Dankzij beeldgestuurde bestraling met de MR-Linac kunnen we de tumor heel precies raken, terwijl gezond weefsel zoveel mogelijk wordt gespaard. Zo is de kans op bijwerkingen kleiner en blijft de kwaliteit van leven beter behouden.
De beste zorg bij prostaatkanker
Door de diagnose prostaatkanker hebben veel mannen vragen over de mogelijke impact op de kwaliteit van leven zoals seksuele problemen of incontinentie. In het UMC Utrecht combineren wij specialistische kennis met de nieuwste behandeltechnieken met als doel de kans op bijwerkingen te beperken. Zo kunt u uw dagelijkse leven weer zo goed mogelijk oppakken.
Prostaatkanker zorg in het UMC Utrecht
Gericht behandelen, minder kans op schade
Minder belastend, snel klaar
Met moderne behandeltechnieken, zoals beeldgestuurde bestraling, inwendige therapie met Lutetium-177 PSMA of een robotgeassisteerde prostaatverwijdering (RARP), is de behandeling vaak minder belastend. Waardoor u uw dagelijkse leven vaak sneller weer kunt oppakken.
Persoonlijke begeleiding
U krijgt een vast contactpersoon die u begeleidt van diagnose tot nazorg. Met ook persoonlijke aandacht voor alle aspecten naast de medische zorg zoals omgaan lichamelijke- en geestelijke ongemakken.
Ervaringen met prostaatkanker in het UMC Utrecht
William uit Grave
“Als je mannelijkheid in gevaar komt, wil je gewoon het beste. Ik heb geen bijwerkingen en alles functioneert nog, ik ben heel erg blij.”
Lees meer
Jan uit Assen
“Als je hiervoor in aanmerking komt, twijfel niet. Er staat een fijn enthousiast team klaar bij radiotherapie om te opereren zonder snijden."
Lees meer
Herman uit Hengelo
"Twee jaar geleden had ik veel onduidelijkheid, een slechte prognose. En nu voel ik me goed. Als je er wat aan wil doen, moet je naar Utrecht voor een behandeling met de MR-Linac."
Lees meer
Dhr. Riemersma uit Utrecht
"Doordat de tumor op het moment van bestralen met een MRI-scanner in beeld wordt gebracht, is de precisie groter. Om die reden heb ik een verwijzing naar het UMC Utrecht gevraagd."
Lees meer
Wat is prostaatkanker?
De prostaat is een klier onder de blaas die prostaatvocht aanmaakt. Bij prostaatkanker ontstaat een tumor in de prostaat. De kankercellen kunnen uitzaaien naar omliggend weefsel, botten of lymfeklieren.
Oorzaken en symptomen van prostaatkanker
uitklapper, klik om te openen
Iedere man kan prostaatkanker krijgen. In Nederland krijgen elk jaar bijna 12.000 mannen deze diagnose. Daarmee is het de meest voorkomende kanker bij mannen. De meeste patiënten zijn ouder dan 65 jaar. De precieze oorzaak van prostaatkanker is niet bekend, maar erfelijke aanleg speelt bij 5 tot 10% van de mannen een rol.
Prostaatkanker groeit meestal langzaam en geeft lokaal geen klachten. Wanneer u plasklachten ervaart, zijn deze meestal toe te wijzen aan een vergroting van de prostaat, passende bij het ouder worden. Dit betekent dus zeker niet direct dat u prostaatkanker heeft.
Andere klachten komen vaak pas nadat de prostaatkanker al is uitgezaaid. Zoals pijn in het bekken, de ribben of de wervels.
Als u dit soort klachten hebt, kunt u het beste eerst naar uw huisarts (of uw behandelaar) gaan. De huisarts beoordeelt uw klachten en als nodig kunt u worden doorverwezen naar een specialist in het UMC Utrecht.
Gradering prostaatkanker
Prostaatkanker kan zich meer of minder agressief gedragen. De gradering, oftewel de agressiviteit van de prostaatkankercellen wordt aangeduid met de Gleason-score. De Gleason-score wordt in een getal weergegeven van 6 tot en met 10. Daarnaast wordt een nieuw graderingssysteem gebruikt: de ISUP gradering. Hierbij staat score 1 voor laaggradig prostaatkanker en 5 voor hooggradig prostaatkanker.
