U krijgt een continent urinestoma. Een stoma is een kunstmatige uitgang via een opening in de buikwand. Bij een continent urinestoma verbindt een inwendig kanaal het urinereservoir, zoals de blaas of vervangblaas, met de stoma. In deze folder leest u meer over de operatie, de verzorging en het katheteriseren. Zo kunt u zich goed voorbereiden.
Wat is een continent urinestoma? uitklapper, klik om te openen
Een stoma is een kunstmatige uitgang voor urine via een opening in de buikwand. De uitgang van deze stoma ligt in de navel of in de rechter onderbuik. Er zijn twee soorten urinestoma's:
- een incontinent urinestoma
- een continent urinestoma
Bij een incontinent urinestoma loopt de urine steeds vanzelf naar buiten. De stoma is dan aangesloten op een stomazakje op de buik. Dit zakje vangt de urine op.
Bij een continent urinestoma lekt er normaal gesproken geen urine uit de stoma. U leegt de blaas of vervangblaas zelf een paar keer per dag met een katheter. Een katheter is een dun slangetje waarmee u de urine laat weglopen. De blaas of vervangblaas blijft dus het reservoir voor de urine.
De medische termen voor het continent urinestoma zijn Boari, Mitrofanoff en Monti. Dit zijn verschillende manieren om het katheteriseerbare kanaal aan te leggen.
- Boari: het katheteriseerbaar kanaal wordt gemaakt van een deel van uw eigen blaas.
- Mitrofanoff: het katheteriseerbaar kanaal wordt gemaakt van de blinde darm, ook wel
appendix genoemd. - Monti: het katheteriseerbaar kanaal wordt gemaakt van de dunne darm.
Voorbereiding uitklapper, klik om te openen
Voor de operatie heeft u gesprekken met de uroloog. Soms krijgt u ook onderzoeken. De uroloog bespreekt met u welke opties er zijn om het urinestoma aan te leggen. De uroloog beantwoordt ook uw medische vragen.
U krijgt daarnaast een afspraak met de stomaverpleegkundige. De stomaverpleegkundige legt uit:
- hoe de opname verloopt
- waar u na de operatie op moet letten
- hoe het leven met een katheteriseerbaar urinestoma eruit kan zien
- wat een goede plek is voor de stoma
Voor de operatie heeft u ook een afspraak op de polikliniek Anesthesiologie. Tijdens deze afspraak bespreken we de narcose en de pijnmedicatie na de operatie.
Daarnaast heeft u een afspraak met de screeningsverpleegkundige. Deze verpleegkundige controleert of al uw gegevens goed in uw dossier staan. Ook krijgt u alvast uitleg over uw verblijf in het ziekenhuis.
De opname uitklapper, klik om te openen
Op de dag van de operatie wordt u vroeg in de ochtend opgenomen op afdeling D5 west. Soms spreken we af dat u de avond vóór de operatie wordt opgenomen. U hoort dit van het opnamebureau.
We nemen de laatste gegevens met u door. De stomaverpleegkundige komt langs om zo nodig de plaats van de stoma af te tekenen. Soms nemen we nog bloed af. Daarna kleedt u zich om en krijgt u een operatiehemd aan. We brengen u daarna naar de operatieafdeling.
De operatie uitklapper, klik om te openen
Tijdens de operatie bent u volledig verdoofd (algehele anesthesie).
Wat gebeurt er tijdens de operatie?
- U krijgt antibiotica via een infuus. Welke antibiotica u krijgt hangt af van urineonderzoek vooraf en van eventuele allergieën.
- De operatie gebeurt via een snee in de onderbuik.
- De arts maakt een kanaal van blaasweefsel (Boari), de blinde darm (Mitrofanoff) of dunne darm (Monti).
- De arts verbindt het kanaal met de blaas met een klepje van blaasweefsel. Dit klepje helpt om lekkage te voorkomen.
- De andere kant van het kanaal wordt verbonden met de huid. Dit kan via de navel of via een plek rechts op de buik. Deze plek heeft u eerder samen met de stomaverpleegkundige gekozen.
- De arts sluit de huid met hechtingen of nietjes. Hechtingen verdwijnen meestal vanzelf na twee tot drie weken. Nietjes mogen na twee tot drie weken verwijderd worden.
Na de operatie uitklapper, klik om te openen
Katheters
Na de operatie wordt u wakker met 2 katheters:
- Eén katheter zit in de blaas via de plasbuis of via de buikwand (suprapubische katheter). Via deze katheter loopt de urine de komende tijd weg.
- Eén katheter zit via de navel, of via de andere gekozen plek, door het nieuwe kanaal naar de blaas. Deze katheter zit met een hechting vast op de buik en heeft een stopje. Via deze katheter loopt geen urine weg. Deze katheter werkt als een soort spalkje, zodat het kanaal goed kan genezen. We gebruiken deze katheter alleen om urine te laten weglopen als de andere katheter verstopt zit.
