Het specialisme Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie, kortweg Kaakchirurgie, heeft als werkterrein het hoofd-hals gebied. Het vak heeft zich ontwikkeld uit zowel de tandheelkunde als de geneeskunde. De specialist in de Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie (kaakchirurg) behandelt ziekten en afwijkingen aan mond, kaak en aangezicht.
De kaakchirurg behandelt niet alleen “harde aangezichtsweefsels”. Dit zijn weefsels zoals het gebit, het kaak- en aangezichtsskelet. Ook richt hij zich op de behandeling van de “weke delen” van het aangezicht. Dit zijn onder andere de huid, de slijmvliezen en de speekselklieren. Een kaakchirurg heeft de opleiding tot tandarts én basisarts gevolgd en zich daarna in 4 jaar gespecialiseerd.
De kaakchirurg houdt zich vooral bezig met de volgende deelgebieden:
Mondziekten
In de mond kunnen op de slijmvliezen allerlei afwijkingen ontstaan. De kaakchirurg kent veel van deze afwijkingen en kan eventueel een weefselstukje uit de afwijking nemen. Dit heet een biopt. Hiermee kan de kaakchirurg de diagnose met zekerheid vast laten stellen.
Algemene kaakchirurgie (Dentoalveolaire chirurgie)
Hieronder valt:
- Het trekken van tanden en kiezen, maar ook transplanteren van tanden en kiezen. Een kaakchirurg kan bijvoorbeeld tanden of kiezen transplanteren van de bovenkaak naar de onderkaak. Dit gebeurt als er in de onderkaak een tand of kies verloren is gegaan of niet is aangelegd.
- Ook de verwijdering van de verstandskies valt onder de algemene kaakchirurgie.
- Daarnaast valt de wortelpuntbehandeling (apexresectie) van tanden en/of kiezen onder dit deelgebied. Een kaakchirurg kan deze behandeling uitvoeren bij ontstekingen aan de wortelpunt in het kaakbot.
Kinderkaakchirurgie
In het WKZ vindt de kinderkaakchirurgie plaats. Het gaat hierbij om de kaakchirurgische behandeling van kinderen die mond of kaakklachten hebben. Ook de behandeling van aangeboren afwijkingen van het aangezichtsskelet en tumoren in het hoofd/halsgebied bij kinderen behoort tot het terrein van de kinderkaakchirurg. Vaak vindt dit in teamverband plaats, zoals binnen het schisisteam en het craniofaciale team van het WKZ.
Implantologie
Implantaten zijn kunstwortels (titaniumschroeven) die we in het kaakbot plaatsen om protheses houvast te geven. Daarnaast kunnen op implantaten ook kronen en bruggen worden bevestigd. Deze kronen en bruggen vervangen tanden en kiezen die niet zijn aangelegd of verloren zijn gegaan. Als er onvoldoende bot is om een implantaat te plaatsen, wordt eerst een bottransplantatie gedaan. Hierbij transplanteren we bot van de kin, de heup (bekkenkam) of de schedel naar de kaak. Later brengt de kaakchirurg dan alsnog de implantaten aan.
Ook kunnen we implantaten in het aangezichtsskelet plaatsten. Dit gebeurt bij aangeboren afwijkingen, na verwijdering van tumoren of verlies van weefsels door ongevallen. Op die plaats bieden de implantaten houvast voor oog, neus- en/of oorepitheses. Dit is een soort prothese die op de huid aansluit. Dit wordt wel een epithese genoemd. Het zijn dus kunstogen, kunstneuzen of kunstoren van kunststof materiaal.
Kaakgewrichtsklachten
Kaakgewrichten en de kauwspieren kunnen klachten geven. Vaak zijn deze klachten met eenvoudige middelen te verhelpen. Soms is er operatief ingrijpen nodig om de klachten te verhelpen.
Ongevallen (Traumatologie)
Hieronder valt letsel van het gebit en het aangezicht. Botbreuken (fracturen) van het aangezichtsskelet kunnen leiden tot:
- uitval van gevoelszenuwen
- verminderd kauwvermogen
- stoornissen bij het zien, bv dubbelbeelden
- stoornissen in het uiterlijk(o.a. littekens, scheve neus, kaken en oogkassen)
Fracturen van de kaken, oogkassen en voorhoofd worden meestal onder algehele narcose door de kaakchirurg behandeld.
