Een vrouw die in een stoel zit

Geef gepromoveerde verpleegkundigen de ruimte om de zorg te vernieuwen

| Onderwijs |Verhaal
4 minuten

De zorg staat voor grote uitdagingen. Personeelstekorten, een toenemende zorgvraag en de noodzaak om zorg anders te organiseren vragen om nieuwe kennis en oplossingen. Juist daarin kunnen gepromoveerde verpleegkundigen een belangrijke rol spelen. Zij combineren praktijkervaring met onderzoeksexpertise en dragen bij aan innovatie, kwaliteitsverbetering en nieuwe manieren van werken.

Steeds meer verpleegkundigen ronden een promotietraject af. Toch blijkt dat hun expertise niet altijd optimaal wordt benut. Duidelijke loopbaanpaden ontbreken regelmatig en mogelijkheden om onderzoek structureel te combineren met andere werkzaamheden zijn niet vanzelfsprekend.

In een recent editorial beschrijft Lisa van Dongen samen met IJslandse (Thóra B. Hafsteinsdóttir) en Finse collega’s (Helena Leino-Kilpi en Riitta Suhonen) wat volgens hun nodig is om verpleegkundig onderzoekers duurzaam voor de zorg te behouden en hun kennis beter te benutten. Zij presenteren vier strategieën om de positie van gepromoveerde verpleegkundigen te versterken. We spraken hierover met Lisa.

Waarom hebben jullie dit editorial geschreven?

Wereldwijd leveren gepromoveerde verpleegkundigen een belangrijke bijdrage aan de verdere ontwikkeling van de verpleegkunde. Zij doen onderzoek, versterken de wetenschappelijke basis van het vak, dragen bij aan de kwaliteit en veiligheid van zorg en spelen een belangrijke rol in het opleiden van toekomstige verpleegkundigen en onderzoekers.

"Als we kijken naar onderzoek door verpleegkundigen zien we positieve ontwikkelingen. De verplegingswetenschap is in veel landen de afgelopen decennia sterk gegroeid, krijgt een steeds sterkere positie en wordt zichtbaarder. Er zijn bovendien veel voorbeelden van impactvol onderzoek."

Toch zijn er ook zorgen. "Deze groep verpleegkundigen ervaart regelmatig uitdagingen in de loopbaanontwikkeling, zoals het ontbreken van duidelijke carrièrepaden of  gebrek aan posities en onvoldoende mogelijkheden om onderzoek structureel te combineren met andere werkzaamheden."

Die uitdagingen zijn extra relevant in een tijd waarin veel ervaren verpleegkundigen de zorg verlaten. "Veel ervaren verpleegkundig onderzoekers en hoogleraren gaan de komende jaren met pensioen. Daardoor dreigt waardevolle kennis en onderzoekservaring verloren te gaan. Tegelijkertijd zijn juist verpleegkundigen met onderzoeksexpertise hard nodig om te werken aan de uitdagingen in de zorg en nieuwe onderzoekers op te leiden."

Wat viel jullie op toen jullie naar dit onderwerp keken?

"Een belangrijke constatering is dat wereldwijd nog relatief weinig bekend is over deze groep verpleegkundigen: waar zij werkzaam zijn, hoe hun loopbanen verlopen en hoe zij de ontwikkeling van hun loopbaan ervaren. Die informatie is nodig om gericht beleid te ontwikkelen en om de toekomst van de verplegingswetenschap goed te kunnen ondersteunen."

In het editorial beschrijven jullie vier strategieën om gepromoveerde verpleegkundigen te ondersteunen. Kun je die toelichten?

De auteurs beperken zich niet tot een analyse van het probleem. In het editorial doen zij ook aanbevelingen. Samen vormen die volgens Lisa van Dongen een richting voor de verdere ontwikkeling van de verplegingswetenschap en de positie van verpleegkundig onderzoekers. Het gaat om vier samenhangende strategieën. We vroegen Lisa van Dongen om ze toe te lichten.

1. Strategische personeelsplanning

Volgens de auteurs begint een duurzame toekomst voor verpleegkundig onderzoek en verplegingswetenschap met een duidelijke visie op de vraag hoeveel verpleegkundig onderzoekers er eigenlijk nodig zijn. "Het is belangrijk om het gesprek te voeren over hoeveel gepromoveerde verpleegkundigen er nodig zijn, op korte en langere termijn, zowel binnen organisaties als op nationaal en internationaal niveau."

Dat gesprek wordt volgens Lisa nog onvoldoende gevoerd. Hoewel er veel aandacht is voor de functiemix binnen verpleegkundige teams, wordt de rol van verpleegkundig onderzoekers daarin vaak nog niet expliciet meegenomen. "Een visie op de ontwikkeling van de verplegingswetenschap en verpleegkundig onderzoekers is nodig. Dit biedt richting aan het opleiden van nieuwe onderzoekers, maar ook bijvoorbeeld aan de financiering die daarvoor nodig is."

