Terug

Standscorrectie onderbeen

Een standscorrectie van het onderbeen, ook wel Valgiserende Tibia Kop Osteotomie (VTKO) genoemd, wordt uitgevoerd wanneer er sprake is van pijnklachten aan de binnenzijde van de knie bij een O-been. Patiënten die voor deze operatie in aanmerking komen, zijn vaak nog te jong voor een prothese. Een prothese heeft namelijk een beperkte levensduur, waardoor deze operatie bij jongere patiënten zo lang mogelijk wordt uitgesteld. Met een standscorrectie van het onderbeen wordt de beenstand veranderd zodat de belasting op de binnenzijde van de knie en daarmee de pijnklachten worden verminderd.

Meer informatie

Om voor een standscorrectie van het onderbeen in aanmerking te komen, dient u aan bepaalde criteria te voldoen. De belangrijkste criteria zijn: 

  • U heeft ernstige artrose van de binnenzijde van de knie en geen artrose of letsel aan de buitenzijde van de knie.
  • U heeft een O-been (varus-as) van vijf graden of meer (op indicatie kan er in specifieke gevallen van worden afgeweken).
  • U heeft intacte kniebanden.
  • U heeft geen forse buig- of strekbeperking van de knie.
  • U heeft geen infectie van uw knie of elders in het lichaam.
  • U bent niet ouder dan zestig jaar.
  • U heeft geen overgewicht.
  • U rookt niet.

Diagnose stellen

Om u zo goed mogelijk te kunnen behandelen is het essentieel om een goede diagnose te stellen. Het kan zijn dat er elders al een diagnose is gesteld of een operatie bij u is verricht. Wij zullen u echter weer volledig in kaart willen brengen om een goede diagnose te stellen en een behandelplan op te stellen. Daarvoor zijn de volgende zaken van groot belang:

Anamnese

Er wordt aan u gedetailleerd gevraagd wat uw klachten zijn. Deze kunnen vaak een grote invloed uitoefenen op persoonlijke omstandigheden, zoals werk, sporten en persoonlijke levenssfeer. We proberen dit allemaal goed in kaart te brengen. 

Lichamelijk onderzoek

Uitgebreid lichamelijk onderzoek van de benen is een standaard onderdeel van het eerste polibezoek.

Röntgenfoto of MRI

Om een goede diagnose te kunnen stellen is vaak aanvullend onderzoek nodig, zoals een röntgenfoto of eventueel een MRI. Soms zijn dergelijke onderzoeken al elders verricht en is het niet noodzakelijk om dit opnieuw te verrichten. Wij verzoeken u dan ook om al het aanvullende beeldmateriaal aan ons te verstrekken, het liefst al voor het eerste polibezoek, zodat wij ons goed kunnen voorbereiden. Het kan zijn dat het onderzoek wordt herhaald, bijvoorbeeld wanneer het beeldmateriaal te gedateerd is. 

Behandelopties bespreken

Als de diagnose gesteld is (bij voorkeur al aan het einde van het eerste polibezoek), nemen we de verschillende behandelopties met u door. In overleg met u zal een, voor dat moment, beste behandeling worden bepaald.

Informed consent & formulieren

Als we overgaan tot een operatie, krijgt u tijdens een gesprek alle informatie over deze operatie zodat u optimaal bent voorgelicht over de operatie zelf, de gang van zaken rondom de operatie, het revalidatieproces, het te verwachten resultaat en de mogelijke complicaties. Indien u akkoord gaat met de operatie zal dit in uw elektronisch patiëntendossier van het ziekenhuis worden genoteerd; dit heet informed consent. Er zal dan ook een operatieformulier moeten worden ingevuld door uw arts om alles in gang te zetten. 

