Terug

Marc Bonten

Arts-microbioloog

Wat doet een arts-microbioloog?

Een arts-microbioloog houdt zich bezig met alle aspecten van infectieziekten. Ik ben verantwoordelijk voor het laboratoriumonderzoek naar de oorzaak van infecties bij patiënten. Daarnaast adviseer ik collega’s en artsen over diagnostiek en behandeling van infecties. Een belangrijk onderdeel van dit werk is de preventie van infecties en van verspreiding van ziekteverwekkers in het ziekenhuis.

In mijn wetenschappelijk onderzoek probeer ik de patiëntenzorg te verbeteren, bijvoorbeeld door methoden te ontwikkelen die het risico op infecties verkleinen en die de behandeling van infecties verbeteren. Zo hebben we aangetoond dat het preventief toedienen van antibiotica de kans op overleving van ernstige zieke patiënten op de intensive care vergroot. Ook hebben we vastgesteld hoe effectief een vaccin tegen de pneumokokkenbacterie bij ouderenlongontsteking voorkomt. Daarnaast hebben we laten zien dat het veilig is om patiënten die met een longontsteking in het ziekenhuis worden opgenomen, met relatief eenvoudige antibiotica te behandelen. 

Ik begeleid studenten en promovendi, en werk ik in een team met andere specialisten zoals internisten, intensivisten, immunologen, epidemiologen en wiskundigen.   

Marc Bonten

Geboortedatum
16 oktober 1964 te Weert

Opleiding
Geneeskunde gestudeerd in promotie-onderzoek in Maastricht en sinds 1998 werkzaam in het UMC Utrecht

Relatie 
Getrouwd en 3 kinderen (2010, 2012 en 2015)

Sport
Voetbal 
 

Marc over resistentiepaniek bij Studium Generale

Wat drijft jou?

Ik wil begrijpen wat er gebeurt: waarom ontstaan bepaalde infecties en hoe kunnen we die voorkomen? In de geneeskunde kunnen we steeds meer. Maar door nieuwe behandelingen, zoals stamcel- en orgaantransplantaties, hebben patiënten een steeds groter risico op infecties. Door ze daartegen te beschermen en in geval van infectie optimaal te behandelen, hebben ernstig zieke patiënten een grotere kans om hun ziekte te overwinnen.

Op die manier wil ik bijdragen aan verbetering van de gezondheidszorg. Om te weten wat de beste behandeling is, is wetenschappelijk onderzoek nodig. Dat is niet altijd eenvoudig. Des te groter is de voldoening als we met een groot – of wat kleiner – onderzoek  kunnen aantonen dat een bepaalde behandeling zinvol is (of juist niet).

Ik vind het ook heel leuk om jonge onderzoekers op te leiden. Inmiddels heb ik zo’n 60 promovendi mogen begeleiden. 
 

Wat zijn belangrijke momenten in jouw loopbaan?

Ik was trots als een pauw toen we, na acht jaar, een vaccinatie-onderzoek met bijna 85.000 gezonde ouderen succesvol hadden afgerond.

Belangrijk zijn ook de drie studies (twee in Nederland en één verspreid over Europa) met in totaal 25.000 patiënten op intensive care afdelingen geweest. In dit onderzoek hebben we kunnen aantonen dat het preventief gebruik van antibiotica (Selectieve Darm Decontaminatie, SDD) de overleving van ernstig zieke patiënten op Nederlandse IC-afdelingen verbetert.

Daarnaast ben ik trots op de jarenlange samenwerking met wiskundigen, die dokters enorm kunnen helpen in het begrijpen van verspreiding van infecties. 

Mijn VICI-beurs van NWO in 2007 en de Excellence Award van de European Society for Clinical Microbiology and Infectious Diseases in 2015 maken mij ook trots. 

Wat zijn de grootste uitdagingen binnen infectieziekten en epidemiologie?

Steeds meer bacteriën worden ongevoelig voor antibiotica. Hierdoor kunnen dit soort infecties steeds moeilijker behandeld worden. Antibioticaresistentie is al een groot probleem in sommige landen. En dat zal uiteindelijk in steeds meer landen een probleem worden.. Het probleem ontstaat door verspreiding van resistente bacteriën, vaak in de hand gewerkt door onnodig gebruik van antibiotica, en doordat er geen nieuwe antibiotica ontwikkeld worden. Lees ook 'Antibioticaresistentie rukt op'

In Nederland hebben we de verspreiding van resistente bacteriën goed onder controle en zijn we spaarzaam met het gebruik van antibiotica. Daardoor hebben we in ons land op dit moment geen grote problemen met antibioticaresistentie. We proberen het gebruik van antibiotica voortdurend te verbeteren en onze kennis ook internationaal te benutten. Lees ook 'Antibioticaresistentie hier onder controle'. 

In Nederland worden we vooral geconfronteerd met infecties bij ernstig zieke patiënten. Die infecties ontstaan omdat de afweer verminderd is; door de ziekte of door de behandeling daarvan. Het is een voortdurende uitdaging om voor die patiënten de diagnostiek en behandeling te verbeteren en om dit soort infecties te voorkomen.