Orthodontie en Orthognatische chirurgie / chirurgische kaakorthopedie
Als de kaken niet goed ten opzichte van elkaar staan, kunnen we de kaken verplaatsen. Ze worden dan zo gezet zodat ze in een betere - goede - positie ten opzichte van elkaar staan. Deze behandeling vindt plaats in samenwerking met een orthodontist.
Soms liggen er blijvende gebitselementen,scheef in het kaakbot en willen deze niet doorbreken. De kaakchirurg helpt dan de orthodontist door dit element “vrij te leggen”. Hierbij wordt het element in het kaakbot opgezocht en voorzien van een “slotje”(bracket). Daarna trekt de orthodontist met een elastiek de tand via een beugel naar zijn plaats. Soms plaatst de kaakchirurg hiervoor eerst een schroefje in het kaakbot.
Oogkaschirurgie (Orbitocraniofaciale chirurgie (OCF))
Aangeboren afwijkingen, tumoren en ongevallen kunnen ernstige misvormingen van alle weefsels van de oogkassen en schedel geven. Herstel hiervan gebeurt door de kaakchirurg, vaak in teamverband (OCF-team) met de oogarts, neurochirurg en/of plastisch chirurg.
Oncologie
Oncologie is een extra specialisatie, van 2 jaar, bovenop de specialisatie kaakchirurgie. Het gaat hierbij om:
- behandeling van tumoren in de mond- en keelholte
- behandeling van tumoren in het aangezichtsskelet
- behandeling van tumoren op de huid van de lippen of het gelaat
- de verwijdering van de lymfklieren in de hals.
De diagnostiek en de behandeling van deze tumoren vindt plaats in samenwerking met andere specialismen zoals bijvoorbeeld KNO heelkunde, radiotherapie en medische oncologie. De specialisten zijn verenigd in een Hoofd/Hals Oncologieteam.
Reconstructieve chirurgie
Door aangezichtsletsel en tumoren kunnen er afwijkingen in de kaken en in het aangezicht ontstaan. Door reconstructieve ingrepen worden deze defecten opgevuld en zomogelijk wordt de functie hersteld. Dit zijn bijvoorbeeld:
- bottransplantaties met of zonder bloedvatvoorziening
- huidtransplantaties met bloedvatvoorziening
- implantaten in kaak- en aangezichtsbot.
Sommige patiënten missen door een tumoroperatie of een ongeval een deel van het schedelbot. Bij deze patiënten kan een Titanium schedelimplantaat als een deksel over de hersenen worden aangebracht. Dit Titanium schedelimplantaat is speciaal met behulp van een CT-scan en CAD/CAM-technieken vervaardigd.
De Reconstructieve kaak- en aangezichtschirurgie is een van de speerpunten van de afdeling Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie te Utrecht. Hierbij wordt veelvuldig samengewerkt met de tandartsprothetisten en tandtechnici in de zorglijn UCRI/MFP.
Bijzondere Tandheelkunde
De zorgeenheid beschikt over een geïntegreerde afdeling Bijzondere Tandheelkunde (BT). Deze afdeling biedt bijzondere tandheelkundige en prothetische zorg aan bepaalde groepen patiënten, zoals:
- Patiënten die heel bang zijn voor de tandarts
- Gehandicapten.
- Patiënten die na een operatie van een kwaadaardige tumor in de mond een bijzondere prothese nodig hebben.
De zorg die de afdeling BT verricht is bijzonder vanwege de moeilijkheidsgraad van de behandelingen of de buitengewone omstandigheden waaronder deze worden uitgevoerd. Voor een behandeling op de afdeling BT is een verwijsbrief van uw tandarts of behandelend specialist nodig.
Op de zorgeenheid Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie werken behalve kaakchirurgen, orthodontisten en tandartsen, ook mondhygiënisten en tandtechnici. Daarnaast zijn er vele tandartsassistenten en verpleegkundigen werkzaam op de polikliniek en de verpleegafdeling (D5-Oost).