Behandelingen bij prostaatkanker
Prostaatkanker kan op verschillende manieren worden behandeld. Welke behandeling het beste bij u past, hangt af van het stadium van de ziekte en uw persoonlijke situatie. Uw behandelaar bespreekt dit samen met u en een team van specialisten. Zij bekijken of de kanker alleen in de prostaat zit, is teruggekeerd of zich heeft verspreid naar andere delen van het lichaam.
Lokaal prostaatkanker niet agressief wordt actief vervolgd (active surveillance)
Prostaatkanker is een vorm van kanker die soms niet behandeld hoeft te worden. Dat is het geval als het type prostaatkanker zich traag ontwikkelt. Daardoor hoeft de ziekte geen invloed te hebben op uw levensverwachting. U kunt het ziektebeloop afwachten. U blijft wel onder controle bij uw uroloog of verpleegkundig specialist.
Het kan gebeuren dat tijdens het controletraject in overleg met u wordt besloten dat het tóch beter is om tot een actieve behandeling voor prostaatkanker over te gaan.
Lokaal prostaatkanker agressief
Lokaal prostaatkanker met een Gleason score 7 of hoger kan behandeld worden uitwendige bestraling of met een operatie. De behandeling van de kanker is bij beide behandelingen even goed, met name de bijwerkingen van beide behandelingen zijn anders. Afhankelijk van uw wensen en gezondheid kiest u samen met met uw medisch specialist de behandeling die het beste bij u past.
Uitgezaaide prostaatkanker
Gemetastaseerde prostaatkanker wordt in eerste instantie behandeld met hormoontherapie in combinatie met een tweedelijns hormoontherapie (ARTA) en/of chemotherapie. Afhankelijk van de uitgebreidheid van de ziekte kiest u samen met uw medisch specialist voor de beste behandeling.
Als gemetastaseerd prostaatkanker na behandeling met hormoontherapie terug komt zijn er, afhankelijk van de klachten, nog meer systeembehandelingen mogelijk.
Hieronder enkele behandelingen die wij in het UMC Utrecht aanbieden:
Bestraling met de MR-Linac
De MR-Linac is een innovatieve combinatie van een MRI-scanner en een bestralingsapparaat (lineaire versneller). Dit unieke apparaat is ontwikkeld door het UMC Utrecht na 20 jaar intensief onderzoek en wordt inmiddels wereldwijd ingezet bij de behandeling van kanker.
Omdat de bestraling zo nauwkeurig is, blijft gezond weefsel beter gespaard. Dit verkleint de kans op bijwerkingen zoals plasproblemen, darmklachten of erectieverlies. Bovendien zijn vaak minder bestralingen nodig en is een ziekenhuisopname in veel gevallen niet meer nodig. Zo kunt u uw dagelijkse leven sneller weer oppakken.
Operatieve behandeling
Het verwijderen van de prostaat vindt standaard plaats met behulp van een operatie robot. Dit wordt een robot-geassisteerde radicale prostatectomie (RARP) genoemd. Tijdens deze operatie verwijdert de arts de hele prostaat en de zaadblaasjes. Het kan zijn dat het nodig is om de nabij gelegen lymfeklieren te verwijderen. Ook dit zal met samen met de operatie-robot gedaan worden.
Prostaatkanker operaties worden in regionaal verband (Oncomid) uitgevoerd in het Meander Medisch Centrum door een team gespecialiseerde urologen. U wordt in principe door uw eigen uroloog uit het UMC Utrecht geopereerd.
Inwendige bestraling met Lutetium-177-PSMA
Lutetium-177-PSMA is een geneesmiddel dat de groei van uitgezaaide prostaatkankercellen remt. Door inwendige bestraling met lutetium-177-PSMA kunnen patiënten langer leven, met een goede kwaliteit.