Soms is het nodig om de blaas of de katheter na de operatie te spoelen. Dit gebeurt vaak als u ook een blaasvergroting heeft gehad. Of als uw blaas is vervangen door een vervangblaas of pouch. Als spoelen nodig is, leren we u dit tijdens de opname.
Buikwond
Afhankelijk van de manier waarop u wordt geopereerd, heeft u één wond of meerdere kleine wondjes. De arts bespreekt met u welke operatievorm mogelijk is. Als u met de operatierobot wordt geopereerd, heeft u meestal ongeveer vijf kleine wondjes in de buik. Als u via de klassieke methode wordt geopereerd, heeft u een buikwond van de navel tot boven het schaambeen. De wond kan in het begin nog een beetje bloed of vocht lekken.
Bewegen
Na de operatie mag u snel weer beginnen met bewegen en uit bed komen. Dit is goed voor uw herstel. Bewegen helpt ook om de darmen en de longen weer goed op gang te brengen. Daarnaast verkleint bewegen de kans op bloedstolsels in de bloedvaten. Om bloedstolsels te voorkomen, krijgt u ook elke dag een prikje.
Gebruikt u een rolstoel? Dan hebben we misschien vooraf met u besproken dat het beter is om de eerste weken op een andere manier te verplaatsen, bijvoorbeeld van bed naar stoel. De fysiotherapeut komt dan bij u langs.
Waar let u op na de operatie?
- Drink voldoende. Liefst twee liter per 24 uur, tenzij de arts anders met u afspreekt.
- Doe tot zes weken na de operatie geen zware lichamelijke inspanning en geen zwaar huishouden.
- Til tot zes weken na de operatie niet zwaar. Til maximaal vijf kilo.
- U mag vanaf 48 uur na de operatie douchen.
- Ga niet in bad en ga niet zwemmen zolang u katheters heeft.
- Maak de ingang van de stoma dagelijks schoon met een vochtig gaasje. U kunt hiervoor gewoon kraanwater gebruiken. Dep de stoma daarna droog met een schoon gaasje.
Controleer regelmatig of de urine goed via de suprapubische katheter wegloopt. Controleer dit ook als u buikpijn krijgt of als er urine lekt. Lekkage kan ontstaan via de katheter in de navel of buikwand, of via de plasbuis.
Loopt de urine niet goed weg? Dan kan het nodig zijn om de katheter te spoelen. We leren u hoe u dit doet. De urine kan tot vier weken na de operatie roze van kleur zijn. Wordt de urine thuis weer roder of donkerder? Neem dan contact op met de dienstdoende uroloog.
Wat doet u als de katheter uit de stoma valt?
Neem zo snel mogelijk contact op met de stomaverpleegkundige of de uroloog. De uroloog plaatst dan een nieuw katheter via het stomakanaal.
De katheter vastzetten uitklapper, klik om te openen
De katheters blijven na de operatie vier tot zes weken zitten. Na de operatie hoort u precies hoe lang dit bij u is.
Het is belangrijk dat de katheter in de stoma goed vastzit. Deze katheter wordt niet vastgezet met een ballon, zoals bij sommige andere katheters. De katheter zit vast met een hechting. Uit ervaring weten we dat deze hechting niet altijd de volle vier tot zes weken blijft zitten.
Als de katheter niet goed vastzit, kan de katheter uit de stoma vallen.
Hoe maakt u de katheter vast?
U maakt de katheter vast met een huidbeschermingsplaatje. Op dit plaatje plakt u de katheter met Fixomull vast. Het kan prettiger zijn om de katheter iets hoger of lager vast te maken. Wissel de kant waarop u plakt af. Zo voorkomt u drukplekken. Vervang de pleisters wanneer dat nodig is.
Naar huis uitklapper, klik om te openen
Bij ontslag krijgt u materiaal mee naar huis voor de eerste dagen. Voor thuis bestellen wij materiaal voor u bij een medisch speciaalzaak. U krijgt:
- een e-mail met een verzendbevestiging en een track-and-tracecode
- bij de eerste levering een folder met uitleg over hoe u later zelf materiaal kunt nabestellen
U kunt meestal zelf nabestellen wat wij eerder voor u hebben besteld. Moet er iets aangepast worden? Dan bestellen wij dit de eerste keer voor u.
Wat is er voor u besteld?
Voor de eerste periode
- huidbeschermplaatje om de katheter vast te maken
- Fixomull om de katheter vast te maken
- katheterzakken voor de nacht
- beenzakken voor overdag
- beenbandjes om de beenzak vast te maken
Voor als u start met katheteriseren
- eenmalige katheters
- Wystopper, een stopje voor in de stoma
- afdekpleisters
Heropname 4 tot 6 weken na de operatie uitklapper, klik om te openen
Vier tot zes weken na de operatie wordt u opnieuw opgenomen. Tijdens deze operatie bekijken we of de blaas goed is hersteld en leert u katheteriseren via de stoma.
