Schizofrenie wordt vaak ten onrechte omschreven als 'een gespleten geest'. Dat is wel de letterlijke vertaling, maar schizofrenie is een ziekte van de hersenen waarbij het denken, het gevoelsleven en het gedrag ernstig verstoord zijn geraakt.
Mensen met schizofrenie hebben last van psychotische verschijnselen. Dat zijn bijvoorbeeld
- hallucinaties (dingen anders waarnemen),
- wanen (een onjuiste en niet te corrigeren overtuiging),
- een gestoorde gedachtegang of
- een hevige angst.
Dit noemt men de 'positieve' symptomen.
Daarnaast zijn er ook 'negatieve symptomen': dan raakt iemand in zichzelf gekeerd, vertoont weinig initiatief en heeft een verschraald gevoelsleven. Bovendien kan iemand met schizofrenie vaak minder goed sociaal functioneren: hij legt moeilijk contacten en wordt gevoelig voor spanning. Ook het denken gaat moeilijker. Daardoor gaan de school- of werkprestaties vaak achteruit (cognitieve symptomen).
Een extra probleem is dat personen met schizofrenie zelf vaak geen besef hebben van de ziekte.