UMC Utrecht start een studie met als doel een vroegere diagnose, een betere voorspelling van het ziekteverloop en meest optimale behandelstrategie te vinden voor de chronische ontstekingsziekte artritis psoriatica. Een ziekteoverstijgende benadering en big data-analyses spelen een belangrijke rol in de eerste grote klinische studie op dit gebied die ruim € 15 miljoen zal gaan kosten.
 
Om onherstelbare schade aan gewrichten en dus een blijvende ernstige aantasting van de kwaliteit van leven bij artritis psoriatica te voorkomen, is het belangrijk dat de symptomen snel en adequaat worden onderdrukt. Echter, artsen herkennen de ziekte vaak onvoldoende en kunnen ook niet goed voorspellen welke patiënten goed zullen reageren op een bepaald middel. Omdat het behandelresultaat daardoor vaak teleurstellend is, hebben artsen een grote behoefte aan meer inzicht in het mechanisme van deze ziekte op moleculair niveau.
 
TOFA-PREDICT: voorspellen van de beste behandeloptie
Het antireumamiddel tofacitinib heeft in april 2018 een positieve opinie ontvangen van het Europese Geneesmiddelenbureau voor behandeling van artritis psoriatica. Om patiënten te kunnen identificeren die goed gaan reageren op dit dure geneesmiddel zullen onderzoekers onder leiding van het UMC Utrecht in de TOFA-PREDICT-studie uitgebreide klinische gegevens (inclusief medische beeldvorming zoals MRI en PET-CT) en gedetailleerde gegevens over het afweersysteem verzamelen bij 200 volwassen patiënten met artritis psoriatica. Deze patiënten, afkomstig van 10 Nederlandse ziekenhuizen, worden gedurende 2 jaar behandeld met diverse geneesmiddelen. Vervolgens worden met behulp van systems medicine, een nieuwe ziekteoverstijgende wetenschappelijke benadering, door middel van big data-analyses de complexe interacties tussen al deze gegevens in kaart gebracht zodat moleculaire patiëntprofielen kunnen worden opgesteld. Het hoofddoel is daarbij om moleculaire ‘fingerprints’ (complexe biomarkers) te identificeren voor vroege diagnose en het voorspellen van de optimale behandelstrategie bij artritis psoriatica.
 
Pijnlijke gewrichtsontstekingen
Artritis psoriatica is een pijnlijke aandoening met een hoge ziektelast die wordt gekenmerkt door chronische ontsteking van zowel huid (psoriasis) en gewrichten (artritis). Artritis psoriatica is een van de meest voorkomende gewrichtsontstekingsziekten (treft 2 op de 1000 personen), ontstaat vaker bij mensen die aan de huidziekte psoriasis lijden en wordt veroorzaakt door een overactief immuunsysteem. De ziekte wordt meestal behandeld met klassieke ontstekingsremmers en (wanneer deze onvoldoende werken of te veel bijwerkingen veroorzaken) in toenemende mate met biologicals.
 
Systems Medicine
Studieleider Timothy Radstake, reumatoloog en hoogleraar translationele immunologie in het UMC Utrecht, is enthousiast: “Wij hebben eerder aangetoond dat we met een systems medicine benadering een beter inzicht krijgen in chronische ontstekingsziekten zoals systemische sclerose en de ziekte van Sjögren. Binnen ons strategisch programma Infectie en Immuniteit staat systems medicine in de spotlights. We hebben nu circa 1.000 patiënten met een chronische ontsteking van het immuunsysteem gedetailleerd in kaart gebracht met als doel chronische ontstekingsziekten op basis van moleculaire fingerprints te gaan indelen en op basis hiervan te behandelen. We hopen factoren te vinden die kunnen voorspellen welke patiënten met artritis psoriatica wél en welke niet zullen reageren op het middel tofacitinib, op anti-TNF-therapie of op het klassieke middel methotrexaat. Onze studie zal verder bijdragen aan de ontwikkeling van een behandeling op maat, waarvoor ook binnen de Europese Commissie grote interesse is.”

Voor meer informatie over systems medicine, kijk deze korte video van ZonMw