Het specialisme Infectieziekten houdt zich bezig met de diagnostiek en behandeling van infectieziekten en afweerstoornissen.
Infectieziekten worden veroorzaakt door verschillende micro-organismen (bacteriën, virussen, gisten, schimmels, parasieten). Deze ziekteverwekkers kunnen het menselijk lichaam binnendringen, bijvoorbeeld via de luchtwegen, via het spijsverteringskanaal, via de huid of wond, en via seksueel contact. Sommige infectieziekten zijn besmettelijk: een ziek mens kan andere mensen ziek maken. Ook bijvoorbeeld dieren, besmet water of voedsel kunnen infecties veroorzaken. De infecties kunnen zowel in Nederland als in het buitenland opgelopen worden.
Een specifiek onderdeel van het specialisme Infectieziekten zijn de tropische ziekten. Dat zijn ziekten die in de tropen worden opgelopen, veroorzaakt door verwekkers die daar veel voorkomen.
Bij een verdenking op een infectie doen we onderzoek naar de soort verwekker en de gevolgen van de ziekte voor de verschillende organen van het lichaam en bepalen we welke behandeling nodig is.
De behandeling van infectieziekten is verschillend. Er kunnen medicijnen tegen bacteriën (antibiotica), virussen, schimmels of parasieten voor geschreven worden. Deze middelen moeten meestal kortdurend (een aantal dagen), maar soms ook levenslang worden ingenomen. Ook kan de arts een ondersteunende therapie voorschrijven om symptomen te bestrijden, zoals bij misselijkheid, diarree, pijn en huiduitslag. Vaak is bij infectieziekten geen behandeling nodig. Het afweersysteem kan veel van de verwekkers zelf opruimen.
Afweerstoornissen zijn aandoeningen waarbij de weerstand van het lichaam tegen verschillende soorten infecties, onvoldoende werkt. Als een micro-organisme het menselijk lichaam binnendringt, wordt het afweersysteem geactiveerd en gaat het in gevecht. Het afweersysteem van een patiënt met een afweerstoornis kan niet goed vechten, waardoor de patiënt gemakkelijker ziek wordt, infecties ernstiger verlopen of moeilijker te behandelen zijn.
Veel afweerstoornissen kunnen behandeld worden, bijvoorbeeld door het toedienen van ontbrekende antistoffen. Als behandeling niet mogelijk is, proberen we infecties te voorkomen door het preventief geven van antibiotica.