Door beter zicht te krijgen op de huidige en toekomstige behoefte aan verpleegkundig onderzoekers kunnen organisaties en beleidsmakers gerichter investeren in opleiding, loopbaanontwikkeling en onderzoeksinfrastructuur.

2. Een duurzame visie op financiering

Verpleegkundig onderzoek speelt een belangrijke rol in het verbeteren van zorg, maar vraagt ook om structurele investeringen. "Verplegingswetenschap vraagt om een langetermijnvisie op financiering, waardoor deze zich kan blijven ontwikkelen.

Volgens de auteurs is er behoefte aan meer inzicht in financieringsstromen én in de opbrengsten van investeringen in verpleegkundig onderzoek. Daarmee wordt beter zichtbaar welke wetenschappelijke en maatschappelijke waarde dit onderzoek oplevert.

"We pleiten voor betere monitoring van financieringsstromen. Maar alleen monitoren is natuurlijk niet voldoende. Wij pleiten ook voor een continue dialoog en samenwerking tussen leiders in de verplegingswetenschap en subsidieverstrekkers om gezamenlijk te bepalen wat nodig is voor een duurzame toekomst van verpleegkundig onderzoek met als doel de kwaliteit van de verpleegkundige zorg te verbeteren."

3. Institutionele loopbaanondersteuning

Naast financiering is goede begeleiding en ondersteuning van groot belang. Uit eerder onderzoek blijkt dat gepromoveerde verpleegkundigen beter tot hun recht komen wanneer organisaties actief investeren in hun verdere ontwikkeling. "Eerder onderzoek laat zien dat gepromoveerde verpleegkundigen baat hebben bij goede ondersteuning vanuit werkgevers. Denk aan mentoring, ontwikkel- en scholingsmogelijkheden en andere vormen van loopbaanondersteuning."

Dat is niet alleen belangrijk voor individuele loopbanen, maar ook voor het behouden van onderzoeksexpertise binnen de zorg. Volgens de auteurs vraagt dit om nauwe samenwerking tussen universiteiten, zorgorganisaties en onderwijsinstellingen.

"Om deze ondersteuning efficiënt te organiseren, is samenwerking nodig tussen universiteiten, zorgorganisaties en onderwijsinstellingen, zowel op nationaal als internationaal niveau."

4. Leiderschaps- en mentorprogramma's

Een specifieke vorm van loopbaanondersteuning die volgens de auteurs veel potentie heeft, zijn leiderschaps- en mentorprogramma's. Leiderschaps- en mentorprogramma's zijn een effectieve methode om carrières te ondersteunen. Deze programma's stimuleren professionele ontwikkeling en helpen verpleegkundigen om te gaan met loopbaanuitdagingen.

"Een voorbeeld is ons leiderschaps- en mentorprogramma Leadership & Mentoring in Nursing Research (LMNR). Programma's zoals LMNR zouden breder beschikbaar moeten zijn. Internationaal zijn er nog weinig vergelijkbare initiatieven. Daar liggen kansen om samen te werken, kennis te delen en van elkaar te leren."

Tot slot

De verplegingswetenschap heeft de afgelopen jaren grote stappen gezet en steeds meer verpleegkundigen ontwikkelen zich tot onderzoekers. Hun kennis is onmisbaar voor het verbeteren en vernieuwen van de zorg. Onderzoek door verpleegkundigen draagt bij aan oplossingen voor complexe uitdagingen, helpt nieuwe werkwijzen te ontwikkelen en versterkt de kwaliteit van zorg.

Tegelijkertijd is het niet vanzelfsprekend is dat deze expertise optimaal wordt benut. Door gericht te investeren in personeelsplanning, financiering, loopbaanondersteuning en leiderschapsontwikkeling kunnen zorg, onderwijs en wetenschap meer profiteren van de kennis die verpleegkundig onderzoekers in huis hebben. Daarmee versterken we niet alleen de verplegingswetenschap, maar ook de kwaliteit, innovatiekracht en toekomstbestendigheid van de zorg.

Lees het volledige artikel

Strengthening the PhD nursing workforce: Strategies for sustained progress.
Lees het artikel via ScienceDirect.

Het editorial is geschreven door:

  • Dr. Lisa van Dongen, Nursing Science Department, UMC Utrecht
  • Dr. Thóra B. Hafsteinsdóttir, Nursing Science Department, UMC Utrecht
  • Prof. dr. Helena Leino-Kilpi, University of Turku, Finland
  • Prof. dr. Riitta Suhonen, University of Turku en Turku University Hospital, Finland

umcutrecht.nl maakt gebruik van cookies

Deze website maakt gebruik van cookies Deze website toont video’s van o.a. YouTube. Dergelijke partijen plaatsen cookies (third party cookies). Als u deze cookies niet wilt kunt u dat hier aangeven. Wij plaatsen zelf ook cookies om onze site te verbeteren.

Lees meer over het cookiebeleid

Akkoord Nee, liever niet