Vorige

Hoofd-hals (chirurgische) oncologie

Hoofd-halsoncologie richt zich op de diagnostiek, behandeling en nazorg van patiënten met kanker in het hoofd-halsgebied. Het hoofd-halsgebied omvat alle lichaamsdelen boven de sleutelbeenderen, behalve de hersenen, de ogen, de schildklier en de wervelkolom.

Kanker in het hoofd-halsgebied

Hoe vaak komt het voor?

In Nederland krijgen elk jaar ongeveer 3000 mensen te horen dat ze kanker hebben in het hoofd-halsgebied. Dit is 4 á 5% van het totale aantal mensen die jaarlijks de diagnose kanker krijgen.

Behandeling in gespecialiseerde ziekenhuizen

Het hoofd-halsgebied is door de anatomie en de vele functies een ingewikkeld gebied. De diagnostiek en behandeling is complex. Kennis en ervaring is belangrijk om een goede kwaliteit van zorg te bieden. In Nederland is daarom afgesproken dat behandeling van kanker in het hoofd-halsgebied gebeurt in gespecialiseerde centra. Het UMC Utrecht is één van die centra. Jaarlijks komen hier meer dan 500 patiënten voor het eerst in behandeling voor hoofd-halskanker.

Overeenkomsten tussen hoofd-halstumoren

Hoofd-halstumoren zijn divers, maar hebben veel overeenkomsten, zowel in de wijze van ontstaan en uitzaaiing als in de methoden van diagnostisch onderzoek, behandeling en revalidatie.

Wie behandelt patiënten met hoofd-halskanker?

De hoofd-hals oncologische werkgroep is verantwoordelijk voor de zorg. De werkgroep is multidisciplinair: alle specialismen die bij de zorg betrokken zijn, nemen deel aan de werkgroep. Leden zijn hoofd-hals chirurgen die gespecialiseerd zijn in behandeling van kanker (Keel-, Neus-, en Oor-artsen, KNO-artsen) en Mondziekten, Kaak en Aangezichtschirurgen, MKA-artsen). Daarnaast zijn ook radiotherapeut, medisch oncoloog, radioloog, een patholoog-anatoom en nucleair geneeskundige lid van de werkgroep.

Naast de medisch specialisten zijn ook veel andere disciplines betrokken: (oncologie)verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten, diëtist, logopedist, fysiotherapeut, mondhygiëniste, maatschappelijk werker en geestelijke verzorger.

Actueel: bewustwordingsweek Hoofd-Halskanker van 16 september t/m 20 september 2019

Make Sense-campagne: De eerste keer

Om hoofd-halskanker bekender te maken en daarmee zoveel mogelijk hoofd-halspatiënten een toekomst te geven, organiseert de Europese Vereniging Hoofd-Halstumoren (EHNS) in samenwerking met Patiëntenvereniging HOOFD-HALS (PVHH) en de Nederlandse Werkgroep voor Hoofd-Hals Tumoren (NWHHT) in het najaar van 2019 weer de Make Sense-bewustwordingscampagne. Dit jaar gaat de campagne over 'de eerste keer'.  


Na de behandeling voor de eerste keer je hobby oppakken, naar de supermarkt, op verjaardagsbezoek, uit eten, naar de kapper, op vakantie of naar het zwembad. Tijdens de campagneweek delen drie ervaringsdeskundigen hun eerste keer met ons. Op de facebookpagina van de PVHH vindt u ook verschillende patiëntverhalen, klik hier om naar de facebookpagina te gaan.

In het UMC Utrecht kunnen patiënten en hun naasten tijdens de campagneweek op de poliklinieken van hoofd-halsgeneeskunde met behulp van koptelefoons verschillende patiëntverhalen beluisteren.

Hieronder ziet u de verhalen die patiënten deelden tijdens de Make Sense-campagne van 2017:   

Repetitie koor PVHH

Sprakeloos - portret Willie Tolboom

Behandelingen

Onderzoek & diagnose

Om te onderzoeken of er sprake is van een tumor kunnen de volgende onderzoeken worden gedaan. U vindt nadere uitleg in de informatiebalk onder deze lijst.