 
Vaccinatie is een van de veiligste en efficiëntste manieren om infecties te voorkomen. Er worden steeds meer vaccins ontwikkeld. Er is echter grootschalig wetenschappelijk onderzoek nodig  om vast te kunnen stellen of die nieuwe vaccins een (betaalbare) toevoeging voor onze gezondheidszorg zijn. Bekijk hier het webinar 'Vaccineren jezelf en anderen beschermen'

Overal op en in ons lichaam bevinden zich bacteriën. De verzameling van alle bacteriën noemen we het microbioom. Met moderne onderzoekstechnieken kunnen we dit microbioom steeds beter bestuderen. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat het microbioom en onze afweer elkaar beïnvloeden. Het microbioom kan verstoord worden, bijvoorbeeld door antibiotica. Zo’n verstoord microbioom zou de oorzaak van ziekte kunnen zijn. Of dat zo is, onderzoeken we in het UMC Utrecht. 

De laatste tijd is er veel aandacht voor bacteriofagen. Dat zijn virussen die bacteriën kunnen doden. Ze werken dus als een antibioticum. Maar of bacteriofagen net zo effectief zijn als onze antibiotica in het bestrijden van infecties bij mensen is nog nauwelijks onderzocht. Daarmee hopen we binnenkort een start te maken. Lees ook 'Het UMC Utrecht zet een biobank op om bacteriofagen te onderzoeken.' 
 

Onderzoeksprojecten

COMBACTE-NET, COMBACTE-CARE, COMBACTE-MAGNET en COMBACTE-CDI

Ik ben coördinator van vier internationale onderzoeksprojecten. Binnen COMBACTE (COMBatting  AntibiotiC resisTance in Europe) wordt een Europees onderzoeksnetwerk gevormd waarin klinische studies met nieuwe antimicrobiële middelen efficiënter uitgevoerd kunnen worden. Dat is nodig omdat we nieuwe behandeling nodig hebben voor infecties die veroorzaakt worden door resistente bacteriën, en omdat het wetenschappelijk onderzoek met dergelijke nieuwe middelen op dit moment te traag en te duur is. Binnen dit netwerk doen we op dit moment zeventien studies in twintig Europese landen met bijna driehonderd ziekenhuizen. COMBACTE wordt gefinancierd door het programma New Drugs for Bad Bugs van het Innovative Medicines Initiative. Start in 2012, einde in 2021).
Meer informatie: www.combacte.com

 

ECRAID Plan

Het netwerk van ziekenhuizen en laboratoria dat opgebouwd is in de COMBACTE-projecten moet uiteindelijk, na de subsidieperiode, als zelfstandige entiteit verder. Dat wordt uitgevoerd in het ECRAID-Plan (start 1-1-2019 einde 31-12-2020). ECRAID staat voor de European Clinical Research Alliance for Infectious Diseases. 

NADP (Netherlands Antibiotic Development Platform)

Het NADP faciliteert samenwerking tussen publieke en private organisaties voor de ontwikkeling van nieuwe antibiotica en alternatieve behandelingen voor infectieziekten voor mens en dier. Ikzelf ben namens het NCOH bestuurslid.
Meer informatie: www.nadp.nl 

MARS (Molecular Diagnosis and Risk Stratification of Sepsis)

De MARS-studie behelst een cohort van Intensive Care-patiënten waarvan dagelijks (sinds 2011 in UMC Utrecht en van 2011-2014 ook in AMC) alle klinische gegevens (automatisch) verzameld worden in een datawarehouse. Van elke patiënt wordt dagelijks de aanwezigheid van infecties vastgelegd en worden bloedmonsters opgeslagen in de biobank. 
Het cohort bevat inmiddels meer dan 14.000 patiënten en meer dan 400.000 bloedmonsters. Met deze gegevens worden uiteenlopende aspecten rondom sepsis en infecties bestudeerd.

 

NCOH (Netherlands Center for One Health)

Het NCOH is een samenwerking van acht academische centra, drie onderzoeksinstituten van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen en het RIVM. Het NCOH streeft een geïntegreerde One Health aanpak na om wereldwijde risico’s op infectieziekten te verkleinen. Onderzoekers van de deelnemende instellingen hebben de krachten gebundeld binnen vier onderzoeksthema’s (“tackling AMR”, “Emerging Infectioud Diseases Prepaerdness”, “Smart and Healthy Farming” en “Ecology and Wildlife Systems”). Ikzelf ben Scientific Director van het thema “Tackling AMR”, waarin we onderzoeken hoe we de wereldwijde toename van antibioticaresistentie kunnen stoppen.
Meer informatie: www.ncoh.nl

 

PREPARE (Platform for European Preparedness Against (Re-)emerging Epidemics)

PREPARE is een Europees onderzoeksnetwerk voor grote internationale klinische infectieziektenstudies, waarmee snel gereageerd kan worden op ernstige nieuwe infecties. Doorgaans slagen onderzoekers er niet in om – bij een nieuwe epidemie – snel wetenschappelijk onderzoek op te zetten. Daardoor kan meestal niet vastgesteld worden wat de beste behandelingen en de beste preventiemaatregelen zijn. In PREPARE werken we aan een zogenaamde platformstudie op Europese Intensive Care-afdelingen, waarmee in geval van een grote epidemie of pandemie (bijv. de griep) snel op de actualiteit ingespeeld kan worden.
Meer informatie: www.prepare-europe.eu