of erg dik.
Kraakbeen heeft soms de neiging dat het terugspringt in zijn oorspronkelijke vorm. De kans dat de afstaande oren terugkomen is 5 tot 10%. Dan moeten we nog een keer opereren.
Verwachtingen
Meestal is de stand van de oren na de operatie duidelijk verbeterd. Maar het lukt nooit om beide oren volledig symmetrische te krijgen. Wij proberen het oor een natuurlijke vorm te geven en willen vooral voorkomen dat het oor te strak tegen het hoofd aan komt te zitten.
Vergoeding
Sommige verzekeringen vergoeden de kosten voor het rechtzetten van afstaande oren wel, andere niet. Soms vergoeden verzekeraars de kosten alleen als de operatie voor een bepaalde leeftijd (bijvoorbeeld 12 of 16 jaar) gebeurt.
Of uw zorgverzekeraar de operatie vergoedt kunt u lezen in de polisvoorwaarden. Of u kunt contact opnemen met uw zorgverzekeraar.
Wij zullen de operatie meestal pas uitvoeren na een schriftelijke toestemming van uw zorgverzekeraar.