Meer inzicht in rechterhartfalen na steunhart
Deze week is het Nationale Hartfalenweek, waarin extra aandacht wordt gevraagd voor hartfalen en de mogelijke behandelingen. Eén daarvan is het steunhart, een mechanische pomp voor patiënten met ernstig hartfalen. Hoewel deze ingreep veel mensen helpt, ontwikkelt een deel van de patiënten na plaatsing hartfalen aan de rechterkant van het hart. Joëlle Elias, onderzoekster en cardioloog in het UMC Utrecht, wil beter begrijpen hoe dat ontstaat en hoe het te voorkomen is.
In Nederland hebben ongeveer 256.000 mensen hartfalen. Bij deze aandoening pompt het hart het bloed niet goed genoeg rond. Voor een klein deel van deze patiënten is het hartfalen zo ernstig dat alleen een harttransplantatie of een steunhart nog een uitkomst biedt. Een steunhart is een mechanische pomp die tijdens een operatie wordt geplaatst en de linkerhartkamer ondersteunt bij het rondpompen van bloed.
Zorg voor je hart: herken hartfalen op tijd
Hartfalen door steunhart
Hoewel een steunhart veel patiënten met ernstig hartfalen helpt, ontwikkelt ongeveer 30% van de patiënten daarna rechterhartfalen. “Dat betekent dat de linkerharthelft wel goed wordt ondersteund, maar dat de rechterkant van het hart vervolgens onvoldoende functioneert,” legt cardioloog en onderzoeker Joëlle Elias uit. Zij richt zich op de behandeling van ernstig hartfalen. Patiënten kunnen daardoor opnieuw klachten krijgen, opgenomen worden in het ziekenhuis, of zelfs overlijden.
Het is onduidelijk hoe rechterhartfalen precies ontstaat na plaatsing van een steunhart. Dit maakt het lastig te voorspellen welke patiënten risico lopen. “We gebruiken nu verschillende echo- en drukmetingen, maar die geven nog onvoldoende zekerheid,” zegt Joëlle. “Met dit onderzoek willen we dieper op dit proces induiken, zodat we rechterhartfalen beter kunnen voorspellen.”
De rol van ontstekingen
Een mogelijke verklaring voor rechterhartfalen na een operatie is een ontstekingsreactie die de rechterkamer beïnvloedt. Eerder onderzoek naar rechterhartfalen wijst hierop, maar bij patiënten met een steunhart is dit nog niet goed onderzocht.
Daarom wil Joëlle samen met onderzoekers van het UMC Utrecht en Amsterdam UMC (dr. Jessie van Wezenbeek) deze ontstekingsreacties beter in kaart brengen. “We meten ontstekingsmarkers vóór en na de plaatsing van een steunhart en hopen zo beter te kunnen voorspellen wie risico loopt,” legt ze uit.
Ontsteking remmen tijdens en na de operatie
De onderzoekers kijken ook naar manieren om de ontstekingsreactie te verminderen. Zo onderzoeken ze een speciaal filter dat tijdens de operatie wordt aangesloten op de hartlongmachine. Met dit apparaat kunnen ontstekingsstoffen uit het bloed worden verwijderd.
“We willen niet alleen rechterhartfalen voorkomen,” benadrukt Joëlle. “Daarom kijken we ook naar het ontwikkelen van behandelmogelijkheden.” Zo onderzoekt het team bijvoorbeeld de stimulatie van de nervus vagus, een zenuw die de hersenen en organen zoals het hart met elkaar verbindt. Deze stimulatie zou mogelijk de ontstekingsreactie kunnen remmen.
Melvin (27) kreeg een steunhart
Door hartfalen kreeg beroepsmilitair Melvin (27) een steunhart (LVAD), een apparaat dat zijn leven enorm veranderde.
“Inmiddels kan ik bijna alles weer wat ik voorheen deed, hoewel met aanpassingen. Ik probeer daarom te focussen op wat ik nog wel kan, niet op wat niet meer mogelijk is."
Verschillen tussen mannen en vrouwen
Tijdens het onderzoek besteedt Joëlle speciale aandacht aan verschillen tussen mannen en vrouwen bij rechterhartfalen. “Opvallend is dat vrouwen minder vaak een steunhart krijgen, maar juist vaker rechterhartfalen ontwikkelen,” vertelt ze. Waarom dat zo is, is nog niet duidelijk.
“Het kan te maken hebben met anatomische verschillen, zoals dat vrouwen gemiddeld een kleiner hart hebben, terwijl een steunhart een vaste grootte heeft. Maar het kan ook zijn dat ontstekingsreacties bij vrouwen een grotere rol spelen.”
Om dit beter te begrijpen ontwikkelen de onderzoekers nieuwe manieren om echo’s te meten, zodat verschillen tussen mannen en vrouwen beter te voorspellen zijn.
Beter voorspellen en behandelen
Met het onderzoek wil Joëlle beter voorspellen welke patiënten rechterhartfalen ontwikkelen en tegelijk begrijpen hoe deze aandoening ontstaat. “Dat is niet alleen belangrijk voor patiënten met een steunhart,” zegt ze. “We weten nog te weinig van rechterhartfalen en behandelmogelijkheden zijn beperkt. Meer inzicht kan dus voor veel patiënten, ook zonder steunhart, verschil maken en de zorg verbeteren.”
Veelgestelde vragen
Wat is rechterhartfalen?
Rechterhartfalen betekent dat de rechterkamer van het hart onvoldoende bloed naar de longen pompt. Hierdoor kan bloed zich ophopen in het lichaam, wat leidt tot klachten zoals vocht vasthouden.
Waarom is rechterhartfalen minder goed begrepen?
Lange tijd lag de focus in onderzoek en behandeling vooral op de linkerkamer van het hart. Deze kamer is groter en werkt onder hogere druk, en werd daarom gezien als het belangrijkst voor de pompfunctie. De rechterkamer kreeg daardoor minder aandacht. Pas de laatste jaren groeit het besef dat rechterhartfalen grote gevolgen kan hebben.
Hoe vaak komt rechterhartfalen voor na een steunhart?
Ongeveer 30% van de patiënten met een steunhart krijgt hiermee te maken.
Kun je vooraf voorspellen wie risico loopt op rechterhartfalen?
Nog niet goed. Huidige metingen geven onvoldoende zekerheid. Daarom doen onderzoekers van het UMC Utrecht en Amsterdam UMC hier verder onderzoek naar.
Waarom krijgen vrouwen vaker rechterhartfalen na een steunhart?
Dat is nog niet duidelijk. Mogelijke oorzaken zijn verschillen in lichaamsbouw en ontstekingsreacties. Dit wordt verder onderzocht.
Topzorg bij hart- en longoperaties
In UMC Utrecht combineren we jarenlange expertise met de nieuwste, minimaal belastende operatietechnieken. We bieden excellente zorg bij bypassoperaties, hartklepoperaties en andere cardiothoracale ingrepen. Bij ons bent u snel aan de beurt en wordt u behandeld door een gespecialiseerd team dat dagelijks complexe hart- en longoperaties uitvoert.
Transplantatie Centrum Utrecht
De specialistische teams van UMC Utrecht zijn toonaangevend in hart-, long- en niertransplantaties. We combineren jarenlange ervaring met de nieuwste behandeltechnieken voor het best mogelijke resultaat. Daarbij bieden we u persoonlijke begeleiding op maat: vanaf het eerste gesprek bereiden wij u voor op de transplantatie en op het leven erna. Zo kunt u rekenen op de beste zorg bij transplantatie.