Meningitis is een ontsteking van de hersenvliezen; encefalitis is een ontsteking van het hersenweefsel. Beide kunnen worden veroorzaakt door bacteriën, virussen, schimmels of parasieten. De mogelijke verwekkers en de keuze van diagnostiek hangen onder meer af van de leeftijd, afweerstatus, ziekteduur en blootstelling van de patiënt.
Indicatie voor diagnostiek
* Bij verdenking op buiten het ziekenhuis opgelopen (community-acquired) meningitis of encefalitis: vraag het Meningitis/encefalitis-pakket op liquor aan. Deze multiplex-PCR onderzoekt gelijktijdig verschillende verwekkers.
* Bij verdenking op bacteriële meningitis: vraag daarnaast een bacteriekweek van liquor en bloedkweken aan. Overweeg ook kweek van een huidbiopt indien er sprake is van nieuwe ontstane petechiën.
* Bij meningitis na een neurochirurgische ingreep of in aanwezigheid van een liquordrain of shunt is er een andere verdeling van verwekkers. Overleg over passende diagnostiek; het standaard PCR-pakket volstaat niet als volledig onderzoek.
* Overweeg gerichte aanvullende diagnostiek bij een verminderde afweer, een langdurig ziektebeloop, relevante reis- of blootstellingsgeschiedenis, of aanhoudende verdenking ondanks negatieve uitslagen. Denk bijvoorbeeld aan neuroborreliose, tuberculose of een schimmelinfectie. Overleg hierover met de arts-microbioloog.
Uitslaginterpretatie en aandachtspunten
* Beoordeel microbiologische uitslagen samen met het klinische beeld en het overige liquoronderzoek. Een positieve PCR toont genetisch materiaal van een verwekker aan; de betekenis hangt af van de aangetoonde verwekker en de klinische context.
* Een negatieve PCR sluit meningitis of encefalitis niet uit. Niet alle mogelijke verwekkers zijn in het pakket opgenomen. Ook het moment van afname kan de uitslag beïnvloeden.
* Bij verdenking op herpes-simplexencefalitis kan de PCR vroeg in het ziektebeloop nog negatief zijn. Overleg bij aanhoudende verdenking over herhaling of aanvullende diagnostiek.
* PCR vervangt de bacteriekweek niet. Een kweek kan ook informatie geven over de gevoeligheid voor antibiotica.
* Voor onderzoek naar antistofproductie in het centrale zenuwstelsel, bijvoorbeeld bij neuroborreliose, zijn liquor en serum van dezelfde afnamedatum nodig.
Zie de bepaling voor de panelsamenstelling, materialen, afname-instructies en doorlooptijden.