Terug

Immuundeficiënties

Patiënten met een afweerstoornis zijn vaker ziek dan anderen en deze infecties zijn soms moeilijker te genezen. Hiernaast kunnen er auto-immuunziekten bij voorkomen waarbij de afweer juist te snel werkt. Het UMC Utrecht is samen met het Wilhelmina Kinderziekenhuis (WKZ) een expertisecentrum voor immuundeficiënties. Belangrijk is ook dat er wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan naar het beloop en de oorzaak van afweerstoornissen.

Expertisecentrum voor immuundeficiënties (afweerstoornissen)

Wat is het afweersysteem

Een gezond lichaam heeft goede beschermingsmechanismen tegen ziekmakers, zoals virussen en bacteriën. Dit soort ‘indringers’ wordt snel onschadelijk gemaakt. Een groot aantal organen en cellen werkt mee om de weerstand op peil te houden. Vooral de milt, de lymfeklieren en de witte bloedcellen zijn belangrijk voor een sterk afweersysteem. Werken onderdelen van het afweersysteem niet goed, dan heeft u een afweerstoornis.

Mensen met een afweerstoornis zijn vaker ziek dan anderen. Als ze ziek zijn, verloopt de ziekte vaak heftiger en is soms moeilijker te genezen. Gelukkig zijn afweerstoornissen zeldzaam.

Er zijn veel soorten afweerstoornissen, die in ernst en verschijnselen sterk kunnen verschillen. Zo kunnen problemen met de aanmaak van antistoffen een afweerstoornis veroorzaken, maar ook problemen bij het opruimen van virussen en schimmels. Ook regulatiestoornissen van het immuunsysteem en auto-immuunziekten komen voor.

Immuumdeficiënties (afweerstoornissen)

Oorzaken Immuundeficiënties

Bij zeer jonge kinderen gaat het bijna altijd om een aangeboren afweerstoornis. Maar afweerstoornissen of de klachten die daarbij horen kunnen ook later in het leven duidelijk worden zoals bij CVID. 

Op latere leeftijd kunnen afweerstoornissen ontstaan door een afwijking in het afweersysteem zelf (primair immuundeficiëntie) of door andere ziekten of medicijnen

  • ziekte (bijvoorbeeld leukemie)
  • een infectie (bijvoorbeeld ziekte van Pfeiffer of HIV)
  • medicijnen die het afweersysteem onderdrukken
  • chemotherapie bij kanker
  • een operatie of ongeval (bijvoorbeeld beschadiging of verwijdering van de milt)
  • contact met schadelijke stoffen

Om over een primaire afweerstoornis bij volwassenen te kunnen spreken, is het dus belangrijk om andere oorzaken uit te sluiten.

Alarmsignalen

Bij één of meer van onderstaande waarschuwingssignalen, moet verder onderzoek worden overwogen. Bij volwassenen zijn deze signalen :

  • Meer dan twee aangetoonde longontstekingen in de afgelopen drie jaar (thorax foto)
  • Vier of meer infecties  in een jaar waarvoor antibiotica noodzakelijk zijn, zoals midden oorontsteking , sinusitis, bronchitis
  • Terugkerende infecties of infecties waarvoor langdurige behandeling met antibiotica nodig is
  • Een ernstige bacteriële infecties, zoals osteomyelitis, meningitis, sepsis en cellulitis
  • Infecties op ongebruikelijke plaatsen of veroorzaakt door een ongewone ziekteverwekker
  • Familiaire voorgeschiedenis van primaire immuundeficiëntie

Onderzoek en diagnose

Bij mensen met afweerstoornissen kan het stellen van de diagnose soms lang duren, maar meestal is er snel duidelijkheid. Er worden verschillende bloedtesten uitgevoerd. In het UMC Utrecht en het WKZ zijn alle technieken beschikbaar om afweerstoornissen op te sporen.

Als de dokter wil onderzoeken of er voldoende antistoffen en afweercellen in het bloed zijn, kijkt hij/zij naar diverse typen antistoffen en afweercellen in het bloed (IgM, IgA en IgG en bloedcellen). Ook controleert hij/zij of er na een of meer vaccinaties voldoende antistoffen zijn aangemaakt. Zo kan hij/zij zien of het afweersysteem goed werkt.

Vooruitzichten

  • Een bloedonderzoek geeft meer duidelijkheid over de aard en het type afweerstoornis.
  • Een erfelijkheidsonderzoek richt zich op genetische oorzaken van de afweerstoornis.
  • Een beeldvormend onderzoek geeft inzicht in een eventuele bijkomende ziekte, bijvoorbeeld in de longen of de darmen.

Behandeling Immuundeficiënties

Afhankelijk van de afweerstoornis, zijn er meerdere behandelingen die mogelijk zijn:

  • bescherming met antibiotica

  Als de arts dit voorschrijft, gebruikt u elke dag een lage dosis antibiotica. Dit houdt veel infecties buiten de deur.

  • antistoffen vervangingstherapie

  Tijdens deze behandeling krijgt u beschermende afweerstoffen (immuunglobulines) toegediend.

Vooruitzichten

Hoe de vooruitzichten zijn voor iemand met een afweerstoornis, is heel verschillend. Bij de juiste behandeling hebben patiënten niet veel last van hun ziekte. Soms kan de patiënt toch ziek worden, ondanks het gebruik van deze medicijnen.

Vaak vindt er om de paar jaar uitgebreid bloedonderzoek en een longscan plaats om te onderzoeken of de gezondheid goed blijft.

Wetenschappelijk onderzoek

In het UMC Utrecht en het Wilhelmina Kinderziekenhuis wordt onderzoek gedaan naar de oorzaken en gevolgen van afweerstoornissen. Er wordt gekeken naar de algehele gezondheid en effect op het dagelijks leven van patiënten met een afweerstoornis. 

NFU Expertisecentrum

Het UMC Utrecht is door de NFU aangewezen als nationaal expertisecentrum op het gebied van immuundeficiënties (afweerstoornissen) en auto-immuunziekten. Sommige ziekten zijn zo zeldzaam dat het goed is om de kennis, onderzoek en behandeling met betrekking tot deze ziekten te bundelen. Een expertisecentrum verricht veel onderzoek om de kennis over deze ziekten te vergroten. Patiënten hebben de zekerheid binnen ons expertisecentrum dat ze behandeld worden door een team met ruime kennis en ervaring op het gebied van deze ziekten. Het team bestaat uit samenwerkende artsen van verschillende specialismen. Bovendien kunnen patiënten deelnemen aan wetenschappelijk onderzoek als ze dat willen en als hun medische situatie dat toelaat.

Meer informatie

Een overzicht van de belangrijkste ziektebeelden:

Hebt u vragen?

Voor verwijzing heeft u een verwijzing nodig van een huisarts of specialist.

Verwijzingen kunnen door de verwijzer gestuurd worden naar de polikliniek infectieziekten waar de triage plaats vindt  via:

Patiënt krijgt vervolgens een afspraak thuisgestuurd via de post (bij spoed wordt gebeld). De afspraak is op de poli reumatologie en klinische immunologie of op de polikliniek infectieziekten.

Eerste afspraak verzetten?

Bij polikliniek infectieziekten

U kunt bellen naar nummer:

De polikliniek is op werkdagen bereikbaar van 08.00 - 17.00 uur

Bij polikliniek reumatologie en klinische immunologie

U kunt bellen naar nummer:

De polikliniek is op werkdagen bereikbaar van 08.00 - 17.00 uur.