Zorgpad Infectieuze keratitis
Infectieuze keratitis is een ontsteking van het hoornvlies die wordt veroorzaakt door een infectie, bijvoorbeeld door bacteriën, virussen, schimmels of amoeben. Het is een ernstige oogaandoening die snel kan verergeren en zonder behandeling kan leiden tot blijvende schade aan het zicht.
Klachten kunnen bestaan uit pijn, roodheid, verminderd zicht, lichtgevoeligheid en tranen. Soms is er sprake van een wit plekje op het hoornvlies. De aandoening kan onder andere ontstaan door contactlensgebruik, een beschadiging van het oog, een verminderde afweer of een eerdere oogziekte.
Het zorgpad in het UMC Utrecht richt zich op zowel de acute fase (snelle diagnose en behandeling) als de periode daarna, waarin herstel en verdere behandeling centraal staan.
1) Eerste contact/Verwijzing
Patiënten met een (verdenking op) infectieuze keratitis worden meestal met spoed verwezen door een oogarts of via de spoedeisende hulp. Vanwege het risico op snelle verslechtering wordt de patiënt vaak dezelfde dag beoordeeld door een corneaspecialist.
Het UMC Utrecht ontvangt ook verwijzingen uit andere ziekenhuizen voor specialistische beoordeling en behandeling.
2) Voorbereidingsfase
Bij een acute verwijzing is er vaak weinig voorbereiding nodig. Het is wel belangrijk dat bekend is welke klachten er zijn, hoe lang deze bestaan en of er al behandeling is gestart.
Er wordt vooraf informatie verzameld over bijvoorbeeld contactlensgebruik, eerdere oogproblemen, medicatiegebruik en mogelijke risicofactoren zoals trauma of een verminderde afweer.
3) Eerste afspraak
Tijdens de eerste beoordeling voert de corneaspecialist een gericht gesprek en uitgebreid oogonderzoek uit. Hierbij wordt gekeken naar de aard van de klachten, het beloop en mogelijke oorzaken van de infectie.
Het doel van deze eerste beoordeling is om zo snel mogelijk vast te stellen of er sprake is van een infectieuze keratitis, hoe ernstig deze is en welke behandeling direct nodig is.
4) Diagnosefase
Het oog wordt onderzocht met een microscoop (spleetlamp). Daarbij wordt onder andere gekeken naar:
- de grootte en diepte van het ontstekingsgebied (infiltraat)
- beschadigingen van het hoornvlies (epitheeldefect)
- specifieke kenmerken die kunnen passen bij bepaalde verwekkers, zoals virus- of amoebeninfecties
- ontstekingsreacties in het oog, zoals pus in de voorste oogkamer
Ook wordt beoordeeld welke risicofactoren aanwezig zijn, zoals contactlensgebruik, trauma of eerdere infecties.
Indien nodig worden kweken of andere diagnostische testen afgenomen om de veroorzaker van de infectie vast te stellen. Dit helpt om de behandeling zo gericht mogelijk te maken.
5) Gesprek - uitslagen onderzoeken
Op basis van het onderzoek wordt een (werk)diagnose gesteld en besproken. Hierbij wordt uitgelegd welke verwekker waarschijnlijk de oorzaak is en hoe ernstig de infectie is.
De ernst van de aandoening en het risico op complicaties bepalen hoe snel en intensief de behandeling wordt gestart en of opname nodig is.
6) Behandelfase
De behandeling start meestal direct en is gericht op het bestrijden van de infectie en het voorkomen van schade aan het hoornvlies.
Afhankelijk van de oorzaak kan de behandeling bestaan uit:
- intensieve behandeling met antibiotica, antivirale middelen, antischimmelmiddelen of andere antimicrobiële medicatie
- aanpassing van de behandeling zodra de uitslagen van kweken bekend zijn
- aanvullende medicatie, bijvoorbeeld tegen ontsteking of pijn
Bij ernstige infecties kan het nodig zijn om zeer frequent oogdruppels te gebruiken, soms zelfs ieder uur. Wanneer dit thuis niet haalbaar of veilig is, of bij ernstige of snel verergerende klachten, kan opname in het ziekenhuis nodig zijn.
In situaties waarin de infectie onvoldoende reageert op medicatie of wanneer er complicaties dreigen, kan een operatie nodig zijn, bijvoorbeeld een hoornvliestransplantatie om het oog te behouden.
Persoonlijk behandelplan
Voor iedere patiënt wordt een persoonlijk behandelplan opgesteld door de corneaspecialist. Hierin staat welke behandeling wordt gegeven, hoe vaak controles plaatsvinden en wanneer de behandeling wordt aangepast.
De hoofdbehandelaar is een oogarts gespecialiseerd in hoornvliesaandoeningen. Deze is verantwoordelijk voor de coördinatie van de zorg en bespreekt het behandelplan en de voortgang.
Evaluatie
Tijdens de behandeling wordt regelmatig gecontroleerd hoe het oog reageert. Hierbij wordt onder andere gekeken naar:
- verbetering of verslechtering van de klachten en het zicht
- veranderingen in het ontstekingsgebied
- genezing van het hoornvlies
- eventuele bijwerkingen van de behandeling
Op basis van deze controles wordt de behandeling zo nodig aangepast om complicaties te voorkomen en het herstel te bevorderen.
Multidisciplinaire zorg
Bij complexe of onduidelijke gevallen kan de situatie worden besproken met andere specialisten, bijvoorbeeld binnen een landelijke werkgroep voor hoornvliesaandoeningen.
Daarnaast kan samenwerking met andere disciplines nodig zijn, afhankelijk van de onderliggende oorzaak of bijkomende problemen.
7) Herstel en nazorgfase
Controles
Na de acute fase blijft controle noodzakelijk om het herstel te volgen en eventuele restklachten of complicaties tijdig te behandelen.
De frequentie van controles neemt meestal af naarmate het oog rustiger wordt. Sommige patiënten blijven langere tijd onder controle, afhankelijk van de ernst en het beloop van de aandoening.
Leven met de aandoening / ondersteuning
Een infectieuze keratitis kan een grote impact hebben, zeker in de acute fase door pijn en verminderd zicht. Ook na herstel kunnen klachten of littekenvorming invloed hebben op het dagelijks functioneren.
Tijdens het zorgtraject is er aandacht voor deze impact en wordt zo nodig ondersteuning geboden. Patiënten kunnen bij vragen of klachten altijd contact opnemen met het behandelteam. Er is 24 uur per dag, 7 dagen per week een oogarts beschikbaar voor spoedeisende situaties.
8) Transitie
De zorg voor infectieuze keratitis kan zowel bij kinderen als volwassenen plaatsvinden. Kinderen worden, indien opname nodig is, behandeld in het Wilhelmina Kinderziekenhuis.
Indien nodig wordt de overgang naar volwassenenzorg zorgvuldig begeleid.