Als patiënt hebt u een aantal belangrijke rechten. De belangrijkste rechten staan in de Wet Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO). Deze worden hier verder beschreven.
Psychiatrische en psychogeriatrische patiënten vallen ook nog onder de wet Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ). De wet BOPZ geldt voor patiënten die onvrijwillig zorg ontvangen. Of die onvrijwillig in een instelling moeten verblijven (gedwongen opname).
Mensen kunnen gedwongen opgenomen worden als ze een gevaar zijn voor:
• zichzelf;
• anderen of
• hun omgeving.
In de wet BOPZ staat welke rechten een patiënt heeft als hij onvrijwillig opgenomen is. Meer informatie over deze wet vindt u op de site van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Natuurlijk behandelen en verzorgen wij u zorgvuldig. We passen de zorg en behandeling aan aan uw situatie.
U hebt recht op informatie over:
- uw ziekte
- de behandeling
- de daarbij horende onderzoeken
- de nazorg
Zo weet u wat er gaat gebeuren. En kunt u een goed besluit nemen. Begrijpt u iets niet? Of bent u iets vergeten? Vraag dan vooral om uitleg.
U hebt het recht om zelf te beslissen over uw behandeling. U kunt bijvoorbeeld beslissen of u een bepaald onderzoek wilt ondergaan of niet.
Om een behandeling te kunnen beginnen, heeft de zorgverlener uw toestemming nodig. Deze toestemming hoeft u niet op papier te geven. Als u wordt opgenomen in ons ziekenhuis gaan wij ervan uit dat u het eens bent met de hele behandeling. Alleen in bijzondere gevallen vragen wij per deel van de behandeling opnieuw toestemming. Bijvoorbeeld als u een onderzoek krijgt dat heel belastend is.
Geef duidelijk aan als u voor een bepaalde behandeling of onderzoek géén toestemming geeft. Wij respecteren uw beslissing. U hoeft niet bang te zijn voor nadelige gevolgen in de relatie met uw arts als u anders beslist dan wij adviseren. Als u geen toestemming geeft voor een onderzoek of behandeling, bespreken we samen met u wat er verder gebeurt.
Wanneer u in het ziekenhuis ligt, hebt u vaak met meer behandelaars te maken, soms van verschillende specialismen. De behandelaar is vaak een arts-assistent (zaalarts). Hij is uw aanspreekpunt en komt langs om met u de behandeling te bespreken (artsenvisite). Een medisch specialist is altijd eindverantwoordelijk voor uw medische behandeling. Dit is uw hoofdbehandelaar. U hoort van de verpleegkundige of zaalarts wie uw hoofdbehandelaar is. U kunt het natuurlijk ook aan hen vragen. Wanneer u een bepaalde arts wilt spreken, kunt u dit altijd aan de verpleegkundige vragen.
U kunt ook een ‘second opinion’ (tweede mening) vragen. Dit betekent dat u een mening vraagt van een andere zorgverlener dan uw behandelaar. U moet uw behandelaar dit wel laten weten. U kunt een second opinion vragen als u bijvoorbeeld een belangrijke beslissing moet nemen over de behandeling. Of als u twijfelt over een diagnose of behandeling. Vraag bij uw zorgverzekeraar wat u moet doen voordat u een second opinion vraagt. De zorgverzekeraar accepteert de kosten van een second opinion niet altijd. U moet de second opinion dan zelf betalen.
Soms kunt u meedoen aan medisch wetenschappelijk onderzoek. Voordat u ja zegt, hebt u recht op schriftelijke en mondelinge informatie over het onderzoek. Als u aan het onderzoek mee doet, vragen wij u uw handtekening te zetten op een toestemmingsverklaring. De onderzoeksgegevens worden vertrouwelijk behandeld. Verder bewerken we de gegevens zo, dat er niet meer te zien is bij wie de gegevens horen. Wij vinden het fijn als u meedoet. U bent niet verplicht mee te doen. Als u besluit niet aan een onderzoek mee te doen, dan heeft dat geen gevolgen voor de verdere behandeling. Zie hierover ook ‘Gebruik van lichaamsmateriaal’.
Wij houden rekening met uw religieuze overtuiging of uw levensbeschouwing.
U en uw wettelijke vertegenwoordiger hebben het recht uw medisch en verpleegkundig dossier te lezen. Overleg dit met de behandelend arts of verpleegkundige. U kunt een kopie van (een deel van) uw medisch dossier krijgen. U moet dit schriftelijk aanvragen bij uw behandelend arts.
