Samenwerking centraal bij duurzame veranderingen in de longzorg

In een inspirerende inaugurale rede op 19 december 2025 reflecteerde hoogleraar Longziekten Michel van den Heuvel (UMC Utrecht) op ontwikkelingen in de longzorg, het belang van samenwerking en de rol van wetenschappelijk onderzoek bij het verbeteren van de zorg voor patiënten met een longaandoening. Als longarts en nu ook als hoogleraar verbonden aan het UMC Utrecht, vertelde hij over de keuzes die zijn carrière hebben gevormd en de uitdagingen die we volgens hem als maatschappij moeten aangaan.

In zijn oratie benadrukte Michel van den Heuvel (hoogleraar Longziekten en medisch afdelingshoofd Longziekten in het UMC Utrecht) dat de zorgsector in Nederland voor grote uitdagingen staat, vooral door vergrijzing, bezuinigingen en stijgende zorgkosten. Longziekten zoals longkanker, COPD en longontsteking behoren tot de belangrijkste doodsoorzaken en de zorgvraag zal de komende jaren sterk toenemen. Het huidige zorgsysteem kan deze druk niet aan, en er is daarom dringend behoefte aan verandering. Samenwerking tussen verschillende zorginstellingen en disciplines is essentieel om de zorg efficiënter en effectiever te maken.

Duurzame samenwerking

Binnen het UMC Utrecht zijn er al mooie voorbeelden van duurzame samenwerking, zoals het ONCOMID, waarbinnen het recent opgezette Longkankernet Midden-Nederland in de verschillende ziekenhuizen met hun zorgprofessionals samen de zorg voor longkankerpatiënten verbeteren. Deze aanpak maakt innovatie gemakkelijker, aangezien het belang van de individuele patiënt centraal staat en de samenwerking niet alleen over medische zorg gaat, maar ook over wetenschappelijk onderzoek naar longziekten én het verbeteren van de zorgorganisatie zelf.

Daarnaast benadrukt hij het belang van netwerkzorg. Zorgnetwerken, waarin kennis en capaciteit gedeeld worden, bieden de mogelijkheid om sneller in te spelen op nieuwe inzichten en innovaties. Michel van den Heuvel stelde dat het delen van kennis en expertise tussen verschillende ziekenhuizen en academische instellingen, zoals het UMC Utrecht en andere regionale partners, essentieel is voor het verbeteren van de zorg.

Hij wees ook op de noodzaak van meer betrouwbare data in de zorg. Goede en betrouwbare gegevens over ziektes, behandelingen en effecten in de praktijk kunnen helpen om behandelingen sneller te evalueren en bestaande behandelingen te verbeteren. Wetenschappelijk onderzoek kan daarom niet losstaan van de praktijk. Van den Heuvel zei dat we als academisch ziekenhuis niet alleen fundamenteel onderzoek moeten doen, maar ook de verantwoordelijkheid moeten nemen voor het verbeteren van de zorg voor patiënten in de praktijk.

Innovatie en onderzoekinfrastructuur

Een ander belangrijk punt is de rol van wetenschappelijke verenigingen en ziekenhuizen bij de zorginnovatie. Van den Heuvel pleitte voor een efficiëntere onderzoekinfrastructuur, waarin wetenschappelijke innovaties sneller naar de patiënt kunnen worden gebracht. Het onderzoeksproces moet minder bureaucratisch en meer gericht op samenwerking en implementatie zijn.

Maatschappelijke verantwoordelijkheid

In het laatste deel van zijn lezing richtte Michel van den Heuvel zich op de maatschappelijke verantwoordelijkheid van wetenschappers. In de toekomst zal wetenschappelijk onderzoek slimmer moeten worden vormgegeven, met focus op het leveren van praktische, maatschappelijke oplossingen binnen financiële grenzen. Voorbeelden zijn onderzoek naar de meest zinvolle vormen van zorg en het gebruik van ‘real-world’ data. Dit vraagt om samenwerking, vertrouwen en inzet van alle betrokkenen. Hij riep daarbij op om samen te werken aan een betere toekomst voor de longzorg en de zorg in het algemeen, met een duidelijke focus op het verbeteren van de kwaliteit van leven van de patiënt.

Michel van den Heuvel sloot zijn lezing af met een persoonlijke anekdote uit zijn jeugd over de tabak-kauwende bok Sikkie op de boerderij thuis én de desastreuze gevolgen die de zelfde tabak heeft gehad voor de gezondheid van zijn naasten. Uiteindelijk bleken deze levenservaringen – wellicht deels onbewust - grote invloed te hebben gehad voor zijn carrièrekeuzes.