Leukaferese

In deze folder krijgt u informatie over een leukaferese. Ook leggen we uit waarom deze procedure nodig kan zijn.

Wat is een leukaferese? uitklapper, klik om te openen

Een leukaferese is een procedure waarbij witte bloedcellen uit het bloed worden verzameld. De procedure gebeurt op de polikliniek.

Hoe wordt bloed gemaakt?

Bloed wordt gemaakt in het beenmerg. Beenmerg zit in het binnenste van onze botten. In het beenmerg zitten stamcellen. Dit zijn cellen die kunnen uitgroeien tot rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes. Elke dag maakt het lichaam miljoenen nieuwe cellen aan. Zo blijft het aantal bloedcellen in het lichaam op peil. Zodra de bloedcellen rijp zijn, komen ze vanuit het beenmerg in de bloedbaan terecht.

Een volwassene heeft ongeveer 5 liter bloed in het lichaam. Het bloed bestaat uit verschillende onderdelen:

• Rode bloedcellen (erytrocyten) vervoeren zuurstof naar de organen en weefsels.
• Bloedplaatjes (trombocyten) helpen bij het stoppen van bloedingen.
• Witte bloedcellen (leukocyten) beschermen het lichaam tegen infecties. Leukocyten zijn onder te verdelen in granulocyten en lymfocyten.
  • Granulocyten helpen vooral bij de afweer tegen bacteriën.
  • Lymfocyten helpen vooral bij de afweer tegen virussen.
• Plasma is de vloeistof waarin de bloedcellen zich bevinden. Plasma bestaat vooral uit water, eiwitten, voedingsstoffen, vitaminen, hormonen en zouten.

Hieronder ziet u een schema van de bloedvorming: van stamcel tot volwassen bloedcel.

Hoe werkt een leukaferese?

Tijdens de leukaferese krijgt u twee naalden. Via de ene naald stroomt uw bloed naar een speciaal apparaat. In dit apparaat worden de verschillende onderdelen van het bloed van elkaar gescheiden. Dit scheiden gebeurt met behulp van een centrifuge. Dat is een onderdeel van het apparaat dat heel snel ronddraait.

Het apparaat verzamelt de witte bloedcellen. De overige onderdelen van het bloed gaan via de andere naald terug naar uw lichaam. Dit gebeurt continu en in kleine hoeveelheden. Om te voorkomen dat het bloed in het apparaat stolt, wordt een kleine hoeveelheid citraat aan het bloed toegevoegd.

De procedure duurt meestal 3 tot 5 uur. Dit hangt af van de snelheid waarmee de witte bloedcellen kunnen worden verzameld.

Op de foto ziet u de aferesemachine die we in het UMC Utrecht gebruiken.

Hoe verloopt een leukaferese?

Voor de procedure krijgt u in beide armen een naald in een bloedvat. Via de ene naald stroomt uw bloed naar het apparaat. Het apparaat verzamelt de witte bloedcellen. Via de naald in uw andere arm krijgt u de rest van het bloed weer terug.

Voor de procedure zijn meestal wat dikkere naalden nodig. Deze worden vaak geplaatst in een bloedvat aan de binnenkant van de elleboog. Het inbrengen van de naalden kan kort pijn doen. Tijdens de procedure kunt u uw armen meestal niet bewegen. Soms kan een naald op een andere plek in de arm worden geplaatst. U heeft dan meer bewegingsvrijheid.

Een medewerker van de bloedbank blijft tijdens de hele procedure bij u. Deze medewerker bedient ook het apparaat.

Bij de meeste patiënten verzamelen we tijdens één procedure voldoende witte bloedcellen. Heel soms is het nodig om de procedure de volgende dag te herhalen.

Lieskatheter

Soms zijn de bloedvaten in uw armen niet geschikt voor de procedure. In dat geval kan een physician assistant (PA) of een medewerker van de afdeling Anesthesiologie een lieskatheter plaatsen. Een lieskatheter is een dun slangetje dat in een bloedvat in de lies wordt ingebracht. Dit gebeurt onder plaatselijke verdoving en duurt ongeveer 20 minuten. De huid wordt eerst schoongemaakt met jodium en daarna wordt de katheter ingebracht.