Vooruitgang op kniegebied

Wanneer u voor het eerst op de Mobility Clinic kniepoli komt vragen we u mee te doen aan 'Het knieregister'. Het UMC Utrecht is continue bezig met wetenschappelijk onderzoek naar de ontwikkeling en verbetering van nieuwe en bestaande behandelingen. Om deze onderzoeken te kunnen uitvoeren is het van groot belang dat er gegevens worden verzameld. Daarom hebben we op de Mobility Clinic het knieregister opgezet. Hierin worden enkele medische gegevens en de resultaten van online vragenlijsten die u tijdens uw behandeling ontvangt, opgenomen. De online vragenlijsten gaan over uw knie en behandeling, en zijn onderdeel van uw standaard zorg. Hiermee kunnen wij in de gaten houden hoe het gaat. U kunt er ook voor kiezen om niet met het knieregister mee te doen, maar alleen met de vragenlijsten. Uw gegevens worden dan niet voor onderzoek gebruikt. U mag er ook voor kiezen om met beiden niet mee te doen.

Uitleganimatie vragenlijsten

Resultaat

Als slijtage aan de binnenzijde van de knie zich uitbreidt, kunnen de klachten toenemen. Een behandeling met medicijnen en fysiotherapie helpen dan vaak niet meer. Met een standscorrectie van het onderbeen wordt de beenstand veranderd zodat de belasting op de binnenzijde van de knie en daarmee de pijnklachten worden verminderd. Het lukt hiermee vaak om een knieprotheseoperatie langere tijd uit te stellen.  

Uw lichaam

De knie is een scharniergewricht. Het bestaat uit vier botdelen: het scheenbeen met kuitbeen, het dijbeen en de knieschijf. De uiteinden van het kniegewricht zijn bedekt met een laagje kraakbeen. Deze kraakbeenlaag is elastisch en vangt schokken en stoten op, zodat de knie soepel beweegt. Aan de binnen- en buitenzijde van de knie zit de meniscus. Dit is een soort stootkussen die van belang is voor schokdemping en stabiliteit. Midden in het kniegewricht ligt de voorste kruisband. Deze zorgt ervoor dat u stabiel kunt lopen en staan. Aan de voorzijde zit de knieschijf, die helpt bij buigen, strekken en kracht zetten.

Voorbereiding

Voordat u geopereerd wordt, krijgt u een uitnodiging voor een vooronderzoek door een anesthesioloog en door een verpleegkundige: de Pre-Operatieve Screening (POS). De anesthesioloog is de medisch specialist die zorgt voor de verdoving tijdens de operatie en goede pijnstilling na de operatie. Beide afspraken vinden op één en dezelfde dag plaats, maar op verschillende locaties binnen de polikliniek.

 Vooronderzoek door anesthesist 

Het vooronderzoek door een anesthesioloog van de afdeling anesthesiologie vindt plaats op de POS-poli (route L, receptie 30 op de 2e etage). Zij beoordelen of u gezond genoeg bent om geopereerd te worden. Het vooronderzoek bestaat uit een gesprek, lichamelijk onderzoek, een gezondheidsvragenlijst en indien nodig aanvullend onderzoek. Ook wordt besproken welke vorm van verdoving (anesthesie) u tijdens de operatie krijgt.  

Verpleegkundige anamnese (intake gesprek) 

Tijdens de afspraak met een verpleegkundige van de screening van de Heelkundige Specialismen (route L, receptie 23E op de 1e etage), wordt de verpleegkundige anamnese ingevuld. Dit gesprek is bedoeld om na te gaan of er eventuele gezondheidsproblemen of ziekten zijn die invloed kunnen hebben op uw ziekenhuis opname. Ook vraagt de verpleegkundige naar uw persoonlijke omstandigheden en noteert deze in het medisch dossier. U krijgt ook de gelegenheid om vragen rondom de opname te stellen. Hieronder staan een aantal zaken die u wellicht nodig hebt en vóór de opname moet regelen. Mocht dit niet lukken, geeft u dit dan tijdig door aan een verpleegkundige van de verpleegafdeling:  

    • Probeer in uw omgeving hulp te regelen, bijvoorbeeld uw partner, familie, vrienden of buren. Zij kunnen nodig zijn voor vervoer, hulp in huishoudelijk werk, maar zijn ook belangrijk om alle informatie mee op te slaan, want twee personen onthouden beter dan één!
    • Huren van elleboogkrukken. Dit kan bij de thuiszorg of kruisvereniging of bij een particuliere instantie.
    • Kopen van een lange schoenlepel.
    • Soms is een krukje of stoel in de douche nuttig.
    • Zorg voor stevige schoenen, die goed om uw voet sluiten. Instappers zijn erg handig.
    • Zorg ervoor dat u paracetamol in huis heeft. Dit kunt u kopen bij apotheek of drogist.   Hieronder staan een aantal zaken die u misschien moet doen vóór de opname:
    • Zorg ervoor dat u thuis straks voldoende ruimte heeft om met krukken te lopen. Haal daarom tijdelijk losse kleding en extra meubilair weg.
    • Verwijder vóór de operatie eventueel make-up of nagellak.
    • Gebruik geen crème of bodylotion op de dag van de operatie. 
    • Ontdekt u een wondje aan een van uw benen, bent u ziek of onzeker of u de operatie wel door moet laten gaan, neem dan tijdig contact op met de polikliniek orthopedie. De medewerker van de polikliniek overlegt dan met u en de arts wat u het beste kunt doen.
    • Zorg dat u alvast een paar keer fysiotherapie heeft gehad voor uw knie. Uw knie is dan in optimale conditie om de revalidatie na de operatie goed op te pakken.
    • Leer alvast lopen met krukken en oefen alvast de voorgestelde oefeningen. 

Wat neemt u mee naar het ziekenhuis?

    • verzekeringspolis ziektekosten;
    • legitimatiebewijs;
    • afsprakenkaart;
    • alle medicijnen die u gebruikt in de bijbehorende verpakking (ook de medicijnen die niet door een arts zijn voorgeschreven zoals drogistartikelen);
    • een actueel overzicht van de medicijnen die u gebruikt;
    • dieetvoorschriften;
    • persoonlijke artikelen (zoals bijvoorbeeld nachtkleding, toiletartikelen, kamerjas, pantoffels, ondergoed, leesbril, boek, tijdschrift, schrijfspullen, handwerk of spelletje, wat geld (maar niet te veel).   

Het is verstandig waardevolle spullen en sieraden thuis te laten. 

De operatiedag U ontvangt thuis een brief over de operatie. U wordt geopereerd door een orthopedisch chirurg van ons knieteam. Het kan zijn dat de naam van de operateur dan nog niet bekend is. Een orthopedisch chirurg in opleiding zal mogelijk, onder directe supervisie, een deel van de handelingen uitvoeren. Op de dag van de operatie kunt u zich melden bij de balie van de verpleegafdeling die in de brief staat aangegeven. Daar legt een verpleegkundige kort uit hoe de opname eruit zal zien en wat u kunt verwachten. In dit gesprekje kunt u ook zelf nog vragen stellen aan de verpleegkundige. Voor u naar de operatiekamer gaat, komt er nog een orthopedisch chirurg (in opleiding) bij u langs om de laatste zaken met u te bespreken.

U moet nuchter zijn voor de operatie. Dat betekent dat u tot zes uur voor de operatie normaal mag eten en drinken. Tot twee uur voor de operatie mag u alleen de volgende heldere vloeibare dranken drinken: water, thee (met suiker, geen melk!) of aanmaaklimonade.

U neemt ’s ochtends wel gewoon uw medicijnen in, tenzij de anesthesioloog anders met u heeft afgesproken (eventueel met een slokje water).

Op de verpleegafdeling krijgt u ook alvast medicijnen tegen de pijn. Kort voordat u naar het operatiecomplex gaat vragen we u nog een keer om te gaan plassen. We kijken daarna met een echoapparaat, of uw blaas leeg is, omdat u tijdens de operatie niet kunt plassen en we liever geen urinekatheter inbrengen. Wanneer het tijd is voor de operatie brengen de verpleegkundigen u naar het operatiecomplex. U komt binnen in de voorbereidingsruimte, ook wel holding genoemd. Hier doen we nog een aantal laatste controles en krijgt u een infuus (naaldje in de arm). Via dit infuus krijgt u medicijnen om misselijkheid tijdens en na de operatie te voorkomen, pijnstillers en antibiotica. Het kan even duren voordat u naar de operatiekamer gaat. Meestal zijn er in de voorbereidingsruimte ook andere patiënten die op hun ingreep wachten.

Tijdens de behandeling

De operatie duurt ongeveer zestig minuten. Tijdens de operatie wordt de stand van het been zodanig veranderd dat er in plaats van een O-beenas (varus beenas) een neutrale beenas ontstaat. Hiertoe wordt een verticale snede gemaakt in het onderbeen, onder de knie. Vervolgens wordt een zaagsnede gemaakt in het onderbeen net onder het kniegewricht, waarna de botvlakken uit elkaar worden bewogen (er wordt een open wig gecreëerd) tot de vooraf berekende hoek. Met behulp van röntgendoorlichting wordt de verkregen correctie gecorrigeerd. Bij een correctie van tien graden of meer wordt de ontstane open wig opgevuld met bot uit de bekkenkam.  

Er wordt dan een snede van ongeveer vijf centimeter ter plaatse van de bekkenkam gemaakt, aan dezelfde zijde als het geopereerde been. Er worden twee wigvormige stukjes bot uit de bekkenkam genomen, die precies passen in de gecreëerde wig in het onderbeen. Nadat dit uitgevoerd is wordt de verkregen correctie gefixeerd met een plaat met schroeven. Deze plaat met schroeven kan in principe altijd blijven zitten, maar als deze klachten geeft kunnen deze vanaf een jaar na de operatie verwijderd worden. 

Behandeling standscorrectie onderbeen

Na de behandeling

Na de operatie gaat u naar de uitslaapruimte (recovery). Bij plaatselijke verdoving bent u dan al goed wakker. Bij algehele verdoving wordt u op de operatietafel wakker gemaakt. In de uitslaapkamer wordt u langzaam helemaal wakker. Sommige patiënten zijn na de ingreep misselijk of hebben pijn. In de uitslaapruimte krijgt u de eerste periode intensieve controle en behandeling waar nodig. De verpleegkundigen houden hier onder andere uw ademhaling, hartslag en bloeddruk in de gaten. Meestal heeft u een infuus in uw arm. Via dit infuus krijgt u vocht en pijnstilling. Als u voldoende stabiel bent en uw hartslag en bloeddruk zijn goed, dan mag u naar de verpleegafdeling. Het is normaal dat u enkele dagen na de operatie pijn heeft. De operatiedag en de dag na de operatie krijgt u pijnstilling. De anesthesioloog bepaalt welke vorm van pijnstilling u krijgt. De verpleegkundige op de afdeling vraagt u de pijn weer te geven in een cijfer op een schaal van 0 tot 10, waarbij 0 geen pijn betekent en 10 de ergst denkbare pijn. Vermindert de pijn door medicatie onvoldoende, vertel dit dan tijdig aan een verpleegkundige. Deze kan uw arts vragen een ander medicijn voor te schrijven. 

U heeft na de operatie een drukverband om het geopereerde been. Dit drukverband moet 24 uur blijven zitten. Er zal nog op de dag van de operatie, of op de eerste dag na de operatie een röntgenfoto van de knie worden gemaakt om de verkregen standscorrectie en de positionering van de plaat te controleren.   

Kort na de operatie neemt de fysiotherapeut contact met u op. Hij/zij geeft adviezen omtrent de nabehandeling van de operatie. Op de eerste dag na de operatie oefent u onder leiding van de fysiotherapeut het mobiliseren. 

Beter in beweging 

Bewegen is goed, ook als u in het ziekenhuis ligt. Uw conditie blijft beter, spieren blijven sterker, u voelt zich beter én herstelt sneller. Ook is de kans op complicaties kleiner als u meer uit bed komt tijdens uw opname. Toch liggen en zitten patiënten in het ziekenhuis gemiddeld 90 procent van de dag. Om u te helpen meer te bewegen tijdens uw opname vind u hier tips en een video. Is bewegen lastig voor u? Vraag dan hulp van de verpleging of fysiotherapeut. 

Een paar tips om in beweging te blijven tijdens uw opname:

    • Draag tijdens de opname zoveel mogelijk uw gewone kleding.
    • Probeer zoveel mogelijk uit bed te zijn. Zitten is al beter dan liggen.
    • Probeer wassen en aankleden zoveel mogelijk zelf te doen, bij voorkeur in de badkamer en niet aan bed.
    • Eet en drink zoveel mogelijk aan tafel en niet in bed.
    • Haal bijvoorbeeld zelf eens uw koffie uit de automaat op de afdeling.
    • Probeer in ieder geval elke ochtend, middag en avond een stukje te lopen.
    • Afhankelijk van uw conditie kan dit op de kamer zijn, op de afdeling of zelfs buiten de afdeling. Gaat u de afdeling af, meld dit dan wel even bij de verpleegkundige. 

Ga voor meer informatie en filmpjes over Beter in Beweging bij het UMC Utrecht naar deze pagina.

Ontslag uit het ziekenhuis 

Na de operatie verblijft u twee, soms drie dagen in het ziekenhuis. Daarna mag u naar huis.   U krijgt het volgende mee naar huis:  

    • Een verwijzing, een algemene brief en een ontslagbrief voor de huisarts.
    • Recepten.
    • Controleafspraak op de polikliniek orthopedie.
    • Evaluatieformulier.

Als u naar huis gaat, kunt u zich weer voor een groot deel zelf verzorgen. U heeft misschien hulp nodig bij bijvoorbeeld het aan- en uitkleden. Ook het huishouden kan problemen opleveren, omdat u thuis met krukken moet lopen. Houd er rekening mee dat u niet zelfstandig naar huis kunt reizen en er dus iemand nodig is die u vanuit het ziekenhuis naar huis of naar de gekozen zorginstelling brengt.

Nabehandeling 

Het is normaal dat u de dagen na de operatie pijn heeft. De wonden zitten aan zowel het boven- als onderbeen. Het is de bedoeling dat u na het verwijderen van het frame de knie weer gaat bewegen. Een intensieve nabehandeling van een fysiotherapeut is essentieel om de knie weer te gebruiken en om met name de bewegingen weer terug te krijgen en de kracht in de bovenbeenspieren. Vier weken na ontslag wordt u verwacht op de poli orthopedie ter controle van de knie. Deze afspraak geven wij u mee. Gedurende de eerste zes weken mag u het geopereerde been niet meer dan 50 procent belasten en loopt u dus met krukken. Daarna mag u opbouwend naar 100 procent belasten als de röntgenfoto tijdens de eerste controle er goed uitziet. Gedurende de eerste drie maanden is het verstandig terughoudend te zijn met diepe buiging van de knie (meer dan negentig graden).    

Let op! U mag pas weer autorijden als u zonder krukken kunt lopen!    

Mogelijke complicaties 

Ondanks alle zorg die u en wij aan voorbereiding en de operatie besteden, kunnen er toch complicaties optreden.

    • Tijdens de operatie wordt een bloedleegteband om het bovenbeen aangelegd om het onderbeen bloedleeg te maken. Dit kan blaren en kneuzing geven. De klachten verdwijnen vanzelf.
    • Er bestaat een kleine kans op infectie van het gebied rondom een van de wonden waarvoor soms behandeling met antibiotica tabletten nodig is.
    • Een nabloeding van de wond kan optreden. Meestal kan dit met een extra drukverband gestelpt worden, heel zelden moet een extra hechting geplaatst worden.
    • Soms wordt een kleine huidzenuw in het onderbeen geraakt waardoor een stukje van de huid doof aanvoelt. Meestal verdwijnen deze klachten vanzelf maar soms zijn ze blijvend.
    • Er is een kleine kans op trombose. Ons advies is om gedurende 6 weken injecties te gebruiken om de kans hierop te verkleinen, maar er blijft een kleine kans op trombosevorming bestaan.
    • Soms treedt er geen of vertraagde botgenezing op wat kan betekenen dat de operatie opnieuw uitgevoerd moet worden. Roken heeft hier een grote invloed op en het is van groot belang dat u niet rookt of gestopt bent met roken voordat u geopereerd wordt.
    • Soms kan er door zwelling en bloeduitstorting  een te hoge druk ontstaan in de spiercompartimenten van het onderbeen, waardoor de spieren niet meer voldoende van bloed kunnen worden voorzien. Dit is een ernstige complicatie die gepaard gaat met veel pijn. Indien een compartimentsyndroom optreedt moet u acuut geopereerd worden. Gelukkig treedt deze complicatie slechts zelden op.

Er is een aantal situaties waarin u direct contact op moet nemen met uw behandelend arts. Neem contact op met de afdeling orthopedie als:

De wond aan de knie gaat lekken.

    • Roodheid of zwelling en pijn aan de operatiewond toeneemt.
    • De functie van de knie sterk achteruit gaat, dat wil zeggen dat u de knie minder ver kan buigen of strekken dan voorheen mogelijk was.
    • U een lichaamstemperatuur van meer dan 38,5° C heeft, u daar geen goede verklaring voor heeft en dit in combinatie met één van bovenstaande verschijnselen optreedt.

Bij twijfel kunt u ook contact opnemen met uw huisarts.

Vervolg

Oefeningen

Fysiotherapie tijdens het coronavirus (Covid-19)

De maatregelen die we op dit moment vanwege het coronavirus in Nederland nemen, kunnen ook invloed hebben op uw revalidatie. Deze maatregelen hoeven niet tot een slechtere uitkomst van uw operatie te leiden, maar u kunt mogelijk wel vertraging oplopen. 

Fysieke afspraken met fysiotherapiepraktijken zijn niet altijd meer mogelijk. Om u toch de zorg te bieden, proberen zij zo veel mogelijk afspraken om te zetten in een videoafspraak. Zo’n videoafspraak kan in een groot deel van de situaties voldoende zijn. Wij adviseren u om uw revalidatie middels deze videoafspraken goed te vervolgen en deze niet stop te zetten. In sommige gevallen kan het noodzakelijk zijn om wel een fysieke afspraak met uw fysiotherapeut te hebben. Dat kan met name (bij een afwijkend beloop) in de eerste fase zijn (tot u probleemloos kunt lopen zonder krukken en een goede strekking van de knie heeft). Uw eigen fysiotherapeut zal inschatten of een fysieke afspraak nodig is.

Hebt u vragen of wilt u meer informatie over de revalidatie? Neem dan contact op met onze fysiotherapeuten via fysioknie@umcutrecht.nl

Het is normaal dat u de dagen na de operatie pijn heeft. De nabehandeling van een fysiotherapeut is essentieel om de knie weer goed te kunnen gebruiken en de kans op terugkerende klachten te verkleinen. Er is een aantal oefeningen die u kunt doen om uw revalidatie te versnellen na de operatie. De oefeningen vindt u op de oefeningenpagina standscorrectie onderbeen. Deze zijn ook te vinden in de Mobility Clinic App (Apple en Android). Doe deze oefeningen alleen in overleg met uw eigen fysiotherapeut.

Hebt u vragen?

Mobility clinic app

Download gratis de Mobilty Clinic app (Apple en Android) voor video's, achtergrondinformatie en oefeningen. De app biedt ondersteuning tijdens het gehele behandeltraject. Bij instellingen kunt u “standscorrectie onderbeen” aanvinken en uw operatiedatum selecteren.

Polikliniek

Verpleegafdeling

Afspraak

Als u een afspraak wilt maken bij Mobility Clinic, heeft u een verwijzing nodig van uw huisarts of specialist.

Contact en vragen

Hebt u na het lezen van deze informatie nog vragen? Neem dan contact op via Mobility Clinic.