Voor een verzoek om vernietiging van uw medische gegevens bestaat een schriftelijke procedure. Meer informatie hierover krijgt u bij Patiëntenservice.
Het (digitale) dossier met uw gegevens kan onder meer bestaan uit:
- een EHBO-formulier
- een operatie-formulier
- een anesthesielijst
- een pathaloog anatoomformulier en
- een ontslagbrief
Volgens de Archiefwet van 1992 moet dit kerndossier 115 jaar vanaf de geboortedatum bewaard worden. Overige informatie in het dossier mag tien jaar na laatste behandeling vernietigd worden. Het UMC Utrecht kiest ervoor deze gegevens ook 115 jaar te bewaren. Als u uw dossier wilt laten vernietigen, kan de bewaartermijn van deze overige gegevens korter zijn.
Hebt u een schriftelijke wilsverklaring (levenstestament) of een bewijs van donorregistratie? Geef dit dan door aan uw behandelend specialist. Of aan het hoofd zorgeenheid van uw afdeling. Het is verstandig ook uw contactpersoon te informeren over uw wensen.
Voor onderzoek en behandeling van patiënten is het soms nodig om bijvoorbeeld bloed of weefsel weg te nemen. Vaak blijft er na de behandeling een deel van dit materiaal over. Het gaat dan om bloed of weefsel, dat voor uw onderzoek of behandeling niet meer nodig is. Dit noemen we restmateriaal. Dit restmateriaal bewaren wij zorgvuldig in een zogenoemde biobank. Wij gebruiken het voor:
- aanvullende diagnostiek: het kan nodig zijn om in een later stadium opnieuw te kijken naar uw bloed of weefsel, bijvoorbeeld als u nieuwe klachten krijgt,
- kwaliteitscontrole en onderwijs,
- wetenschappelijk onderzoek: bijvoorbeeld naar de oorzaak van ziekten en de ontwikkeling van nieuwe medicijnen en behandelmethoden.
Wetenschappelijk onderzoek met restmateriaal
Als onderzoekers van het UMC Utrecht restmateriaal uit de biobank willen gebruiken, moeten zij hiervoor toestemming vragen aan een onafhankelijke commissie. Deze commissie beoordeelt de medisch-wetenschappelijke kwaliteit van het onderzoeksvoorstel. Een onderzoeker krijgt nooit uw naam te zien als hij uw bloed of weefsel gebruikt.
Om ervoor te zorgen dat onze kennis tot concrete toepassingen leidt in de zorg, werken we soms samen met bedrijven met een winstoogmerk, zoals de farmaceutische industrie. Wij houden echter altijd controle over de vraagstelling en het onderzoek. Ook houden wij in de gaten dat de onderzoeksresultaten ten goede komen aan de gezondheidszorg.
Terugkoppeling van informatie
Wetenschappelijk onderzoek met restmateriaal levert waarschijnlijk geen informatie op die direct voor uw behandeling belangrijk is. Wij publiceren de algemene resultaten van wetenschappelijk onderzoek in vaktijdschriften en in de algemene pers.
Bezwaar?
Hebt u bezwaar tegen het gebruik van uw bloed of weefsel voor wetenschappelijk onderzoek of onderwijs? Vul hiervoor dan het bezwaarformulier in onderaan deze pagina. Het formulier zit ook in onze brochure ‘Gebruik van restmateriaal voor medisch-wetenschappelijk onderzoek en onderwijs’. Deze is beschikbaar op de afdeling en polikliniek.
Als u bezwaar maakt, gebruiken we uw bloed en weefsel niet voor wetenschappelijk onderzoek en onderwijs. Dit heeft geen enkele invloed op de zorg die u ontvangt.
In de landelijke registraties zitten onderzoeksgegevens van patiënten, resultaten van patiënten en ervaringen van patiënten met verschillende behandelingen. Deze gegevens worden anoniem verwerkt. Dit betekent dat we later niet meer kunnen zien welke gegevens bij welke patiënt horen. De gegevens worden verzameld om de behandeling van onze patiënten te blijven verbeteren.
