Interview opleiding Farmacologie

‘Goede wetenschappers blijven twijfelen’

Prof. dr. Roger Adan: moleculair farmacoloog en eetgedrag-onderzoeker. Roger Adan wil graag dat onderzoekers in spé al vroeg beseffen dat onderzoek gaat om goede hypotheses, om goede vragen, om blijven twijfelen. ‘Ook een hypothese die je uiteindelijk moet verwerpen, is van waarde. Het gaat om een gedegen werkwijze, en daarop zou je beoordeeld moeten worden.’

‘Met onderzoek proberen we de maatschappij vooruit te helpen, maar de constante druk om te scoren werkt averechts.’  uitklapper, klik om te openen

‘Mijn onderzoeksgroep houdt zich bezig met eetgedrag. Hoe zit het in elkaar? Welke invloed hebben gedrag en omgeving? Welke neurale circuits, welke genen, welke moleculen spelen een rol? We gebruiken technieken als in vivi elektrofysiologie en optogenetics, en werken samen met partners als Rintfeld, een eetstoorniskliniek in Zeist, en TI Pharma in Leiden. We begeleiden zo’n zeven promovendi. Zij begeleiden op hun beurt, samen met de postdocs, studenten bij hun stages. Stagiaires laat ik altijd meewerken aan een goedlopend onderzoek – op een rijdende trein springen werkt het beste.’ 

Referentiekader snappen

‘Ik wil graag dat studenten historisch besef krijgen. Dat uit fundamenteel onderzoek van decennia geleden iets onverwachts is gekomen waardoor jij nú het onderzoek doet wat je doet, daar moet je je bewust van zijn. Zorg dat je je referentiekader snapt. Wat wij nu doen, menselijk eetgedrag in een diermodel nabootsen, is te danken aan fundamenteel genetisch onderzoek dat al tientallen jaren liep. Ander voorbeeld: onderzoek naar hoe algen naar licht bewegen, is de basis van de optogenetics-techniek, waarmee we nu neurale circuits bestuderen. Of neem de psychofarmacologie: de oorsprong daarvan is de toevallige ontdekking, vijftig jaar geleden, dat een anti-allergisch middel iets deed bij psychiatrische patiënten wat het bij somatische patiënten niet deed.’ 

Vooruit helpen

‘Welke kennis kan de mensheid vooruit helpen, dáár moet het wetenschappers om gaan. Fundamenteel onderzoek is belangrijk, te belangrijk om overschaduwd te worden door de druk om te scoren met “positieve” uitkomsten of direct te voldoen aan maatschappelijke behoeften van nu. Die druk ondermijnt werkelijke vooruitgang. Je moet ook de ruimte krijgen om uit te vinden wat níet klopt. Het gaat om ontdekken, om iets gedegen uit te zoeken. Daar zou je op beoordeeld moeten worden, ook bij een onderzoek waarbij je een hypothese moet verwerpen. Het gaat erom dat je hypotheses goed zijn en dat je de juiste vragen stelt.’

Beperkt bezig

‘Er is nu zóveel kennis, je kunt niet meer alles weten. Vroeger hield je een paar toptijdschriften bij en was je helemaal op de hoogte van jouw vakgebied. Nu krijg je enorm veel hits op één klein onderwerp. Dat heeft gevolgen. Tegenwoordig willen – en kunnen! – studenten veel gerichter op zoek. Het nadeel daarvan: een bias hebben, te gefocust zijn op wat je zelf belangrijk vindt. Je moet je dan goed realiseren hoe beperkt je bezig bent, dat je maar een deel van het grote geheel ziet.’

‘Al die keuzevakken waar studenten nu uit kunnen kiezen… Heel mooi, maar verlies vooral het belang van een brede achtergrond niet uit het oog! Daar hoort ook historisch perspectief bij; wat is de geschiedenis van een onderzoeksonderwerp, van een onderzoeksgroep? Dit zou zowel in bachelor als master-onderwijs goed belicht moeten worden – wat volgens mij nu te weinig gebeurt. Echt goed wetenschappelijk denken, dat zou ik graag onderwezen willen zien. Daar hoort bijvoorbeeld bij hoe je met diepgang en oog voor detail artikelen leert lezen.’