Ieder jaar wordt het NVIC geraadpleegd over mensen die ziek worden na het eten van een maaltijd met zelfgeplukte paddenstoelen. Dit jaar zijn er al 9 meldingen geweest over 12 patiënten met een paddenstoelvergiftiging. Enkele van deze patiënten hebben zeer ernstige symptomen ontwikkeld, waaronder leverfalen. Helaas beseft niet iedere paddenstoelverzamelaar dat er gezondheidsrisico's zijn verbonden aan het wildplukken van paddenstoelen. Want hoewel er in Nederland verschillende goed eetbare soorten te vinden zijn, komen er ook (zeer) giftige paddenstoelen voor. Als een giftig exemplaar wordt aangezien voor een eetbare soort, kan dit ernstige gevolgen hebben, mede doordat de ingenomen hoeveelheid vaak vrij groot is. Opvallend is dat een groot deel van de patiënten geen Nederlandse origine heeft. Mogelijk zijn zij van huis uit meer gewend om zelf paddenstoelen te plukken dan men in Nederland gewend is. Dit kan leiden tot intoxicaties als ze onvoldoende kennis hebben over de soorten die in Nederland groeien, waardoor ze per ongeluk giftige exemplaren plukken.
 
De huidige weersomstandigheden (regen na een warme periode) zijn voor veel paddenstoelsoorten ideaal om te kunnen groeien. Het NVIC verwacht dan ook dat het aantal vergiftigingen door paddenstoelen als maaltijd nog gaat stijgen. In eerdere jaren kwamen de meeste meldingen binnen in de maanden juli, augustus, september en oktober.
 
Leverfalen door amatoxinen bevattende paddenstoelen
De meest beruchte paddenstoeltoxinen zijn de amatoxinen, welke voorkomen in bijvoorbeeld de groene knolamaniet (Amanita phalloides) (zie foto). Een amatoxinen-vergiftiging begint 6-24 uur na inname met zeer hevig braken en waterdunne diarree. Terwijl de patiënt vervolgens lijkt op te knappen, veroorzaken de amatoxinen levercelschade. Na enkele dagen kan dit resulteren in leverfalen, wat soms fataal verloopt. Intraveneuze toediening van silibinine (Legalon ® SIL) kan helpen de leverschade veroorzaakt door amatoxinen te beperken. Voor nadere informatie zie www.vergiftigingen.info; monografie "Paddenstoelen, amatoxinen bevattende" en therapietekst “Toedienen van silibinine (Legalon SIL)”. In geval van een acute amatoxinen-vergiftiging kan silibinine via het NVIC worden besteld bij het RIVM.
 
Onbekende paddenstoel
Meestal is het onbekend welke specifieke paddenstoelsoort is opgegeten. Het NVIC kan aan de hand van de symptomen die de patiënt ontwikkelt een inschatting maken van het betrokken paddenstoeltoxine. De verschillende paddenstoeltoxinen veroorzaken namelijk ieder een verschillend symptomencomplex. Sommige paddenstoeltoxinen veroorzaken enkel maag-darmklachten, terwijl anderen bijvoorbeeld hallucinaties, leverfunctiestoornissen of nierfalen kunnen veroorzaken. Daarnaast kan het NVIC de behandelend arts in contact brengen met een mycoloog (paddenstoeldeskundige) om eventuele paddenstoelresten te laten determineren.
 
Naast intoxicaties door paddenstoelen als maaltijd, wordt het NVIC veelvuldig gebeld over kleine kinderen (t/m 4 jaar) die een hapje van een onbekende paddenstoel hebben genomen (in 2018 101 van de in totaal 146 blootstellingen aan paddenstoelen). Na inname van een klein hapje zijn geen ernstige vergiftigingsverschijnselen te verwachten.

Foto: Groene knolamaniet (Amanita phalloides) ©M. Dijkman