De Nederlandse Kankerregistratie verzamelt gegevens van mensen die kanker hebben. Medewerkers van de Integrale Kankercentra halen deze gegevens uit de medische dossiers. Zij verzamelen informatie over onder andere de ziekte, de behandelingen en het verloop. Ook uw naam en geboortedatum worden in de registratie opgenomen. Deze privacygevoelige gegevens worden zorgvuldig afgeschermd. Dit wil zeggen dat de naam van de patiënt niet direct gekoppeld is aan deze gegevens. Alleen speciaal bevoegde medewerkers met geheimhoudingsplicht hebben toegang tot deze gegevens. Als u niet wilt dat uw gegevens worden geregistreerd, kunt u dit vertellen aan uw behandelend arts. Uw arts schrijft dit in uw dossier en zorgt ervoor dat uw gegevens niet worden geregistreerd. Als u meer informatie wilt over registratie van kanker, vraag dan naar de folder “Registratie van kanker, van groot belang”. Deze is verkrijgbaar bij Patiëntenservice.
Als uw partner, kind of familielid is overleden, moet u op dat verdrietige moment allerlei beslissingen nemen. U moet kiezen voor een begrafenis of crematie, thuis opbaren of ergens anders. U moet rouwkaarten en advertenties kiezen en nog veel meer.
Op dit moment kan de behandelend arts voorstellen om een postmortaal onderzoek te doen. Dat is een medisch onderzoek na de dood. Hiermee proberen we afwijkingen en erfelijke ziektes op te sporen, die we tijdens het leven van de patiënt niet hebben ontdekt. Het gebeurt zelden dat we postmortaal onderzoek alleen uitvoeren om de oorzaak van het overlijden vast te stellen.
De vraag om toestemming voor postmortaal onderzoek komt op een emotioneel moment. Postmortaal onderzoek levert wel vaak waardevolle informatie op. Informatie die kan helpen om het verlies te accepteren. Of om een schuldgevoel of onnodige verwijten te voorkomen.
Wat we uit postmortaal onderzoek leren, kunnen we ook gebruiken bij andere patiënten.
Toestemming
Als een patiënt in het UMC Utrecht overlijdt, vraagt de arts aan de nabestaanden toestemming om postmortaal onderzoek te doen. Dit gebeurt alleen als:
- de behandelend arts denkt dat hier belangrijke extra informatie uitkomt
- de overledene hier zelf geen bezwaar tegen heeft gemaakt.
- de nabestaanden toestemming geven
Lees meer over postmortaal onderzoek.
Tijdens uw verblijf in het UMC Utrecht kunt u complicaties krijgen. Bijvoorbeeld een acute hart- of ademstilstand. Als dit gebeurt, proberen we u meteen te reanimeren.
In het UMC Utrecht reanimeren we alle patiënten bij een hart- en ademstilstand.
Het kan echter zijn dat u in overleg met uw behandelend arts besluit dat reanimeren in een bepaald geval niet zinvol is. Als u zo’n besluit neemt, dan schrijven we dit in uw medisch dossier.
U kunt dit elk moment met uw arts bespreken. U kunt op elk moment uw besluit veranderen.
Hebt u een klacht over uw behandeling, onderzoek, polikliniekbezoek of opname? Vertel dit dan eerst aan uw arts of verpleegkundige. U kunt uw klacht ook bespreken met één van de medewerkers van Patiëntenservice.
Alle zorginstellingen in Nederland zijn wettelijk verplicht een cliëntenraad te hebben. De universitaire medische centra hebben gezamenlijk een cliëntenraad: de Cliëntenraad Academische Ziekenhuizen (CRAZ). De CRAZ bestaat uit bijna vijftig leden van verschillende patiëntenorganisaties. Bij de vergaderingen is een lid van de Raad van Bestuur van ieder universitair medisch centrum aanwezig.
- De CRAZ wil de kwaliteit van zorg voor patiënten in universitaire medische centra bevorderen en behouden.
- De CRAZ ontdekt knelpunten in de zorg. De CRAZ adviseert de universitaire medische centra hoe zij kunnen omgaan met knelpunten. De thema’s waarover de cliëntenraad adviseert kunnen gelden voor één bepaald universitair medisch centrum. Maar ook voor alle universitaire medische centra.
- Via de CRAZ zijn de patiëntenvertegenwoordigers op het hoogste bestuurlijke niveau van universitaire medische centra betrokken bij actuele ontwikkelingen in deze centra.
De CRAZ behandelt geen directe klachten van patiënten. Hiervoor kunt u terecht bij Patiëntenservice.