PARP-remming
Nieuwe medicijnen tegen kanker, zogenoemde PARP-remmers (Poly (ADP-ribose)polymerase), voorkomen dat beschadigde tumorcellen zichzelf kunnen repareren. Door PARP-remming gaan die kankercellen vervolgens dood. PARP-remmers zijn nog geen standaard behandeling en wordt voor alsnog alleen in studieverband gegeven.
Immuuntherapie
Immuuntherapie is een vrij nieuwe behandeling tegen kanker. In deze therapie wordt de natuurlijke afweerreactie tegen kankercellen met medicijnen versterkt. Immuuntherapie is nog geen standaard behandeling voor uitgezaaide prostaatkanker en wordt voor alsnog alleen in studieverband gegeven.
Behandeling met Radium-223
Radium-223 wordt gebruikt om naar de botten uitgezaaide prostaatkanker te behandelen. Het geneesmiddel bevat het radioactieve materiaal radium-223. De straling die Radium-223 uitzendt is krachtig, maar komt niet ver, het richt zich alleen op die plekken in het bot met kanker en straalt daarom niet uit naar de directe omgeving.
Waakzaam afwachten
Het kan zijn dat de bijwerkingen van een prostaatkankerbehandeling een grotere afbreuk doet op het kwaliteit van leven, dan dat onbehandeld prostaatkanker dat zal doen. In deze situatie bespreekt uw behandelaar met u, u goed in de gaten te houden maar geen actieve prostaatkankerbehandeling in te zetten. Het kan namelijk zijn dat u helemaal geen symptomen (klachten) van prostaatkanker ontwikkelt. Mocht u wel klachten gaan ervaren, dan wordt u hier gericht voor behandeld.
MR-Linac: effectief tegen prostaatkanker
In het UMC Utrecht behandelen we prostaatkanker vaak met de MR-Linac: een technologische doorbraak waarmee we de prostaat nauwkeurig bestralen met een hoge dosis. Omdat de bestraling zo nauwkeurig is, blijft gezond weefsel beter gespaard. Dit verkleint mogelijk de kans op bijwerkingen zoals plasproblemen, darmklachten of erectieverlies. Bovendien is een operatie en dus een ziekenhuisopname vaak niet meer nodig. Zo ervaart u minder schade aan gezond weefsel en heeft u een goede kans op genezing.
Lees meer over de MR-Linac
Minimaal belastend en snel klaar
uitklapper, klik om te openen
In het UMC Utrecht behandelen we prostaatkanker zo gericht mogelijk, met zo min mogelijk belasting voor uw lichaam. We maken gebruik van moderne behandeltechnieken: naast beeldgestuurde bestraling met de MR-Linac kunnen we ook patiënten met uitgezaaide prostaatkanker inwendige bestralen met Lutetium-177-PSMA.
Hierbij krijgt u een radioactieve stof toegediend die zich heel gericht hecht aan de kankercellen. Deze cellen worden vervolgens van binnenuit bestraald. Het UMC Utrecht is het eerste ziekenhuis in Nederland dat deze behandeling toepaste. Het doel is de ziekte af te remmen, klachten te verminderen en de kwaliteit van leven te behouden of te verbeteren.
Ondanks dat deze behandeling de tumor krachtig aanpakt, zien we vaak terug dat patiënten een snel herstel laten zien.
Langer beter leven
De kans op genezing van prostaatkanker verschilt per situatie. Als duidelijk is dat genezing niet meer mogelijk is, bieden wij zorg die gericht is op het behouden van kwaliteit van leven. Met verschillende behandelingen, zoals hormoontherapie, kunnen we de ziekte vaak afremmen en klachten verminderen. Dit noemen we palliatieve zorg. Daarbij ondersteunen we u om zo fit en comfortabel mogelijk te blijven.
Naast medische behandeling is er aandacht voor mentale, sociale en spirituele ondersteuning. We kunnen u bijvoorbeeld in contact brengen met lotgenoten of helpen bij praktische vragen in het dagelijks leven. Samen bespreken we wat voor u belangrijk is en welke ondersteuning u en uw naasten nodig hebben.
