Tracheostomale beademing

Tracheostomale beademing vindt plaats via een buisje (tracheacanule) in een opening in de luchtpijp (tracheostoma). Er wordt dus een nieuwe toegangsweg in het lichaam gemaakt. Deze tracheacanule wordt via een beademingsslang aangesloten op een beademingsmachine, daardoor wordt lucht rechtstreeks in de longen geblazen. 

Waarom een tracheostoma uitklapper, klik om te openen

Tracheostomale beademing wordt gegeven als:

• maskerbeademing niet meer lukt;
• u zich voortdurend verslikt en u daardoor regelmatig een longontsteking hebt;
• u niet kunt hoesten en geen baat (meer) hebt bij aangeleerde hoesttechnieken (airstacken). 

Niet voor elke diagnose is tracheostomale beademing aan te raden, overleg dit met uw behandelaar.

Voor- en nadelen van een tracheostoma uitklapper, klik om te openen

Voordelen

• Het uitzuigen van de luchtwegen is makkelijker. 
• De lucht komt rechtstreeks in de longen. 
• Het gezicht blijft vrij. 
• Er ontstaan geen drukplekken door masker.

Nadelen

• Er is een operatie nodig. 
• Er is meer kans op luchtweginfecties. 
• De zorg is intensiever en risicovoller. Deze manier van beademen heeft gevolgen voor de zorgafhankelijkheid. Er moet altijd iemand in de buurt zijn die kan uitzuigen en de tracheacanule kan wisselen. Dit zijn voorbehouden handelingen en kunnen daardoor alleen uitgevoerd worden door personen die daarvoor geschoold zijn door het CTB. Dit kan ook betekenen dat u hierdoor niet meer thuis kunt blijven wonen. 
• Praten is niet meer vanzelfsprekend en is soms niet meer mogelijk. Het tracheostoma bevindt zich namelijk onder de stembanden waardoor de lucht niet of minder langs de stembanden gaat.

Het aanleggen van een tracheostoma uitklapper, klik om te openen

Een KNO-chirurg brengt het tracheostoma aan onder narcose. De chirurg plaatst ook meteen de canule. Dit is een kleine ingreep.

De eerste 5 dagen is spreken nog niet mogelijk, omdat er rondom de canule een opgeblazen cuff (ballon) zit. Door de opgeblazen cuff voorkomen we dat er wondvocht in de luchtweg loopt en kan de wond genezen.

Canules uitklapper, klik om te openen

Met en zonder cuff

Er zijn verschillende soorten tracheacanules. Er zijn tracheacanules met en zonder cuff. Een cuff is een ballon. Deze ballon sluit de luchtweg naar de keel af. Daardoor gaat de ademhaling alleen nog naar de longen. Als de cuff is opgeblazen, kan er geen speeksel in de luchtwegen komen. Ook voorkomt de cuff dat de tracheacanule lekt. De cuff zorgt dan voor een betere beademing.

Links: Canule met cuff - Rechts: Canule zonder cuff

Spreken met een canule

Een tracheostoma zit onder de stembanden. Om te praten moet er lucht langs de stembanden naar de mond/keelholte stromen. U kunt alleen praten met een tracheacanule zonder cuff of als de cuff leeg is. Met een opgeblazen cuff gaat de ademhaling alleen via de tracheacanule en komt er geen lucht langs de stembanden. U kunt met een opgeblazen cuff niet praten.

Wisselen van de canule

De tracheacanule moet regelmatig gewisseld worden. Dit gaat volgens de afspraken met het CTB. Dit is nodig om de canule en het stoma goed te kunnen reinigen en onderhouden. De canule kan meestal in de eigen woonomgeving gewisseld worden. De handeling wordt uitgevoerd door iemand die hiervoor geschoold is door het CTB.

Noodcanule

Iedereen die beademd wordt met een canule moet ook een noodcanule in bezit hebben. Dit is een kleinere canule die gebruikt kan worden als het tijdens de canulewissel niet lukt om de eigen canule in te brengen. Uitzuigen luchtwegen

Slijm dat niet opgehoest kan worden, kan benauwdheid en luchtweginfecties veroorzaken. Als iemand niet zelfstandig slijm kan ophoesten, moet dit uitgezogen worden met een uitzuigapparaat.

