Wij zijn onze website aan het vernieuwen.

Ontdekt u nog een pagina die niet klopt of hebt u een goede suggestie, laat het ons dan weten via webmedia@umcutrecht.nl.

Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website toont video’s van o.a. YouTube. Dergelijke partijen plaatsen cookies (third party cookies). Als u deze cookies niet wilt kunt u dat hier aangeven. Lees meer over het cookiebeleid.

Patiëntenparticipatie in het onderwijs

Waarom vinden docenten, patiënten en studenten de inzet van patiënten in het onderwijs belangrijk? Welke nieuwe inzichten geeft patiëntenparticipatie ons? Welke uitdagingen zijn er? Wat werkt wel en wat juist niet?

Over patiëntenparticipatie

Op deze pagina willen we kennis en informatie over patiëntenparticipatie in het onderwijs delen. Er zijn veel projecten in ons (bio)medisch onderwijs waar patiënten aan bijdragen. De voorbeelden op deze pagina geven ons inzicht in de waarde van patiëntenparticipatie in het onderwijs en leveren praktische tips op voor nieuwe projecten. Hiermee willen we professionals aanmoedigen om patiëntenparticipatie een plek te geven in het onderwijs.

Wat is het?

Patiëntenparticipatie betekent letterlijk: actieve deelname van patiënten. Het is afgeleid van de Latijnse woorden pars (deel) en cipere (nemen). Patiënten betrekken bij het onderwijs is niet nieuw. Patiëntdemonstraties, klinische lessen en lessen aan het bed van de patiënt zijn allemaal klassieke vormen van (bio)medisch onderwijs. Bij deze vormen is de patiënt meestal ‘passief’ betrokken als het ‘object’ van het onderwijs.

Met patiëntenparticipatie bedoelen we dat de patiënt een actieve inbreng heeft in het (bio)medische onderwijs aan studenten. Een nieuwe manier van onderwijs. Door patiënten actief in het onderwijs te betrekken, sluit het onderwijs beter aan op de wensen en behoeften van de patiënt.

GNK-Ladder-van-betrokkenheid-icon.png

Ladder van betrokkenheid

Om de betrokkenheid van patiënten in een curriculum in kaart te brengen is een ladder van betrokkenheid beschreven. Deze ladder loopt van ‘geen betrokkenheid’ tot een ‘volledig partnerschap’ door de patiënt. De ladder van betrokkenheid is oorspronkelijk ontwikkeld voor de geestelijke gezondheidszorg, maar kun je ook toepassen op (bio)medische onderwijsprogramma’s.

Download de waaier

Voorbeelden uit het UMC Utrecht

Patiënt houdt consult over inhoud casus

Klinisch lijnonderwijs, bacheloropleiding Geneeskunde

Sjoukje van den Broek

Het Klinisch lijnonderwijs is gericht op het leren oplossen van een klinisch probleem. De student leert klinisch redeneren aan de hand van beschreven klinische situaties. Daarbij wordt kennis uit de pathofysiologie, epidemiologie en besliskunde geïntegreerd.  De papieren casussen die hiervoor gebruikt worden zijn doorgenomen met patiënten en er is een casus aan toegevoegd die een aspect van het dagelijks leven miste.

Patiënt is simulatiepatiënt

Simulatieonderwijs Public Health, masteropleiding Geneeskunde

Mariëlle Jambroes

De patiënt speelt een gestandaardiseerde simulatiecasus en kan vooraf advies geven, en achteraf feedback, over de inhoud van de casus. Een patiënt wordt ingezet als simulatiepatiënt en wordt gebeld door student.

Patiënt vertelt eigen ervaring

Gastcollege Einde leven, Medical Humanities, bacheloropleiding Geneeskunde

Ghislaine van Thiel

Een patiënt vertelt een persoonlijk verhaal in een kleine of grote groep. Denk bijvoorbeeld aan een vader of moeder die het verhaal vertelt over het zorgtraject dat een gezin met hun dochter heeft beleefd.

Patiënt geeft onderwijs

Democratisering van wetenschap: kennisproductie en de patiënt, opleiding Geneeskunde

Frank Huisman

Een patiënt geeft zelfstandig, of met ondersteuning van een docent, een werkgroep of college. Bij de vernieuwing van het curriculum werd meteen aan patiëntenparticipatie gedacht. Twee patiënten hebben vanaf het begin meegedacht over de invulling van de werkgroep.

