Bij niet-alcoholische steatohepatitis (NASH) is sprake van leververvetting, -ontstekingen en littekenvorming in de lever (fibrose), wat kan leiden tot levercirrose en leverkanker. Om tot een diagnose te komen, is nu nog een belastend leverbiopt nodig. De onderzoeksgroep van Dr. Saskia van Mil neemt deel aan een Europees project met als doel de ontwikkeling van  een NASH-test waarvoor een bloed- of poepmonster volstaat. De Europese Unie steunt het project met 34 miljoen, zo werd vandaag bekend.

Het aantal mensen met niet-alcoholische steatohepatitis (NASH) stijgt snel doordat ernstig overgewicht steeds meer voorkomt. Van de mensen met obesitas heeft ongeveer 90 procent een leververvetting. Eén op de vijf mensen met leververvetting krijgt op den duur last van leverontstekingen en de aanmaak van littekenweefsel in de lever (NASH). Van hen ontwikkelt uiteindelijk 20 procent leverfalen. Omdat de lever dan niet meer goed werkt, is een levertransplantatie nodig. In de VS is NASH al de meest voorkomende reden voor een levertransplantatie.

Minder pijnlijk
Een vroege diagnose van de ziekte NASH is belangrijk om leverfalen voor te zijn. Tot nu toe is het alleen met een leverbiopt mogelijk om tot de diagnose NASH te komen. De arts neemt dan met een holle naald een stukje van de lever weg. Het afnemen van een leverbiopt is pijnlijk en leidt soms tot bloedingen.
NASH komt frequent voor, maar wordt vaak pas per toeval ontdekt omdat de aandoening niet gepaard gaat met veel pijn of andere symptomen. Het is ook daarom van het grootste belang om snel een niet-pijnlijke en goedkope test te ontwikkelen. Dr. Saskia van Mil (CMM, divisie Biomedische Genetica) coördineert een team met experts uit heel Nederland. Dat team brengt een blauwdruk van vetten, metabolieten en darmbacteriën in beeld die een gezonde lever onderscheidt van een vette lever en een lever met NASH. Doel is om met behulp van deze biomarkers een test te ontwikkelen waarmee de diagnose NASH in bloed of poep kan worden gesteld. Deze test is eenvoudiger en minder pijnlijk voor de patiënt dan een leverbiopt.

Europese samenwerking
Het onderzoek van Van Mil maakt deel uit van het LITMUS-project: Liver Investigation: Testing Marker Utility in Steatohepatitis. Hierin werken medisch specialisten en wetenschappers samen met de European Federation of Pharmaceutical Industries and Associations (EFPIA). Samen willen zij zeer precieze testen met biomarkers ontwikkelen, valideren en beschikbaar maken om NASH vast te stellen én te voorspellen welke patiënten het hoogste risico lopen op ernstige leverontstekingen en littekenweefsel. Dat maakt het mogelijk om de zorg voor NASH-patiënten bijtijds in te zetten, behandelingen effectiever te maken, gericht medicijnen te ontwikkelen en de zorg beter af te stemmen op de fase van hun ziekte. Bij het LITMUS-project zijn 47 partners betrokken. Het project wordt geleid vanuit het Newcastle University’s Institute of Cellular Medicine. Op 21 november 2017 is met een persbericht bekend gemaakt dat de Europese Unie het LITMUS-project met 34 miljoen steunt via het programma Innovative Medicines Initiative 2 Joint Undertaking.