Wat neemt u mee?
Neem het volgende mee naar het ziekenhuis:
- ongeveer 15 katheters die we eerder voor u hebben besteld
- de Wystopper
- een aantal afdekpleisters
Wat gebeurt er tijdens de heropname?
Tijdens de heropname maken we soms een foto van de blaas. Zo kunnen we bekijken of de blaas goed is hersteld. Is het herstel goed? Dan starten we met het aanleren van katheteriseren via de stoma. U krijgt antibiotica voorgeschreven voor deze opname. Meestal kunnen we een uur nadat u de antibiotica heeft ingenomen, starten met katheteriseren.
We zetten eerst de suprapubische katheter op een stop. Via deze katheter loopt normaal de urine weg. Door de katheter op een stop te zetten, houden we deze nog achter de hand als een soort nooduitgang.
U leert katheteriseren
De stomaverpleegkundige verwijdert de katheter uit de stoma. Daarna katheteriseert de stomaverpleegkundige de stoma de eerste keer. U ziet dan hoe de handeling gaat. Daarna probeert u het zelf ook een keer.
Na het katheteriseren blijft de Wystopper in de stoma zitten. Dit voorkomt dat de huidopening dichtgroeit. We dekken de Wystopper af met een pleister.
De rest van de dag oefent u met katheteriseren:
- u katheteriseert elke twee uur onder begeleiding
- soms doet u dit eerder, bijvoorbeeld als u aandrang voelt
- u houdt een mictielijst bij, op deze lijst schrijft u hoeveel urine u per keer plast
Aan het einde van de middag bespreek de stomaverpleegkundige met u hoe het gaat. Samen maakt u een plan voor de avond en nacht. Als het goed gaat, verwijderen we voor de nacht de katheter. Heeft u een suprapubische katheter? Dan verwijderen we deze vaak de volgende ochtend.
De volgende ochtend maakt u samen met de stomaverpleegkundige een plan voor de komende dagen.
Oefenen thuis uitklapper, klik om te openen
Thuis gaat u verder met oefenen.
- U katheteriseert elke 2 tot 3 uur
- U doet dit ook als u aandrang voelt
- Dit geldt ook voor de nachten
Dit heeft de eerste dagen veel invloed op uw dag en nacht.
Zorg dat u thuis een maatkannetje heeft. Daarmee kunt u bijhouden hoeveel urine u per keer plast. Dit mag een gewoon goedkoop maatkannetje zijn.
Zo katheteriseert u via de stoma
Volg de onderstaande stappen als u de stoma katheteriseert.
Voorbereiding
- Leg de materialen klaar: een katheter en zo nodig een nieuwe pleister (één keer per dag).
- Was uw handen. Onderweg kunt u uw handen desinfecteren met handalcohol.
Stappen
- Klap de pleister open. Laat de onderkant vastzitten, zodat u deze na afloop weer kunt sluiten.
- Verwijder de Wystopper. Spoel deze zo nodig af en leg hem op een schoon gaasje.
- Maak de ingang van de stoma zo nodig schoon met een gaasje of zacht toiletpapier.
- Open de verpakking van de katheter en haal de katheter eruit.
- Verwijder het rode dopje.
- Plaats de katheter bij de opening van de stoma.
- Breng de katheter rustig in.
- Voelt u weerstand? Duw niet door.
- Trek de katheter een stukje terug en probeer het opnieuw.
- Ontspan en adem rustig uit als dat helpt.
- Laat de urine weglopen.
- Stopt de urine? Schuif de katheter nog twee tot drie centimeter verder naar binnen om de blaas helemaal te legen.
- Haal de katheter rustig naar buiten. Er kan nog wat urine nadruppelen.
- Maak de huid rondom de stoma zo nodig droog.
- Plaats de Wystopper terug in de stoma.
- Sluit de pleister.
- Gooi het gebruikte materiaal weg.
- Was uw handen.
Belangrijk
- U kunt de Wystopper maximaal 30 dagen gebruiken.
- Maak de Wystopper dagelijks schoon volgens de gebruikelijke hygiëneregels.
Vragen of problemen
U kunt altijd contact met ons opnemen. Wanneer u veranderingen aan uw stoma ziet, mag u altijd een foto maken en die naar ons mailen. Vergeet bij het mailen niet uw naam en geboortedatum (of patiëntennummer) te vermelden.
- Mailadres: wsd@umcutrecht.nl
- Telefoonnummer: 088 75 573 70 (maandag tot en met vrijdag van 8.00 - 9.30 uur)
- Bij acute problemen: 06 31 13 47 02
Team stomazorg van het UMC Utrecht
- Andries Rikkers
- Rianne van der Vlist-Vliem
- Loes van de Bunt-van der Horst
Contact uitklapper, klik om te openen
Verpleegafdeling Urologie (verpleegafdeling)