Uitzuigen luchtwegen uitklapper, klik om te openen

Slijm dat niet opgehoest kan worden, kan benauwdheid en luchtweginfecties veroorzaken. Als iemand niet zelfstandig slijm kan ophoesten, moet dit uitgezogen worden.

Beademingsballon uitklapper, klik om te openen

Als u een tracheostoma hebt, krijgt u altijd een handbeademingsballon met overdrukventiel mee. Deze ballon is bedoeld om te beademen in geval van nood. De handbeademingsballon moet altijd bij de patiënt aanwezig te zijn.

Complicaties uitklapper, klik om te openen

Bij het gebruik van een tracheostoma kunnen complicaties ontstaan, zoals:

• luchtlekkage via het stoma langs de canule tijdens spraak en/of beademing. Dit kan ontstaan doordat het stoma te groot is en niet goed om de canule sluit;
• littekenweefsel (wild vlees) in het stoma of aan de stomaranden; 
• geschaafde stomaranden door het wisselen van de canule; 
• beschadigingen of bloedingen van het slijmvlies van de luchtpijp door uitzuigen.

Bevochtiging uitklapper, klik om te openen

Normaal

Ingeademde lucht wordt normaal gesproken door het slijmvlies van de neus bevochtigd, gefilterd en verwarmd. Bij tracheostomale beademing, kan de neus zijn functie niet vervullen. Er is dus altijd een vorm van bevochtiging nodig. Er zijn drie manieren om te bevochtigen: via een bevochtigingsfilter, met een elektrische bevochtiger en druppelen met fysiologisch zout.

Bevochtigingsfilter

Een bevochtigingsfilter is een plastic omhulsel met daarin een opgerolde strook papier. Dit papier houdt vocht vast als u uitademt. Als u daarna inademt, gaat de droge lucht langs het vochtige bevochtigingsfilter. De lucht wordt dan bevochtigd. Het bevochtigingsfilter wordt gebruikt als de beademing overdag zonder elektrische bevochtiger wordt gebruikt. Het is ook mogelijk om een bevochtigingsfilter op een geopende tracheacanule te plaatsen (als u ademt zonder beademingsmachine).

Elektrische bevochtiger

Een elektrische bevochtiger wordt gebruikt om de lucht te verwarmen en te bevochtigen. De bevochtiger mag alleen aan staan tijdens de beademing. Een elektrische bevochtiger verwarmt water via een bevochtigingspotje dat op een verwarmingselement staat. De lucht wordt over het water geleid waardoor het gecondenseerde water de lucht bevochtigt.

Er zijn verschillende type bevochtigers. Bij sommige beademingsmachines zit deze aan de beademingsmachine vast, in andere gevallen is dit een los onderdeel.  Lees op www.ctbscholing.nl uitgebreide gegevens van de bevochtigers.

Onderhoud bevochtigers

Gooi elke ochtend het water uit het bevochtigingspotje weg en laat het potje drogen. Vul het potje elke avond opnieuw tot het aangegeven punt met kraanwater.

U kunt wekelijks de bevochtigingspot reinigen met schoonmaakazijn om kalkaanslag te verwijderen. Spoel goed na met heet water.

Druppelen met fysiologisch zout

Soms worden de luchtwegen gedruppeld met fysiologisch zout (NaCl 0,9%). Het effect van druppelen en balloneren op het verwijderen van slijm is niet bewezen. Toch kan het CTB soms het advies geven om te druppelen bij de aanwezigheid van taai slijm en/of hele droge luchtwegen. Starten met druppelen gebeurt altijd in overleg met het CTB. 

Zuurstof aansluiten uitklapper, klik om te openen

Als er zuurstof moet worden toegevoegd aan de beademing, bevindt zich bij de beademingsmachine in de transsporttas een losse zuurstofnippel.