Terug

AML (Acute myeloïde leukemie)

Acute myeloïde leukemie (AML) is een vorm van acute leukemie. Leukemie is een ander woord voor bloedkanker. Een acute leukemie is een kwaadaardige en levensbedreigende beenmergziekte.

Wat is acute myeloïde leukemie?

Acute leukemie is een levensbedreigende ziekte waarbij in korte tijd (dagen tot weken) een snelle woekering van kwaadaardige leukemiecellen (blasten) de plaats inneemt van de normale bloedaanmaak. Kwaadaardig betekent dat de blasten zich door het lichaam kunnen verspreiden via bloed en lymfevaten.

Er is verschil tussen myeloïde en lymfoïde leukemie. Dat heeft te maken met het soort stamcellen waaruit de ziekte voorkomt. De meeste patiënten hebben myeloïde leukemie. De ziekte ontstaat in de myeloide stamcellen. Uit deze stamcellen vormen zich onder andere bloedplaatjes, rode bloedcellen en een deel van de witte bloedcellen. De andere vorm heet lymfatische leukemie. De ziekte ontstaat uit de lymfoïde stamcel, waaruit lymfocyten onstaan, dit is een bepaald soort witte bloedcellen. De informatie in dit dossier gaat over acute myeloïde leukemie (aml).

Symptomen AML (Acute myeloïde leukemie)

Iemand met acute myeloïde leukemie krijgt binnen enkele weken klachten. Ziekteverschijnselen kunnen zijn:

  • bloedarmoede door een tekort aan rode bloedcellen (bleekheid, vermoeidheid, kortademigheid)
  • bloedingen door een tekort aan bloedplaatjes (bijvoorbeeld bloedend tandvlees, hevige menstruaties, puntvormige bloedinkjes in de huid)
  • infecties doordat de witte bloedcellen niet goed werken (bijvoorbeeld in de keel of blaas)
  • zwellingen in de lymfeklieren, vergrote milt en/of lever
  • zwelling van het tandvlees
  • botpijn

Deze klachten wijzen lang niet altijd op leukemie. Ze komen ook voor bij andere aandoeningen. Als u deze klachten hebt, kunt u het beste naar uw huisarts gaan.

AML (Acute myeloïde leukemie) en het UMC Utrecht

De ziekte AML is zeldzaam. Daardoor zijn er maar een paar ziekenhuizen die specialistische kennis en ervaring over AML in huis hebben, en die wetenschappelijk onderzoek doen naar deze ziekte. Het UMC Utrecht Cancer Center is zo’n ziekenhuis. Het is officieel aangewezen als expertisecentrum op het gebied van AML.

Als patiënt hebt u de zekerheid dat u in een expertisecentrum wordt behandeld door een team met ruime kennis en ervaring, dat bestaat uit samenwerkende artsen van verschillende specialismen. U wordt behandeld volgens de nieuwste inzichten. Bovendien weet u dat u kunt deelnemen aan wetenschappelijk onderzoek als u dat wilt en als uw medische situatie daar geschikt voor is.

Expertisecentrum leukemie

Oorzaken AML (Acute myeloïde leukemie)

Iedereen kan aml krijgen, maar het komt vaker voor bij volwassenen. Per jaar krijgen ongeveer 600 mensen in Nederland te horen dat zij acute myeloïde leukemie hebben.

Over de precieze oorzaak van acute myeloïde leukemie is weinig bekend. We kennen wel een paar risicofactoren:

  • veelvuldig contact met industriële chemicaliën, zoals benzeen
  • blootstelling aan grote hoeveelheden radioactieve straling
  • behandeling met chemotherapie en/of bestraling in het verleden
  • mogelijk speelt erfelijke aanleg een kleine rol

Sommige patiënten met hematologische ziekten, zoals bepaalde myelodysplastische syndromen (mds) en myeloproliferative aandoeningen (mpd of mpn), of met bepaalde genetische aandoeningen zoals het syndroom van down, bloom syndroom en fanconi anemie, hebben een iets verhoogd risico op het ontwikkelen van aml.

Onderzoek en diagnose

Onderzoeken die we kunnen doen bij klachten die wijzen op leukemie zijn:

Bloedonderzoek

Er wordt bloed afgenomen. Dit onderzoeken we onder andere op:

  • klopt het gehalte van rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes?
  • is de verhouding tussen de verschillende soorten bloedcellen normaal?
  • worden er abnormale cellen aangetroffen?

Beenmergonderzoek

In het normale beenmerg vindt de aanmaak van alle bloedcellen plaats. Bloedcellen ontstaan uit stamcellen. Pas als de bloedcellen volledig zijn ‘uitgerijpt’, verschijnen ze in het bloed. In het beenmerg wordt aangemaakt:

  • rode bloedcellen gemaakt, die verantwoordelijk zijn voor het zuurstoftransport in het bloed
  • witte bloedcellen, die zorgen voor de afweer tegen infecties
  • bloedplaatjes, die een rol spelen bij de bloedstolling

Uit het bot aan de achterkant van het bekken wordt een beetje beenmerg opgezogen. Dit onderzoek heet een beenmergpunctie. U krijgt daarvoor een plaatselijke verdoving. Het beenmerg wordt onderzocht. Zo leren we:

  • of de beenmergcellen groeien op de goede manier en met de juiste snelheid
  • of u chromosoomafwijkingen heeft die iets kunnen zeggen over uw prognose

Aanvullende onderzoeken

Als blijkt dat u aml hebt, volgen meestal nog aanvullende onderzoeken. Zoals:

Behandeling AML (Acute myeloïde leukemie)

Als acute myeloïde leukemie wordt vastgesteld, maakt het team van artsen een behandelplan. Daarin staat hoe we de ziekte proberen te bestrijden. Uw arts bespreekt het behandelplan met u. Er zijn verschillende mogelijkheden.