Persoonlijke begeleiding bij prostaatkanker
Een diagnose prostaatkanker raakt niet alleen het lichaam: ook uw leven, uw relaties en uw dagelijks functioneren veranderen. Daarom krijgt u bij het UMC Utrecht een vaste contactpersoon, die u begeleidt vanaf het eerste gesprek tot en met de langjarige nazorg.
Deze professional is er voor het medische traject én voor de effecten daaromheen: hoe u zich voelt, wat dit betekent voor uw werk, uw partner, intimiteit en toekomst. U kunt laagdrempelig vragen stellen, zorgen bespreken en samen kijken wat u nodig heeft om weer verder te gaan. Dankzij deze persoonlijke begeleiding bent u niet slechts een dossier, maar een mens met een eigen verhaal.
Lees meer
Toonaangevend in prostaatkankeronderzoek- en behandelingen
Het UMC Utrecht is landelijk en internationaal toonaangevend op het gebied van prostaatkankerbehandeling en -onderzoek. We zetten innovatieve technologieën in om behandelingen effectiever te maken en schade te beperken.
Een goed voorbeeld is de MR-Linac: deze unieke combinatie van MRI en bestralingstechnologie, is door het UMC Utrecht ontwikkeld. Het apparaat zorgt voor een hoge kans op genezing, met minder schade aan omliggend weefsel en vaak minder klachten zoals incontinentie of erectieverlies.
Daarnaast bieden we bij uitzaaiingen ook Lutetium-177-PSMA therapie aan, een veelbelovende behandeling waarbij radioactieve deeltjes zich binden aan kankercellen, waardoor deze van binnenuit worden vernietigd. Deze therapie werd voor het eerst toegepast in het UMC Utrecht en biedt nieuwe hoop waar andere behandelingen niet meer aanslaan.
Met deze en andere behandelingen werken we dagelijks aan betere overlevingskansen en een hogere kwaliteit van leven voor mannen met prostaatkanker.
Veelgestelde vragen bij prostaatkanker
Wat is prostaatkanker?
Bij prostaatkanker zit er een kwaadaardig gezwel (een tumor) bij de klierbuisjes van de prostaat. Als prostaatkanker zich uitzaait, is dat meestal naar de lymfeklieren van het bekken of naar de botten.
Hoe ontstaat prostaatkanker?
Hoe prostaatkanker ontstaat weten we niet. Zeker is dat het seksuele gedrag niets te maken heeft met het ontstaan van prostaatkanker. Bij 5 tot 10 procent van de patiënten speelt erfelijke aanleg een rol.
Hoe kan ik prostaatkanker voorkomen?
Er bestaan geen medicijnen die u kunt gebruiken om prostaatkanker te voorkomen. Wel weten we dat een gezonde leefstijl een gunstige invloed heeft, net als bij andere ziekten en aandoeningen. Ook is een gezond gewicht belangrijk voor minder risico op gevorderde prostaatkanker.
Wat zijn symptomen van prostaatkanker?
Omdat prostaatkanker meestal heel langzaam groeit, kan het jaren duren voor u klachten krijgt. De klachten die u kunt krijgen zijn: het gevoel dat u nodig of vaak moet plassen, moeite met plassen of bloed in de urine. Deze plasklachten ontstaan meestal door een goedaardige vergroting van de prostaat. Dit is een normaal natuurlijk proces bij de meeste ouder wordende mannen. Als u plasklachten hebt, wil dat dus niet direct zeggen dat u prostaatkanker hebt.
Welke stadia heeft prostaatkanker?
We onderscheiden vier stadia prostaatkanker:
- Niet uitgezaaide (lokale) prostaatkanker (stadium 1 en 2)
- Doorgegroeide prostaatkanker (stadium 3)
- Uitgezaaide prostaatkanker (stadium 4)
Welke onderzoeken kan de huisarts doen bij (het vermoeden) prostaatkanker?
De huisarts kan een bloedonderzoek doen, een urineonderzoek (PSA-test) en een residumeting. En een lichamelijk onderzoek waaronder een inwendig onderzoek zoals rectaal toucher.
Wat is active surveillance?
