Terug

Rechten in de zorg

Op deze pagina vindt u een overzicht van uw rechten als patiënt. 

Informatie

Als patiënt hebt u recht op informatie in begrijpelijke taal. Alleen als u goed geïnformeerd bent, kunt u meedenken en meebeslissen over de behandeling. De zorgverlener moet u altijd mondeling informeren. Dit kan aangevuld worden met schriftelijke informatie. U hebt recht op informatie over:

  • uw ziekte
  • aard en doel van de behandeling of het onderzoek en van de uit te voeren verrichtingen
  • gevolgen en risico’s daarvan
  • andere methoden van behandeling of onderzoek die in aanmerking komen
  • gevolgen van niet behandelen of niet onderzoeken
  • de nazorg

Zo weet u wat er gaat gebeuren. En kunt u samen met de zorgverlener een goed besluit nemen. Begrijpt u iets niet? Of bent u iets vergeten? Vraag dan vooral om uitleg.

Informatie weigeren

Als u bepaalde informatie niet wilt, dan mag u informatie weigeren. Alleen als de zorgverlener denkt dat het voor u of voor anderen ernstig nadeel oplevert, kan hij de informatie toch geven.

Opnemen van gesprek in de spreekkamer

U mag het gesprek met uw zorgverlener in de spreekkamer opnemen (geluidsopname). Zo kunt u thuis nog eens rustig luisteren naar de informatie. Een opname van het gesprek kan u helpen om bijvoorbeeld een behandelkeuze te maken. Belangrijk om te weten:

  • vraag van tevoren toestemming aan uw arts voor opname. Dit is niet verplicht, maar wel netjes
  • de opname is alleen voor uzelf bedoeld. Zonder toestemming van de zorgverlener mag u de opname niet openbaar delen
  • u mag géén filmpje opnemen of foto's maken van uw zorgverlener. Filmpjes en foto's kunnen de privacy van de zorgverlener schaden.

Praten over behandelwensen en -grenzen

Misschien zijn er ook grenzen die u stelt aan uw behandeling in het ziekenhuis. Het afzien van een bepaalde behandeling noemen we een ‘behandelbeperking’. Uw arts kan ook initiatief nemen om een behandelbeperking met u te bespreken. Dit gebeurt als een behandeling niet (meer) medisch zinvol is. 

Beslissingen nemen

U hebt het recht om zelf te beslissen over uw behandeling. U beslist bijvoorbeeld of u een bepaald onderzoek wilt of niet.

Toestemming geven

De zorgverlener heeft uw mondelinge toestemming nodig om te starten met een behandeling. Deze toestemming wordt meestal niet expliciet gevraagd. Als u naar ons ziekenhuis komt voor een onderzoek, ingreep of opname, gaan wij ervan uit dat u het eens bent met wat er gaat gebeuren. Voor bepaalde onderdelen vraagt de zorgverlener wél apart toestemming. Bijvoorbeeld voor:

  • een operatie
  • risicovolle behandelingen zoals chemotherapie en bestraling (radiotherapie)
  • gebruik van bloed en bloedproducten

Als u toestemming geeft, dan verwacht de zorgverlener dat u meewerkt aan de behandeling. Bijvoorbeeld door adviezen op te volgen.

Toestemming delen medische gegevens

Het UMC Utrecht werkt soms samen met een andere zorginstelling voor uw behandeling. Dan is het belangrijk dat de betrokken zorgverleners de juiste gegevens van u hebben. Het UMC Utrecht deelt uw medische gegevens alleen als u daar toestemming voor geeft. U kunt uw toestemming geven of wijzigen via Mijn UMC Utrecht.

We delen deze gegevens alleen als het noodzakelijk is voor uw behandeling. Een zorgverlener mag deze gegevens alleen bekijken als hij of zij betrokken is bij uw behandeling.

Het gaat om de volgende gegevens:

  • Uw adresgegevens, Burgerservicenummer (BSN) en geboortedatum
  • Uw wensen over reanimatie
  • Medicijnen die u slikt en allergieën
  • Uw (medische) voorgeschiedenis
  • Medische beelden zoals mri-scans, röntgenfoto’s en de verslagen daarvan
  • Laboratoriumuitslagen

Stoppen met een behandeling

U kunt een behandeling, zorg of medicijnen weigeren. Dat kan zelfs als u eerst wel toestemming hebt gegeven. Bespreek uw twijfel altijd met uw zorgverlener. De zorgverlener vertelt u wat de gevolgen zijn van uw besluit. Het kan zijn dat u geen behandeling (meer) wilt, terwijl dit gevaarlijk voor u is. Dan moet de zorgverlener dat heel duidelijk zeggen. Bespreek het op tijd als u wilt stoppen met een behandeling. Anders kan de zorgverlener u hiervoor laten betalen. De zorgverlener respecteert uw beslissing.

Zijn er behandelingen die u echt niet wilt? Dan is het goed om dit op te schrijven in een wilsverklaring (of wilsbeschikking). Een voorbeeld daarvan is een ‘niet-reanimatieverklaring’ of een ‘behandelverbod’.

