Karin Gerritsen ontvangt subsidie voor nier-op-een-chip
Nefroloog Karin Gerritsen van het UMC Utrecht ontvangt een subsidie van 1,8 miljoen euro voor het onderzoek NanoKid van NWO. In dit onderzoek werkt ze aan een innovatieve nier-op-een-chip: een miniatuurmodel waarin de belangrijkste nierfuncties worden nagebootst. Het uiteindelijke doel is om deze nier-op-een-chip te gebruiken als fundamentele bouwsteen voor een bioartificiële nier en het verbeteren van niervervangende therapieën.
In Nederland zijn er ongeveer 1,7 miljoen mensen en wereldwijd meer dan 850 miljoen mensen met een chronische nierschade. Hoewel een niertransplantatie vaak de beste behandeloptie is, blijven veel patiënten door een tekort aan donoren en andere factoren afhankelijk van dialyse. Dialyse is een behandeling waarbij het bloed wordt gezuiverd van afvalstoffen en overtollig vocht. De behandeling is zeer belastend voor patiënten en vraagt veel van de zorg.
Nierfuncties nabouwen op miniatuurschaal
In het onderzoek NanoKid bouwt Karin Gerritsen met haar onderzoeksteam de twee belangrijkste functies van de nier na in het laboratorium:
- De glomerulus, die afvalstoffen uit het bloed filtert en afvoert naar de urine.
- De tubulus, die water en nuttige stoffen terugwint in het bloed en actief afvalstoffen uitscheidt.
Daarnaast ontwikkelt het team microsensoren om realtime te meten hoe goed deze onderdelen functioneren. Door deze componenten te combineren ontstaat een nier-op-een-chip, die gebruikt kan worden voor onderzoek en medicijntesten.
Van medicijnontwikkeling tot niervervangende therapieën
“Met het onderzoek leggen we de basis voor een modulaire nier-op-een-chip”, legt Karin Gerritsen uit. “Deze opzet maakt het mogelijk om stap voor stap toepassingen te ontwikkelen: van het testen van geneesmiddelen en ziektemodellering tot het verbeteren van standaard dialyse. Uiteindelijk streven we naar kunstmatige, deels biologische niermodules die in het lichaam geïmplanteerd kunnen worden en de functies van een natuurlijke nier nabootsen.
Wanneer en wat kan de nierpatiënt verwachten?
NanoKid is fundamenteel onderzoek en levert op korte termijn vooral nieuwe kennis en technologie op, zoals een beter begrip van hoe we nierfuncties kunnen nabootsen, een testplatform voor nieuwe medicijnen en bouwstenen voor toekomstige verbeteringen van niervervangende therapieën. Het leidt nog niet direct tot een nieuwe behandeling voor patiënten. Op de lange termijn draagt NanoKid bij aan de ontwikkeling van een bioartificiële nier, een klein apparaat dat de functies van een natuurlijke nier nabootst.
Projectteam
Hoofdaanvrager: dr. K.G.F. Gerritsen (UMC Utrecht)
Medeaanvragers: dr. K.L. Cheng, prof. dr. ir. J. Huskens, prof. dr. R. Masereeuw, dr. S.M. Mihaila, prof. dr. ir. M. Odijk, prof. dr. A.D. van der Meer
NXTGEN Hightech-programma van NWO