Patiënt beoordeelt

CLIKCS, keuzevak masteropleiding Geneeskunde

Charlotte Eijkelboom

CLIKCS is een multidisciplinair onderwijsproject waar studenten online patiëntinformatie ontwikkelen samen met patiënten. Dit gebeurt in een samenwerking tussen verschillende opleidingen. In een periode van zes weken hebben geneeskundestudenten in duo’s samen met studenten Communicatie- en informatiewetenschappen patiëntinformatie in de vorm van een kennisclip ontwikkeld.

Patiënt ontwikkelt onderwijs

Patiëntenperspectiefprogramma

Charlotte Eijkelboom
Roos de Jonge

Patiënten zijn vanaf begin betrokken bij onderwijsontwikkeling in de gehele leerlijn, met diverse opdrachten die uitgaan van het perspectief van de patiënt. Meerdere patiënten zijn betrokken om dit vanaf het begin mee op te zetten en patiënten worden betrokken bij geven van onderwijs.

Patiëntgedreven onderwijs

Bachelor Research Hub, bacheloropleiding Biomedische wetenschappen

Niels Bovenschen

Een bezoek van een ongediagnostiseerde patiënt in de collegezaal; bij de bacheloropleiding Biomedische wetenschappen in het UMC Utrecht gebeurt het. 96 bachelorstudenten denken mee over hoe ze de patiënt kunnen helpen. Het beste voorstel wordt ook echt in een laboratorium uitgevoerd. Met dit nieuwe onderwijsconcept wordt gewerkt aan de synergie tussen gezondheidszorg, onderzoek en bacheloronderwijs. Hiermee leren studenten en worden patiënten geholpen. Dit concept past naast het Fit for the Future thema Patiëntenparticipatie ook binnen het thema Teaching Science.

Neem contact met ons op als je jouw project hier terug wil zien

Dit willen patiënten weten

  • Wat is mijn publiek?
    In welk leerjaar bevinden de studenten zich? Wat is de plek binnen het curriculum? Hoeveel studenten zijn er en wat is het niveau van de studenten?
  • Hoe ziet het onderwijs eruit?
    Is het een hoorcollege in collegezaal of in kleine werkgroepen? Is het eenmalig of frequenter? Moet de patiënt iets voorbereiden en hoe lang duurt het onderwijs?
  • Wat is het doel van het lesgeven?
    Wat is het leerdoel voor de studenten? Mag de patiënt feedback op het onderwijs geven?
  • Waar moet ik zijn?
    Naast locatie, tijd en datum, wil de patiënt weten of de locatie toegankelijk is en hoe ver het lopen is naar de parkeerplaats of bus- en tramhalte
  • Krijg ik betaald?
    Welke vergoeding kan de patiënt verwachten? Alleen reiskosten of ook meer?
  • Is het veilig?
    Hoe wordt er om gegaan met vertrouwelijkheid en privacy?

Tips voor docenten

  • Inventariseer in hoeverre patiëntenparticipatie in jouw organisatie wordt ingezet en waar je heen kan voor advies en wat succesvol is geweest.
  • Bepaal je doelen: waarom wil je patiënten(vertegenwoordigers) betrekken en wat wil je daarmee te weten komen, veranderen of ontwikkelen?
  • Identificeer welke randvoorwaarden beschikbaar zijn voor patiëntenparticipatie. Denk aan vergoeding, bereikbaarheid voor de patient en tijdstip van overleggen.
  • Identificeer en werf de mensen die je in je project wilt laten participeren.
  • Richt het onderwijs gezamenlijk in. Samen bepalen wat de rol van de patiënt is en hoe deze vorm krijgt?
  • Geef en vraag continue feedback aan de patiënt.
  • Evalueer de impact van patiëntenparticipatie en deel deze met de patiënt.
  • Waardeer de samenwerking met de patiënt en maak deze zichtbaar.
  • Werf patiënten via een klankbordgroep van de afdeling, eigen patiënten, via een patiëntenvereniging of via de adviseur patiëntenparticipatie in het onderwijs.

CONTACT

Roos de Jonge
R.R.deJonge-2@umcutrecht.nl

Adviseur patiëntenparticipatie onderwijs

Naar boven