Een tweede mening (second opinion)

In de gezondheidszorg hebt u het recht om een tweede mening te vragen. In het Engels heet dat ‘second opinion’. Dat is het oordeel of advies van een andere deskundige dan uw eigen zorgverlener.  U hebt daar geen toestemming voor nodig, ook niet van uw eigen zorgverlener. Het is wel goed om er met hem over te praten. Degene die een tweede mening geeft, neemt de behandeling niet over.

Bespreek een verzoek om een tweede mening (second opinion) van tevoren met uw zorgverzekeraar. Als de zorgverzekeraar de kosten niet accepteert, moet u deze namelijk zelf betalen.

Uw dossier inzien, wijzigen of vernietigen

Inzage in uw dossier

U (en uw wettelijke vertegenwoordiger deels) hebben het recht om uw dossier te lezen. Dat kan door een kopie op te vragen bij uw behandelend arts met onderstaand formulier. Lever het formulier in:

Wijzigen van uw dossier

Als u (of uw wettelijk vertegenwoordiger) vindt dat gegevens in uw dossier feitelijk onjuist zijn of onvolledig, kunt u de behandelend arts vragen om deze te wijzigen of aan te vullen. Ook kunt u vragen om uw eigen (aanvullende) verklaring aan het dossier toe te voegen. Dit kunt u doen door onderstaand formulier in te vullen. Lever het formulier in:

Vernietiging van uw dossier

U kunt een verzoek doen voor het vernietigen van uw dossier door onderstaand formulier in te vullen. Lever het formulier in:

 Houd er rekening mee dat niet alle gegevens kunnen worden verwijderd. Voor uw medische gegevens gelden verplichte bewaartermijnen. Meer informatie hierover leest u bij ‘Een bewaartermijn van uw dossier’.

Bewaartermijn van uw dossier

Het UMC Utrecht is wettelijk verplicht om het kerndossier tot 115 jaar na uw geboorte te bewaren. Het kerndossier bestaat uit:

  • verslag van de Spoedeisende Hulp (indien van toepassing)
  • een operatieverslag (indien van toepassing)
  • een anesthesieverslag (indien van toepassing)
  • pathologieverslag (de patholoog onderzoekt in het laboratorium weefsel van patiënten om bijvoorbeeld een diagnose te kunnen stellen)
  • een ontslagbrief (brief aan uw huisarts)

Voor de overige gegevens in uw dossier (bijvoorbeeld de diagnose- en behandelgegevens of uitslagen van onderzoeken) geldt de algemene wettelijk bewaartermijn van 20 jaar. Het UMC Utrecht kiest ervoor om ook deze gegevens 115 jaar te bewaren, behalve als u wilt dat wij ze eerder vernietigen. Er geldt een kortere bewaartermijn van 5 jaar na ontslag voor het dossier bij onvrijwillige opnames op de psychiatrische afdelingen. 

Wie beslist? Wilsonbekwaamheid

Wat is wilsonbekwaamheid?

Een zorgverlener moet altijd toestemming vragen van de patiënt voordat hij mag behandelen. Maar soms is dat niet mogelijk. Bijvoorbeeld als iemand buiten kennis is geraakt, dementerend is of tijdelijk niet kan beslissen door een beroerte. In zulke situaties wordt vastgesteld dat iemand op dat moment niet voor zichzelf over zijn behandeling kan beslissen. We spreken dan over ‘wilsonbekwaam’. Iemand anders moet die beslissingen dan nemen. Dat kan bijvoorbeeld iemand uit de eigen (familie)kring zijn.

Het uitgangspunt is dat iemand wilsbekwaam is. Iemand is wilsbekwaam, totdat en voor zover het tegendeel blijkt. Bij beginnende dementie bijvoorbeeld, mag een ander dus zeker niet zomaar alle beslissingen overnemen.

Wie bepaalt of een patiënt wilsonbekwaam is?

De arts is de eerste die bepaalt of een patiënt wilsbekwaam is om een bepaalde beslissing rond de zorg of behandeling te nemen. Maar dat beslist hij niet alleen. Hij doet dat samen met andere behandelaars. Familie of mensen uit de omgeving van de patiënt kunnen daarbij ook een rol spelen en hun mening geven. Om vast te stellen of iemand wilsonbekwaam is, zijn er enkele kenmerken die de arts houvast geven.

In het algemeen is wilsonbekwaamheid aan de orde als iemand de informatie over zijn ziekte op dat moment niet kan begrijpen en dus geen goed besluit kan nemen over behandeling en de gevolgen ervan niet meer kan overzien. Misschien hebt u al duidelijke wensen in het geval u zelf wilsonbekwaam wordt. U kunt dan een wilsverklaring opstellen.

Niet tevreden? Klachtrecht

Het kan gebeuren dat u niet tevreden bent over de zorg of dienstenverlening van het UMC Utrecht. Wij stellen het op prijs als u dit aan ons kenbaar maakt. Dat geeft ons de mogelijkheid samen met u een oplossing te vinden. Het helpt ons ook om de kwaliteit van ons ziekenhuis te verbeteren. Het recht om een klacht in te dienen is vastgelegd in de Wet kwaliteit klachten en geschillen zorg (Wkkgz). 

WGBO

De relatie tussen zorgverlener en patiënt is geregeld via de Wet Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO).