>Terug

Propafenon


Propafenon in plasma
Synoniemen:Rytmonorm
Afnamevoorkeur:EDTA-buis/2 ml, roze dop (E2)
Afnamevolume:Gewenst: 0,5 ml bloed
Minimaal: 0,25 ml bloed
Afnamecondities:Bloed afnemen voor de gift (dalspiegel)
Verzendcondities:Kamertemperatuur
Bewaarconditie:Plasma; -20°C
Methode:LC-MS/MS
Bepalingsfrequentie:Eén keer per week op maandag
Materiaal dient op de bepaling dag voor 08:00 uur op het laboratorium aanwezig te zijn
Uitslag volgt uiterlijk de volgende ochtend.
Monsterontvangst:Centrale Balie (G.03.330)
Balie Apotheek (D.00.313)
Verzendadres:UMC Utrecht
Klinisch farmaceutisch en toxicologisch laboratorium
HP D.00.204
Heidelberglaan 100
3584 CX Utrecht
Contactpersoon:Erik van Maarseveen / Kim van der Elst, Laboratoriumapothekers
Vincent Attevelt , Teamleider TDM (088-75 560 88)
Dienstdoende laboratoriumapotheker (088-75 744 88)
Referentiewaarden:Therapeutisch: 0,2- 1,1 mg/L [1,3,7,8]
Toxisch: 1,1 - 2,0 mg/L (meer neurologische bijwerkingen) [8]
Klinische betekenis:Bij snelle metaboliseerders (EM; normale populatie) wordt propafenon voornamelijk via CYP2D6 omgezet in het actieve 5-hydroxypropafenon (welke vergelijkbare activiteit vertoont aan propafenon) en via CYP1A2 en CYP3A4 in het minder actieve N-depropylpropafenon. Bij EM is de kinetiek niet-lineair en zal dosisverhoging leiden tot een relatief sterke stijging van de plasmaspiegel [2]. Dit is ook het geval voor zeer snelle metaboliseerders (UM). Bij langzame metaboliseerders (PM; circa 7% van de caucasische populatie) wordt vrijwel alleen N-depropylpropafenon gevormd, en is de kinetiek wel lineair. De correlatie tussen de plasmaconcentratie propafenon en het onderdrukken van aritmieën dan wel het ontstaan van bijwerkingen is niet sterk. Maar de variabiliteit in farmacokinetiek is dusdanig dat dosering op geleide van het ECG noodzakelijk is. Een toename van bijwerkingen wordt over het algemeen gezien bij spiegels groter dan 0,6-1,1 mg/L [1-4], en bij spiegels >0,9 mg/L correleert dit met een toenemende bètareceptorblokkade. Dit lijkt gecorreleerd met de propafenonspiegel en niet de metabolietspiegels [4]. Bij PM en IM (CYP2D6), die weinig tot geen 5-hydroxypropafenon aanmaken en hogere propafenonspiegels hebben, ten opzichte van EM, worden meer bijwerkingen gezien. Bij het optreden van bijwerkingen kan overwogen worden de dosering met respectievelijk 70% en 50% te verlagen bij PM respectievelijk IM. Bij vermoeden van overdosering ondanks lage dosis of ter bevestiging van bijwerkingen of interacties in specifieke patientenpopulaties (zoals neonaten) kan spiegelbepaling bijdragen aan de diagnostiek. Ondanks de genetisch bepaalde verschillen in metabolisme wordt in de praktijk voor alle patiënten vooralsnog hetzelfde doseringsschema aanbevolen, omdat geen significant verschillen zijn aangetoond in effectieve dosering propafenon, frequentie van optreden van anti-aritmische respons en grootte van de verandering in ECG-intervallen (PR, QRS, QTc), tussen PM en EM [3, 5]. Te overwegen valt bij het optreden van bijwerkingen de dosering met respectievelijk 70% en 50% te verlagen bij PM respectievelijk IM. CYP2D6 remmers kunnen spiegel ook verhogen. Klik hier voor meer therapeutisch informatie.
Aanvullingen:Halfwaardetijd: normaal 2,8 (2-10) uur (EM), 17 (12-32) uur (PM) Bij levercirrhose is de halfwaardetijd verlengd [6] en kan dosisreductie noodzakelijk zijn. Biologische beschikbaarheid: propafenon ondergaat een 'first pass' effect, waardoor de biologische beschikbaarheid 5 tot 50% bedraagt, afhankelijk van het feit of men een snelle of een langzame metaboliseerder is. Voedsel verhoogt de biologische beschikbaarheid. Cmax: 2 - 3 uur
Referenties:[1] Steurer, G., et al., Plasma propafenone concentration in the evaluation of anti-arrhythmic efficacy. Eur Heart J, 1991. 12(4): p. 526-32.
[2] Connolly, S.J., et al., Clinical pharmacology of propafenone. Circulation, 1983. 68(3): p. 589-96.
[3] Morike, K., et al., Propafenone for the prevention of atrial tachyarrhythmias after cardiac surgery: a randomized, double-blind placebo-controlled trial. Clin Pharmacol Ther, 2008. 84(1): p. 104-10.
[4] Lee, J.T., et al., The role of genetically determined polymorphic drug metabolism in the beta-blockade produced by propafenone. N Engl J Med, 1990. 322(25): p. 1764-8.
[5] Siddoway, L.A., et al., Polymorphism of propafenone metabolism and disposition in man: clinical and pharmacokinetic consequences.Circulation, 1987. 75(4): p. 785-91.
[6] Lee, J.T., et al., Influence of hepatic dysfunction on the pharmacokinetics of propafenone. J Clin Pharmacol, 1987. 27(5): p. 384-9
[7] JCS Guidelines. Guidelines for therapeutic drug monitorig of cardiovascular drugs clinical use of blood drug concentration monitoring (JCS 2015). Circ J 2017; 81: 581-612 , doi: 10.1253/circj.CJ-66-0138
[8] UMCG bepalingenwijzer, propafenon, geraadpleegd op 17-07-2019
ISO-15189 scope:Nee