Dialyse UMC Utrecht: zuinig met water en materialen  

Dialyse is voor mensen met nierfalen van levensbelang. Tegelijkertijd is dialyse een van de meest milieubelastende behandelingen in de zorg. Dialyseverpleegkundige Guus Crooijmans werkt in het UMC Utrecht samen met zijn team aan een dialyseafdeling die zuiniger omgaat met water, energie en materialen, zonder in te leveren op de kwaliteit van zorg. 

“We zijn steeds beter geworden in het behandelen van patiënten. De techniek is enorm vooruitgegaan. Maar als je kijkt naar duurzaamheid, is er eigenlijk nog weinig veranderd.” vertelt Guus. Hij werkt inmiddels 27 jaar op de dialyseafdeling en ziet hoeveel mogelijkheden er zijn om het anders te doen. "We zijn gewend om veel materialen als 'single use' te zien. Maar als je met een duurzame bril kijkt, is minder of zelfs hergebruik vaak mogelijk." 

Een CO₂-voetafdruk van achttien keer hoger 

CO₂-voetafdruk van een dialysepatiënt is ongeveer achttien keer hoger dan die van een gemiddelde patiënt. “Bij iedere behandeling gebruiken we onder andere een kunstnier, bloedlijnen en verschillende plastic materialen, die we na één keer weggooien. Hierdoor produceert onze dialyseafdeling jaarlijks 17,5 ton afval. Ook het zuiveren van zo’n 2,4 miljoen liter water per jaar kost veel energie”  

Lees ook het artikel 'Watercare: making it logical to care for water in hospitals'

Simpele aanpassingen, grote besparingen 

Het team van Guus heeft al mooie stappen gezet. Zo wordt dialyseconcentraat, het sterk gezuiverde water, nu centraal bereid. Dat levert 58 procent CO2-besparing op voor dit onderdeel van dialysezorg. “Ook zetten we de dialysemachine uit tussen de voorbereiding en de start van de behandeling. Dat levert een waterbesparing van 15 procent op, zonder dat de patiënt er iets van merkt.” 

Materialen niet na één keer weggooien 

Green Team Dialyse is alweer aan de slag met volgende projecten. Bijvoorbeeld de bicarbonaatcartridge. Deze kunststof cartridge wordt tijdens de behandeling gebruikt en daarna weggegooid, terwijl het werkzame poeder erin nog niet op is. Om ook hier de uitstoot te verlagen wordt onderzocht of één cartridge voor meerdere behandelingen gebruikt kan worden. Bijvoorbeeld door een groter formaat met meer inhoud, of minder water gebruiken zodat het poeder minder snel op gaat. Ook wordt onderzocht of hergebruik of recycling van de cartridge mogelijk is. 

Op langere termijn kijken we ook naar het hergebruik van dialysefilters. “Internationaal is aangetoond dat filters veilig meerdere keren voor dezelfde patiënt gebruikt kunnen worden. In Europa is dat nu nog niet toegestaan omdat de materialen voor eenmalig gebruik worden verkocht.” Onze onderzoekers en de Centrale Sterilisatie Afdeling (CSA) onderzoeken hoe dit ook in het UMC Utrecht en de rest van Europa veilig en verantwoord mogelijk gemaakt kan worden. 

De zorg samen beter maken, zonder de aarde extra te belasten 

Voor Guus is de motivatie helder: “We willen patiënten langer en gezonder laten leven. Tegelijkertijd veroorzaakt klimaatverandering ook gezondheidsproblemen. Als we niets doen, houden we die negatieve spiraal zelf in stand. Daarom wil ik goede zorg leveren én tegelijk de impact op het milieu verkleinen. Ik wil graag het goede doen.” 

Dat vraagt om samenwerking, en dat zie je ook terug in het Green Team dialyse. Verpleegkundigen, onderzoekers, technici, studenten en artsen werken samen aan nieuwe oplossingen. Onze collega nefroloog Karin Gerritsen speelt daarbij een belangrijke rol als aanjager van innovaties en onderzoeksprojecten. Dankzij subsidies krijgen ideeën de kans om in de praktijk te worden getest. "Het mooiste vind ik dat iedereen wil meedenken. Wat je ook voorstelt: collega's staan ervoor open. Dat geeft energie." 

Meer weten over de behaalde successen? Bekijk de Value Case