De lieskatheter heeft twee openingen:

• één opening voert het bloed naar het apparaat;
• één opening brengt het bloed weer terug in uw lichaam.

Het voordeel van een lieskatheter is dat u tijdens de procedure beide armen kunt blijven bewegen.

Krijgt u een lieskatheter? Dan wordt u meestal één dag vóór de procedure opgenomen in het ziekenhuis. De katheter kan dan de volgende ochtend worden geplaatst. Na de procedure kan de lieskatheter niet direct worden verwijderd. Dit komt doordat er een kleine kans is op een nabloeding. Meestal wordt de lieskatheter aan het begin van de avond verwijderd.

Bijwerkingen

Tijdens of na de leukaferese kunnen bijwerkingen optreden. Deze komen niet bij iedereen voor.

Tintelingen

Tijdens de leukaferese gebruiken we citraat. Een mogelijke bijwerking hiervan is een metaalachtige smaak in de mond of tintelingen rond de mond, in de handen of in de voeten. Deze klachten ontstaan doordat het calciumgehalte in het bloed tijdelijk iets daalt door het citraat. Krijgt u tijdens de procedure last van tintelingen? Vertel dit dan aan de medewerker die bij u aanwezig is. U krijgt dan extra calcium via het infuus. De klachten verdwijnen dan meestal snel.

Meer kans op bloedingen of blauwe plekken

Tijdens de procedure kunnen sommige bloedplaatjes verloren gaan. Bloedplaatjes helpen bij het stoppen van bloedingen. Hierdoor kunt u na de procedure tijdelijk sneller blauwe plekken krijgen of kleine bloedinkjes hebben. Na de procedure controleren we uw bloedwaarden. Is het aantal bloedplaatjes te laag? Dan krijgt u zo nodig een transfusie met bloedplaatjes. Dit komt niet vaak voor.

Vermoeidheid

Na de procedure mag u naar huis.

Veel mensen voelen zich na afloop moe. Dit kan komen door:

• de lange duur van de procedure;
• spanning voor de procedure;
• het geluid van het apparaat;
• veranderingen in de hoeveelheid bloed die door het apparaat wordt verwerkt.

Wij adviseren u daarom om na de procedure niet zelf auto te rijden.

Wat gebeurt er met de afgenomen witte bloedcellen?

In het stamcellaboratorium wordt onderzocht hoeveel witte bloedcellen zijn verzameld. Ook wordt gecontroleerd of het afgenomen materiaal vrij is van bacteriën en andere verontreinigingen.

Tijdens de procedure wordt ook een kleine hoeveelheid plasma verzameld. Dit plasma is nodig voor de verdere verwerking van de witte bloedcellen in het laboratorium.

Praktische informatie

Wij vragen u om op de dag van de leukaferese om 8.15 uur aanwezig te zijn op de afdeling Hematologie, locatie B2 Oost.

U kunt iemand meenemen voor gezelschap tijdens de procedure.

Meld u bij aankomst bij de secretaresse van de kliniek Hematologie (B02.221). Eerst wordt bloed afgenomen. Daarna start de leukaferese.

Tijdens de procedure ligt u op bed. Omdat u bent aangesloten op het apparaat, kunt u niet uit bed komen. Ook een bezoek aan het toilet is tijdens de procedure niet mogelijk. U kunt wel gebruikmaken van een po of urinaal.

Gebruikt u bloedverdunnende medicijnen? Vertel dit dan aan uw arts of verpleegkundige.

Belangrijke adressen en telefoonnummers

UMC Utrecht,
Heidelberglaan 100
Postbus 85500
3508 GA Utrecht
088 75 555 55
Afdeling hematologie,
Locatie B2 oost
088 75 576 55 Polikliniek (tijdens kantooruren)
088 75 558 78 Studieteam
088 75 562 43/41 Verpleegafdeling (buiten kantooruren)

Hebt u nog vragen?

Heeft u vragen over de leukaferese? Neem dan contact op met de stamceltransplantatieverpleegkundigen.

Bereikbaar op werkdagen van 9.00 tot 16.00 uur
Telefoon: 088 75 736 27
E-mail: sctverpleegkundige@umcutrecht.nl

Contact uitklapper, klik om te openen

De afdeling is bereikbaar van 09.00 tot 17.00 uur.