Zorgpad Virale hemorragische koorts
Virale hemorragische koorts (VHK) is een verzamelnaam voor virusinfecties die vrijwel alleen in de (sub)Tropen voorkomen en over worden gedragen ofwel door muggenbeten ofwel door contact met knaagdieren. Soms zijn zij besmettelijk via direct contact met lichaamsvloeistoffen, zoals bloed, urine en speeksel.
Er zijn VHK beelden die relatief mild verlopen zoals Dengue (knokkelkoorts), dit verloopt als een heftige griep.
Er zijn echter ook VHK infecties die ernstig kunnen verlopen (zoals Ebola, Lassa of Gele koorts). Vaak gaat dit gepaard met misselijkheid, braken en eventueel stollingsproblemen met neiging tot bloeding.
Patiënten met een mogelijke besmetting met een ernstig, besmettelijk virus worden met spoed opgenomen en onderzocht, omdat snelle beoordeling en isolatie belangrijk zijn om verdere verspreiding te voorkomen en behandeling te kunnen starten.
1) Eerste contact/Verwijzing
- Niet ernstig/ niet besmettelijk VHK virus (zoals Dengue virus)
In het geval van vermoeden op een minder ernstig en niet besmettelijk VHK virus, zoals Dengue wordt patiënt verwezen voor diagnostiek, naar de Spoedeisende hulp (SEH) of polikliniek afhankelijk van de klachten. - Ernstig maar niet besmettelijk VHK virus (zoals gele koorts)
Verwijzing gebeurt altijd met spoed. Dit kan via verschillende routes, bijvoorbeeld via een huisarts, medisch specialist of GGD.
Na aankomst wordt de patiënt direct gezien en als de verdenking blijft bestaan opgenomen in het reguliere ziekenhuis onder verantwoordelijkheid van de internist-infectioloog. - Ernstig en besmettelijk virus (zoals Ebola, Lassa, Marburg ed)
Verwijzing gebeurt altijd met spoed . Dit kan via verschillende routes, bijvoorbeeld via een huisarts, medisch specialist of GGD.
Patiënten worden dan altijd met speciaal vervoer (ambulance) naar het UMC Utrecht gebracht.
Na aankomst wordt de patiënt direct gezien en als de verdenking blijft bestaan meteen opgenomen in isolatie in het Calamiteitenhospitaal onder verantwoordelijkheid van de internist-infectioloog.
2) Voorbereidingsfase
Als speciaal ambulance vervoer nodig blijkt te zijn, dan kan het enige uren duren voordat die ambulance arriveert. De reden is dat dit speciaal vervoer soms van ver moet komen en het ambulance personeel zich moet voorbereiden door speciale beschermende kleding en maskers en dergelijken aan te trekken.
Bij aankomst in het ziekenhuis krijgt de patiënt uitleg over de situatie en het verdere verloop.
3) Eerste afspraak
De eerste beoordeling vindt direct plaats op de SEH of na opname in het ziekenhuis.
Omdat sommige virussen zeer besmettelijk kunnen zijn, wordt bij een vermoeden daarop de patiënt meteen opgenomen in een speciale isolatiekamer in het Calamiteitenhospitaal. Het Calamiteitenhospitaal is een speciale afdeling in het UMCU voor rampen en noodgevallen. Er bevonden zich speciale isolatiekamers waar patiënten met ernstige en besmettelijke Infectieziekten kunnen worden opgenomen en verpleegd.
Om besmetting van anderen te voorkomen:
- verblijft de patiënt in een aparte kamer
- mag de kamer niet verlaten totdat duidelijk is of er sprake is van besmetting of niet
Zorgverleners nemen extra beschermingsmaatregelen zoals beschermende kleding, haarbedekking, handschoenen en een mondneusmasker en spatscherm.
4) Diagnosefase en onderzoeken
Bij opname wordt direct bloeddruk en pols en zuurstofspanning in het bloed gemeten en een infuus naald ingebracht voor eventueel vochttoediening en behandeling.
Om vast te stellen of er sprake is van een infectie met een VHK-virus, worden direct verschillende onderzoeken gedaan:
- bloedonderzoek
- soms keelmonsters
- urineonderzoek
Deze materialen worden onderzocht in een gespecialiseerd laboratorium. De eerste uitslag is meestal binnen 6 tot 12 uur bekend.
Daarnaast wordt bloed onderzocht om te kijken hoe organen functioneren (zoals lever en nieren) en of er mogelijk andere infecties aanwezig zijn, bijvoorbeeld malaria.
Tijdens de opname wordt dit onderzoek dagelijks herhaald tot het niet meer nodig wordt geacht.
5) Gesprek - uitslagen onderzoeken
Zodra de eerste uitslagen bekend zijn, worden deze direct besproken.
Geen besmetting:
De patiënt wordt verder behandeld in het reguliere ziekenhuis of kan naar huis.
Wel besmetting:
De patiënt blijft opgenomen in isolatie totdat het virus niet meer aantoonbaar is. Dit kan enkele weken duren (ongeveer 2 tot 4 weken)
Daarnaast worden de resultaten dagelijks besproken tijdens de visite van de arts.
6) Behandelfase
De behandeling start direct na opname.
Voor deze virussen bestaat meestal geen specifieke bewezen behandeling. De zorg richt zich daarom op het ondersteunen van het lichaam, bijvoorbeeld:
- toedienen van vocht en zouten via een infuus
- ondersteunen van de bloedstolling
- als nodig pijnstilling en medicatie tegen misselijkheid en diarreeremmers
- antibiotica zolang nog niet zeker is of er ook een bacteriële infectie speelt
Daarnaast wordt de behandeling afgestemd met nationale (RIVM ) en internationale experts, zodat gebruik wordt gemaakt van de meest actuele inzichten.
Persoonlijk behandelplan
Het behandelplan wordt dagelijks opgesteld en zo nodig aangepast door een team van internist-infectiologen.
De arts bespreekt dit plan iedere dag met de patiënt.
Tijdens de opname wordt de situatie dagelijks beoordeeld. Hierbij wordt gekeken naar:
- de aanwezigheid van het virus
- het functioneren van organen
- het herstel van de patiënt
Op basis hiervan wordt de behandeling zo nodig aangepast.
Multidisciplinaire zorg
De zorg wordt uitgevoerd door een gespecialiseerd team van internist-infectiologen en verpleegkundigen met betrokkenheid van de medisch microbioloog
Waar nodig wordt overlegd met andere (inter)nationale experts.
Ook worden persoonlijke wensen en zorgen van de patiënt en zijn/haar naasten dagelijks geïnventariseerd, om waar nodig ook psychosociaal of op andere terreinen ondersteuning te kunnen bieden.
7) Herstel en nazorg
Zodra het virus niet meer aantoonbaar is:
- kan de patiënt de isolatie verlaten
- en, afhankelijk van het herstel, naar huis of naar een reguliere ziekenhuisafdeling
De verdere zorg en controles worden uitgevoerd door de internist-infectioloog op de polikliniek Infectieziekten.