Curatieve behandeling

Als het mogelijk is, streven we natuurlijk naar genezing van leukemie. Een ander woord voor genezing is curatie. Een curatieve behandeling heeft dus genezing tot doel. Mogelijke curatieve behandelingen zijn:

  • Chemotherapie: een behandeling met medicijnen (cystostatica) met een celdodend effect. Deze medicijnen zorgen ervoor dat de tumorcellen zich niet meer kunnen delen. Om te voorkomen dat de ziekte terugkeert, volgt soms ook een nabehandeling met chemotherapie.
  • Een (allogene) stamceltransplantatie: bij chemotherapie gaan ook gezonde cellen dood. Om weer voldoende gezonde stamcellen terug te krijgen, kunt u een stamceltransplantatie ondergaan. Er worden dan kunstmatig gezonde stamcellen (van een donor) in de bloedbaan geplaatst.

Palliatieve behandeling

Bij acute myeloïde leukemie is genezing niet altijd mogelijk. Dat wil niet zeggen dat u niet meer behandeld kunt worden. Er wordt (verder) behandeld met een ander doel: zo lang mogelijk leven met een goede kwaliteit en klachten verminderen. We noemen dat een palliatieve behandeling. Een palliatieve behandeling kan bestaan uit chemotherapie om de ziekte zo ver mogelijk terug te dringen. Er kunnen ook andere behandelingen worden ingezet om ziekteverschijnselen te bestrijden.

Vooruitzichten

Kansen op genezing

Bij leukemie is het moeilijk aan te geven wanneer iemand echt genezen is. Ook na een - in opzet - curatieve behandeling bestaat het risico dat de ziekte terugkomt. We spreken daarom liever niet van 'genezingspercentages', maar van 'overlevingspercentages'. Daarbij wordt meestal een periode van vijf jaar vanaf de diagnose aangehouden. De kans dat de ziekte terugkomt, wordt kleiner naarmate men langer ziektevrij is.

Voor de totale groep mensen met aml is na vijf jaar ongeveer 20% in leven. Dat zijn cijfers die iets zeggen over de hele groepen patiënten met aml. Percentages voor een groep patiënten zijn niet zomaar naar uw individuele situatie te vertalen. Wat u persoonlijk voor de toekomst mag verwachten, kunt u het beste met uw behandelend arts bespreken.

Emotionele gevolgen

De boodschap: ‘u hebt kanker’ is vaak verpletterend. Alles is ineens anders: toekomst, gezinsleven, werk, gedachten …

Het is logisch dat het evenwicht in uw bestaan verstoord is. En dat dat een tijd duurt, zelfs als u met succes behandeld bent. Bij aml is een bijzondere omstandigheid dat de tijd tussen het moment van de diagnose en de start van de behandeling vaak erg kort is: 1dag. Dat is belangrijk voor de kans op succes van de behandeling. Maar het maakt de situatie voor u als patiënt extra overrompelend.

Veel mensen ondervinden belangrijke steun van hun familie en vrienden. En van hun behandelende arts en verpleegkundigen. Toch is het heel normaal om een beroep te doen op extra ondersteuning buiten uw eigen kring.

Wetenschappelijk onderzoek

HOVON: behandelingen in studieverband

In het UMC Utrecht behandelen we patiënten vaak in hovon-verband. Hovon is een samenwerkingsverband tussen de meeste Nederlandse en een aantal buitenlandse hematologie-afdelingen. Zij werken gezamenlijk aan wetenschappelijk onderzoek, om de kennis van ziekten en behandelingen te vergroten.

Om de behandeling van acute leukemie verder te verbeteren vindt de behandeling bij voorkeur plaats in studieverband. Dat doen we uiteraard alleen als u daar schrifelijk toestemming voor hebt gegeven. Een behandeling in hovon-verband betekent dat we de standaardbehandeling aanbieden, en dezelfde behandeling, aangevuld met een ander medicijn. Als u meedoet met het wetenschappelijk onderzoek, wordt er geloot of u de standaardbehandeling krijgt of de onderzoeksbehandeling.

Patiënten die niet in studieverband behandeld wilen worden, krijgen de standaardbehandeling.

Meer informatie

Er zijn verschillende websites met informatie over AML. Wij raden u de volgende websites aan:

Patiëntenwijzer Bloed- en lymfeklierkanker

Op de site Kanker.nl staat de patiëntenwijzer bloed- en lymfeklierkanker. Dat is een hulp bij het kiezen van een geschikt ziekenhuis.

Bij de patiëntenwijzer wordt een ziekenhuis specifiek getoetst op kwaliteiten die door patiënten worden aangemerkt als belangrijk. De patiëntenwijzer combineert ervaringen van patiënten met informatie die de ziekenhuizen aanleveren. Niet iedereen vindt dezelfde dingen belangrijk. U kunt zelf invullen wat uw wensen en voorwaarden zijn. De patiëntenwijzer geeft dan aan welke ziekenhuizen voldoen aan uw wensen.

Hebt u vragen?

Contact

Hebt u vragen? U kunt contact opnemen met de polikliniek hematologie.

T 088 75 576 55

De polikliniek is op werkdagen bereikbaar van 8.00 tot 17.00 uur

Polikliniek

Verpleegafdeling