Hoe kun je hersenweefsel dat epileptische aanvallen veroorzaakt nog preciezer opsporen en verwijderen? Onder leiding van neuroloog prof. dr. Maeike Zijlmans, in samenwerking met dr. Tristan van Doormaal, ontwikkelt het UMC Utrecht een nieuwe technologie om gemeten epileptische hersensignalen met augmented reality (AR) tijdens de operatie direct in beeld te brengen. Voor dit plan ontving haar team een prestigieuze ERC Proof of Concept-beurs van de Europese Onderzoeksraad (ERC).
Wereldwijd hebben meer dan 30 miljoen mensen last van focale epilepsie. Dat is een vorm van epilepsie waarbij aanvallen ontstaan in een specifiek deel van de hersenen. Epilepsiechirurgie is vaak de enige mogelijkheid om patiënten met moeilijk behandelbare focale epilepsie blijvend van hun aanvallen te verlossen. Tijdens zo’n operatie gebruiken neurofysiologen en neurochirurgen electrocorticografie (ioECoG): een methode waarbij signalen van de hersenschors worden gemeten met een elektrodenmatje dat op het brein wordt gelegd.
Digitale breinkaart
Tot nu toe is het interpreteren en delen van deze signalen, en in het bijzonder de plek waar ze te zien zijn, omslachtig en handmatig. De kans op onnauwkeurigheden is groot. Het project EpiShow verandert dat. Door gebruik te maken van AR-brillen zoals de HoloLens, worden hersensignalen straks in real time zichtbaar op de hersenen van de patiënt, geïntegreerd met MRI-beelden. De chirurg ziet direct op welke plekken epileptische activiteit optreedt, zelfs als de elektroden verschuiven. “Het is alsof je een digitale kaart over het brein legt, waarop je live ziet waar je moet zijn,” aldus Maeike.
Het project is een samenwerking tussen het UMC Utrecht en Augmedit, een medtech-start-up gespecialiseerd in augmented reality in de hersenchirurgie. Ook zijn Neurosoft Bioelectronics (ontwikkelaar van flexibele elektroden) en productontwerper Productzaken aangesloten. SURF, de IT-infrastructuurpartner voor onderwijs en onderzoek, adviseert over veilige data-integratie en streaming.
Snel naar de praktijk
De technologie maakt de vertaalslag van wetenschappelijk onderzoek naar klinische praktijk kleiner en sneller. Voor onderzoekers betekent dit nauwkeurigere data. Voor chirurgen betekent het betere en snellere besluitvorming. En voor patiënten kan het wellicht het verschil betekenen tussen blijven leven met aanvallen of volledig klachtenvrij zijn. Zeker bij kinderen, waar vroege behandeling cruciaal is voor de ontwikkeling, kan dit een wereld van verschil maken.
Met de ERC-beurs van 150.000 euro werkt het onderzoeksteam aan een eerste proof of concept. In een testomgeving wordt het systeem beproefd op precisie en gebruiksvriendelijkheid. Daarna volgt een pilot tijdens een echte operatie, zonder dat de technologie de zorg beïnvloedt. Het project loopt tot eind 2027. Het team onderzoekt in deze periode ook hoe het systeem op de markt gebracht kan worden: als los product of geïntegreerd in een bredere oplossing voor epilepsiechirurgie.
Over de ERC
De European Research Council (ERC) is de belangrijkste Europese financieringsorganisatie voor innovatief wetenschappelijk onderzoek. Met zijn aanvullende subsidieregeling ‘Proof of Concept’ helpt de ERC Europese wetenschappers de kloof te overbruggen tussen baanbrekend onderzoek en de eerste fasen van de commercialisering ervan. Deze projecten hebben de potentie om echte veranderingen teweeg te brengen in de gezondheidszorg en de wetenschap.
Help mee aan onderzoek naar epilepsie bij UMC Utrecht
Dankzij donaties kunnen onderzoekers belangrijke stappen zetten in de behandeling van epilepsie. Wil jij ook bijdragen aan betere vooruitzichten voor patiënten?
- Ontdek hoe je dit kunt doen via umcutrechtwkz.foundation of bel 088 756 1010 als je vragen hebt.