Active surveillance is de gebruikelijke medische term voor het actief volgen van prostaatkankerpatiënten, bij wie prostaatkanker zich traag ontwikkelt en nog geen behandeling nodig is. Samen met uw behandelaar kunt u het ziektebeloop actief afwachten en volgen. U blijft dus wel onder controle bij uw behandelaar.
Hoe wordt prostaatkanker behandeld?
Prostaatkanker kun je op verschillende manieren behandelen. Welke behandeling voor u het beste is, wordt samen met u persoonlijk beoordeeld door een team van medisch specialisten– en verpleegkundig specialisten. Belangrijke omstandigheden daarbij zijn het stadium van de ziekte en uw conditie.
Hoe kom ik in aanmerking voor een prostaatkanker behandeling?
In overleg met uw behandelaar worden de behandelmogelijkheden met u besproken. Daar waar nodig krijgt u extra informatie van andere zorgprofessionals zo dat u een goede afweging kunt maken.
Wat is de overlevingskans bij prostaatkanker?
De kans op genezing is niet voor elke patiënt hetzelfde. Belangrijk is het stadium waarin de tumor is als we hem ontdekken. We drukken de kans op genezing meestal uit in het aantal patiënten dat 5 jaar na de behandeling nog in leven is. Bij prostaatkanker dat ongeveer 80 procent. Dit is een gemiddelde: u kunt dit cijfer niet zonder meer naar uw eigen situatie vertalen. Als er geen uitzaaiingen zijn, is de overlevingskans hoger. Zijn er wel uitzaaiingen, dan is de overlevingskans lager. Uw vooruitzichten kunt u het beste met uw arts bespreken.
Is prostaatkanker erfelijk?
Jaarlijks krijgen bijna 12.000 mannen prostaatkanker. Bij 5 tot 10 procent van deze patiënten speelt erfelijke aanleg een rol. Als er in uw familie prostaatkanker veel voorkomt, kan het zinvol zijn om een gesprek met uw huisarts aan te gaan. Samen kunt u een weloverwogen besluiten nemen tot verder onderzoek
Uw zorgverleners
Bossenga, J.J.
Physician Assistant Radiotherapie
Brinkman, W.M.
Oncologisch uroloog
C.P. Bruijnen (Cheryl)
internist-oncoloog
Elst, M.W. van
Verpleegkundig specialist
Eppinga, W.S.C.
Radiotherapeut
Corine van Es
Radiotherapeut - oncoloog
Keizer, B. de
Nucleair geneeskundige, Radioloog
Lam, M.G.E.H.
Nucleair geneeskundige
Meijer, R.P.
Professor Oncologische Urologie
Pierik, A.M.
Pol, S.M.G. van de
radiotherapeut-oncoloog
Suelmann, B.B.M.
Internist-oncoloog
Voort van Zyp, J.R.N. van der
radiotherapeut
Willemse, P.M.
Uroloog
Neem contact op
Heeft u onlangs de diagnose prostaatkanker gehad dan kunt u bij ons terecht voor allerlei behandelopties. U, uw huisarts of uw behandelaar is welkom om contact met ons op te nemen voor overleg. Het is ook mogelijk om bij ons een second opinion aan te vragen.
Neem contact op
Voor verwijzers
Is er bij uw patiënt prostaatkanker geconstateerd? Wilt u meer weten over het diagnostisch traject, de behandelopties binnen het UMC Utrecht of overleggen over uw patiënt?
Neem contact op
Wetenschappelijk onderzoek
uitklapper, klik om te openen
Het UMC Utrecht is een academisch ziekenhuis. Dit betekent dat er veel wetenschappelijk onderzoek wordt verricht. Wij voeren ook onderzoek uit naar prostaatkanker, met als doel om meer inzicht te krijgen in deze ziekte en zo tot de beste behandeling te komen. Een greep uit een aantal recente onderzoeken:
Meer weten over prostaatkanker?
uitklapper, klik om te openen
Wilt u meer weten over prostaatkanker en de behandeling van prostaatkanker? Breng een bezoek aan een van de volgende pagina's: