Kennis uit regio in één team bij leverkanker 

Bij deze operatie verwijdert de chirurg de tumor met een deel van het daaromheen liggende gezonde leverweefsel. Voorwaarde voor een operatie is dat er na het weghalen van de tumor voldoende restlever overblijft. Het resterende deel van de lever moet namelijk nog alle functies kunnen uitvoeren. De lever is een groot orgaan, met veel reservecapaciteit. Er kan soms tot 70% van de lever worden weggehaald, maar in geval van een onderliggende leverziekte kan dit veel minder zijn waardoor een operatie niet mogelijk wordt. 

Wanneer leverkanker in een vroeg stadium wordt ontdekt bij een persoon waar ook sprake is van een slecht werkende lever, dan is het soms zinvol een levertransplantatie uit te voeren. 

We kijken daarvoor goed of er niet te veel tumoren zijn en of de tumoren niet te groot zijn. Ook als de leverkanker na een behandeling terugkomt kan een levertransplantatie met u besproken worden.

Hiervoor bestaat een wachttijd. Vaak passen we in de wachttijd een andere behandeling toe. Het RAKU onderhoudt nauw contact met de levertransplantatiecentra.   

Niet alle patiënten komen in aanmerking voor een operatie, maar mogelijk wel voor ablatie. Daarvoor mag de tumor niet te groot zijn. Ablatie is het vernietigen van kankercellen door ze te verhitten. De interventieradioloog brengt met hulp van CT-scan door de huid een naald in de tumor die vervolgens verhit wordt tot 60 tot 90 graden Celcius. Hierdoor sterven de tumorcellen af. Dit gebeurt onder algehele verdoving. De behandeling vindt plaats op de afdeling radiologie van het UMC Utrecht. 

Bij sommige patiënten laat de locatie van de tumor geen behandeling met verhitting toe bv. omdat het tè dicht bij een ander orgaan ligt. Bij deze behandeling worden tumorcellen gedood door elektrische stroomstoten. Zo ontstaat er geen schade aan gezonde organen of weefsel. Dit gebeurt onder algehele verdoving. De behandeling vindt plaats op de afdeling radiologie van het UMC Utrecht.

Tijdens radiotherapie wordt de tumor bestraald van buitenaf. Door de radioactieve straling raken de tumorcellen beschadigd en gaan ze dood. 

De duur van de behandeling bepaalt de bestralingsarts (radiotherapeut). In de regel zijn meerdere bestralingen nodig. Opname in het ziekenhuis is niet nodig. 

Als een operatie of ablatie niet mogelijk is, kunnen we via een bloedvat de bloedtoevoer naar de levertumor afsluiten en daarmee de kankercellen doden. Dit noemen we transarteriële chemo-embolisatie (TACE). Een alternatief is transarteriële radio-embolisatie (TARE). Bij TARE worden er via de bloedtoevoer naar de levertumor radioactieve bolletjes ingespoten. Deze radioactieve bolletjes geven straling af op de plek waar de tumor zit waardoor de tumorcellen sterven. Beide behandelingen vinden plaats onder plaatselijke verdoving. 

Systeembehandeling is een verzamelnaam voor chemotherapie, doelgerichte therapie en immunotherapie. Het gaat om medicijnen die door het innemen van tabletten of via een infuus  door het hele lichaam verspreid worden om de groei van kankercellen te verminderen of de kankercellen te doden. 

Pas als eerder genoemde behandelopties niet mogelijk zijn zal er worden beoordeeld of systeemtherapie mogelijk is. Bij leverkanker is de eerste keus behandeling immuuntherapie met atezolizumab en bevacizumab. Indien dit niet mogelijk is dan kan palliatieve behandeling met sorafenib worden overwogen. De medisch oncoloog zal uitleg geven over de mogelijkheden, mogelijke bijwerkingen en de prognose. 

Binnen het RAKU ontwikkelen we nieuwe behandelingen voor leverkanker. Een voorbeeld hiervan is het voorbehandelen van de zijde van de lever die verwijderd moet worden met radioactieve bolletjes (radio-embolisatie). Hierdoor kan het gezonde deel van de lever voorafgaand aan een operatie uitgroeien en kunnen patiënten met te weinig leverfunctie in sommige gevallen tóch een operatie ondergaan.

De precieze oorzaak van leverkanker is niet altijd bekend. Bij ongeveer één op de vijf patiënten met kanker die in de lever begint (primaire leverkanker) is de oorzaak onduidelijk. Bij vier van de vijf patiënten hangt de kanker samen met een leverbeschadiging, dit noemen we cirrose.

Klachten die kunnen voorkomen bij leverkanker zijn: 

• Een opgezette lever en (vage) pijn in de bovenbuik 
• Misselijkheid en braken 
• Verminderde eetlust 
• Onverklaarbaar gewichtsverlies 
• Algehele zwakte en vermoeidheid 
• Jeuk en geelzucht (het geel zien van de huid en het oogwit) 
• Vochtophoping in de buik (ascites) 
• Spontane bloedingen door stollingsstoornissen 

Heeft u een of meer van deze klachten, dan betekent dat niet meteen dat u leverkanker heeft. Er kunnen ook andere oorzaken van uw klachten zijn. Maakt u zich ongerust en duren de klachten langer, dan kan het verstandig zijn om naar uw huisarts te gaan.

Een aantal onderzoeken kan uitwijzen of u leverkanker hebt. Vaak voeren we een combinatie van deze onderzoeken uit. Voorbeelden van onderzoeken om leverkanker vast te stellen zijn:  Bloedonderzoek, Echografie, CT-scan of MRI-scan, Leverpunctie. Soms, maar niet altijd, is een leverpunctie nodig.   

Op elke leeftijd kun je leverkanker krijgen, maar het komt het meest voor bij mensen tussen de 60 en 85 jaar oud. Ook kinderen kunnen leverkanker krijgen, maar leverkanker is zeldzaam op jonge leeftijd.

Hoe vroeger leverkanker wordt ontdekt, hoe groter de overlevingskans is. In het beginstadium van leverkanker (stadium I) is de overlevingskans na 5 jaar ongeveer 83 procent. Bij late ontdekking van leverkanker is ongeveer 20 procent van de mensen nog in leven na 5 jaar.

De meest voorkomende behandelingen zijn: operatieve verwijdering van de tumor, levertransplantatie, ablatie, embolisatie en systeembehandeling. 

Het Regionaal Academisch Kankercentrum Utrecht (RAKU) is in Nederland één van de grootste behandelcentra voor kanker in de buik. Bij het RAKU komt de kennis en ervaring uit verschillende ziekenhuizen samen in één team. Zo kunnen we snel schakelen en de modernste behandeltechnieken inzetten. Dat maakt de genezingskans groter, ook voor zeldzame en complexe tumoren.

Bij leverkanker kunt u terecht bij alle ziekenhuizen die samenwerken in het Regionaal Academisch Kankercentrum Utrecht (RAKU): St. Antonius Ziekenhuis (NIeuwegein), UMC Utrecht, Meander Medisch Centrum (Amersfoort), Diakonessenhuis (Utrecht), Ziekenhuis Rivierenland (Tiel) en Rivas Zorggroep (Gorinchem). De operatie en behandeling vinden bij primaire leverkanker altijd plaats in het UMC Utrecht.

Een Da Vinci Robot is een operatierobot. De robot maakt het mogelijk om heel nauwkeurig te werken. Daardoor ontstaat bij de operatie slechts een kleine wond. De toegepaste techniek heet ‘minimaal invasief’. Voor patiënten heeft het gebruik van de robot grote voordelen: ze ervaren minder pijn, hebben minder bloedverlies, minder littekenvorming en minder complicaties. Daardoor herstellen patiënten sneller en kunnen ze eerder naar huis. De specialisten van het Regionaal Academisch Kankercentrum Utrecht (RAKU) maken gebruik van de operatierobot Da Vinci Xi.

Voor een Da Vinci Robot operatie bij leverkanker kom je in aanmerking als er geen uitzaaiingen zijn, de tumor technisch te verwijderen is, de lichamelijke en leverconditie een operatie toelaat en er een kans is op genezing. 

Als leverkanker is uitgezaaid buiten de lever dan zijn er geen mogelijkheden meer voor een plaatselijke behandeling van de tumoren. U zal dan verwezen worden naar de oncoloog voor het bespreken van systeemtherapie. Hierbij komt u eens in de drie weken naar het ziekenhuis voor een behandeling met medicijnen via een infuus.

Als er geen mogelijkheid meer is om de leverkanker te behandelen dan zal de behandeling gericht zijn op comfort en het verlichten van uw klachten. Het doel is dan gericht op behoud van de kwaliteit van leven. Vaak zal dit bij de huisarts plaatsvinden waarbij wij als behandelteam een nauwe samenwerking houden voor overleg en advies.