Een man in blauwe operatiekleding en een paars petje

Van innovatie naar betere hersenoperaties voor patiënt en chirurg

| Hersenen |Nieuws
3 minuten

Een neurochirurgische operatie vraagt om goede voorbereiding en grote precisie. Er komen steeds meer technologieën beschikbaar die neurochirurgen daarin kunnen ondersteunen. Maar wanneer helpt zo’n nieuwe technologie patiënten en chirurgen echt? En hoe zorg je dat een innovatie veilig in de spreekkamer of operatiekamer terechtkomt? Daar richt neurochirurg Tristan van Doormaal zich op. Per 1 november is hij benoemd tot hoogleraar Experimentele Neurochirurgie bij het UMC Utrecht.

In de spreekkamer kan technologie helpen om ziektekenmerken, beeldvorming en patiëntvoorkeuren te combineren en inzichtelijk te maken. Op die manier kunnen artsen en patiënten risico’s en mogelijke behandelstrategieën beter met elkaar bespreken. 

Ook tijdens de operatie kan technologie helpen. Met kunstmatige intelligentie (AI) kunnen artsen CT- en MRI-scans omzetten in patiëntspecifieke 3D-modellen. Ook kunnen ze bestaande hulpmiddelen combineren met technieken als mixed reality, robotica en beeldvorming tijdens de operatie. Zo kunnen neurochirurgenoperaties beter voorbereiden, efficiënter uitvoeren en nauwkeurig evalueren. 

Binnen zijn leerstoel wil Tristan van Doormaal zulke technologieën verder ontwikkelen, kritisch evalueren en, waar zinvol, toepassen. “Maar het draait niet alleen om het ontwikkelen van nieuwe technologie”, benadrukt hij. “We willen vooral weten welke innovaties echt iets toevoegen voor de patiënt en de chirurg. 

Betere keuzes vóór een operatie  

Een belangrijk onderdeel van Tristans onderzoek is het slimmer gebruiken van informatie die vóór een hersenoperatie beschikbaar is. “We beschikken over steeds meer gegevens: uit het gesprek met de patiënt, uit aanvullende testen en uit beeldvorming, zoals CT, geavanceerde MRI en echografie”, legt Tristan uit. “Als je die informatie goed combineert, kun je beter inschatten welke behandeling bij een individuele patiënt past.”  

Bij een hersenaneurysma, schedelbasistumor of rugoperatie kunnen artsen de precieze anatomie van de patiënt combineren met klinische factoren en persoonlijke voorkeuren.  Zo kunnen ze beter bepalen of behandeling nodig is en welke operatie het beste past. “Ook voor het gesprek met de patiënten kan dit veel betekenen”, legt Tristan uit. “Met een 3D-model of een duidelijk beeld van de persoonlijke risico’s kun je beter uitleggen wat de mogelijkheden zijn. Dat helpt om samen een goede keuze te maken.”  

Bepalen wat beter is  

Nieuwe technologie biedt kansen, maar zijn niet automatisch een verbetering. “Soms is iets technisch indrukwekkend, maar helpt het de patiënt of chirurg onvoldoende, of maakt het de zorg juist nodeloos duurder of ingewikkelder”, vertelt Tristan. Daarom wil hij nieuwe technologie steeds kritisch vergelijken met de huidige manier van werken. Dat begint met vooraf bepalen wat een innovatie precies moet verbeteren. Gaat het bijvoorbeeld om meer precisie, kortere operatietijd of betere uitleg aan patiënten?  

Technologie blijft daarnaast een hulpmiddel. “Neurochirurgie heeft ook een enorme menselijke kant”, benadrukt Tristan. “Het gaat om contact met patiënten en hun naasten en om samen moeilijke keuzes maken.” Technologie kan ondersteunen met betere informatie, voorbereiding, precisie en training, maar neemt die menselijke kant niet over.  

Van onderzoek naar praktijk  

Als een technologie daadwerkelijk meerwaarde heeft, is de volgende stap om deze ook in de zorg te kunnen gebruiken. Daar speelt valorisatie een belangrijke rol in: de stap van een veelbelovende innovatie naar een oplossing die bruikbaar is in de praktijk.  

Daarvoor moeten zorgverleners, patiënten, wetenschappers en bedrijven zorgvuldig samenwerken. “De zorg en patiënten bepalen samen welke innovatie echt relevant is. De wetenschap innoveert en onderzoekt zo onafhankelijk mogelijk of deze innovatie werkt en veilig is. Bedrijven kunnen helpen om deze verder te ontwikkelen, aan regelgeving te laten voldoen en maken het uiteindelijk breed beschikbaar”, vertelt Tristan. “Als alle belangen goed samenkomen ontstaat er pas echte waarde.”  

Zelf heeft Tristan ervaring met die stap via Augmedit, een startup waarvan hij medeoprichter is. Het bedrijf ontwikkelt technologie waarmee artsen medische scans kunnen omzetten in interactieve 3D-beelden. “Die ervaring laat vooral zien dat innovatie pas waarde heeft als je zorgvuldig onderzoekt of het echt iets toevoegt, veilig gebruikt kan worden en voldoet aan de regels voor medische technologie. 

De neurochirurgie van de toekomst  

Tristan verwacht dat een hersenoperatie in de toekomst steeds meer begint vóór de patiënt op de operatietafel ligt. “Beeldvorming, patiëntgegevens en technologie kunnen dan beter op elkaar aansluiten en de chirurg op het juiste moment ondersteunen.” Toch blijft uiteindelijk de expertise van de chirurg bepalend. “Neurochirurgie blijft een ambacht. Technologie kan ons steeds beter ondersteunen, maar neemt het vak niet over.” 

Tristan in het kort 

  • Tristan van Doormaal (1980) studeerde geneeskunde aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.  
  • Hij promoveerde in 2010 aan de Universiteit Utrecht op onderzoek naar de ELANA-techniek voor bypassoperaties in de hersenen.  
  • Vanaf 2015 werkt hij als neurochirurg bij het UMC Utrecht, met een focus op vaatchirurgie, schedelbasischirurgie en de ontwikkeling van nieuwe medische technologie.  
  • In 2018 was hij medeoprichter van Augmedit, een bedrijf dat AI en mixed reality ontwikkelt voor de neurochirurgie.  
  • Op 1 november 2026 is hij benoemd tot hoogleraar Experimentele Neurochirurgie bij het UMC Utrecht.  

umcutrecht.nl maakt gebruik van cookies

Deze website maakt gebruik van cookies Deze website toont video’s van o.a. YouTube. Dergelijke partijen plaatsen cookies (third party cookies). Als u deze cookies niet wilt kunt u dat hier aangeven. Wij plaatsen zelf ook cookies om onze site te verbeteren.

Lees meer over het cookiebeleid

Akkoord Nee, liever niet