  • Biopsie
  • Onderzoek onder narcose (kijkoperatie)
  • CT-scan
  • PET-scan
  • MRI
  • Echo van de hals met punctie
  • Longfoto (X-thorax) of longscan (CT-thorax)
  • Orthopantomogram (OPG) 
  • Conebeam CT (CbCT)
  • Gebitscontrole door ZTD
  • Bloedonderzoek

Ziektebeelden

De afdeling Hoofd-hals Chirurgische Oncologie behandelt tumoren in:

Uitleg over de onderzoeken

MRI (Magnetic Resonance Imaging)

Een MRI-scan maakt 'dwars- of lengtedoorsneden' van het lichaam zichtbaar, waardoor een eventuele tumor en/of uitzaaiingen in beeld komen. Tijdens dit onderzoek ligt u in een soort koker. Sommige mensen ervaren het onderzoek daardoor als benauwend. Een MRI-apparaat maakt nogal wat lawaai. Hiervoor krijgt u oordopjes in; soms kunt u naar (uw eigen) muziek luisteren. Soms wordt tijdens het onderzoek via een bloedvat in uw arm een contrastvloeistof toegediend.

Echo hals met punctie

Echografie is een onderzoek met behulp van onhoorbare geluidsgolven. Nadat op uw huid een gelei is aangebracht, beweegt de echografist een klein apparaat over uw hals dat geluidsgolven uitzendt. De afbeeldingen op het beeldscherm kunnen op foto's worden vastgelegd.

Zonder punctie is echografie een eenvoudig, niet belastend onderzoek. Als bij dit onderzoek lymfeklieren te zien zijn die mogelijk uitzaaiingen bevatten, verricht de röntgenoloog tijdens de echografie een punctie. Veel patiënten ervaren deze punctie als vervelend. De röntgenoloog prikt met een dunne naald in de desbetreffende lymfeklier om cellen op te zuigen. De weggenomen cellen worden in het laboratorium nader onderzocht.

Longfoto (X Thorax) of longscan (CT-thorax)

Longfoto’s zijn om na te gaan of er uitzaaiingen of andere afwijkingen in de longen zijn. Meestal gaat het om twee overzichtsfoto's, van voren en van opzij. Soms is het nodig een uitgebreider onderzoek te doen met behulp van een CT-scan van de longen.

Orthopantomogram (OPG)

Een OPG is een röntgenfoto van de tanden en kaken. Het wordt ook wel panoramafoto genoemd. De foto wordt gemaakt met een speciaal apparaat, dat rond uw gezicht draait. Tijdens de opname blijft u stil staan

Conebeam CT (CbCT)

De CbCT wordt op dezelfde manier gemaakt als de OPG. U zit op een stoel en het apparaat draait langzaam om u heen. Via reconstructietechnieken worden de beelden driedimensionaal weergegeven.

Gebitscontrole door Ziekenhuis Tandheelkundige Dienst

De Ziekenhuis Tandheelkundige Dienst heet ook wel Hospital Dental Service (HDS).
De ziekenhuistandarts controleert uw gebit en kijkt of u ontstekingen in het gebit of in de kaak hebt. Als u geen eigen gebit meer heeft, gaat de tandarts na of er wortelresten zijn achtergebleven. Het is belangrijk dat uw gebit gezond is, vooral wanneer u bestraling als behandeling krijgt.

Bloedonderzoek

Na afloop van uw eerste polibezoek, gaat u naar het poliklinische priklaboratorium. Daar wordt bloed afgenomen voor bloedonderzoek, onder andere om de werking van uw nieren te controleren. 

Biopsie

Voor de behandeling moet vastgesteld worden uit welk weefsel de tumor bestaat. Daarvoor wordt een stukje van het weefsel dat er afwijkend uitziet weggenomen. Dit noemt men een biopsie. Een patholoog onderzoekt dit stukje met een microscoop in het laboratorium. Soms verricht de arts de biopsie door plaatselijke verdoving met behulp van een spray of injectie. Als dit niet mogelijk is, bijvoorbeeld omdat het verdachte plekje te diep in de keel ligt, gebeurt dit onder narcose. Dit heet een kijkoperatie (scopie).
Vaak is er al een biopsie gedaan door de verwijzende arts. Als dat bij u het geval is, wordt het weefsel opgevraagd. De patholoog in het UMC Utrecht kijkt dit opnieuw na. Een biopsie hoeft dan meestal niet opnieuw gedaan worden.

Onderzoek onder narcose (kijkoperatie)

Om de tumor en het omliggende weefsel zorgvuldig te kunnen inspecteren, verricht de arts soms een kijkoperatie onder narcose. De kijkoperatie kan ook gedaan worden om een eventuele tweede tumor in het mond- en keelgebied uit te sluiten.  Als er nog niet eerder een biopsie is gedaan, dan doet de arts dit tijdens dit onderzoek. Vaak worden biopten op meerdere plaatsen verricht in de mond of keel. De patholoog beoordeelt de biopten in het laboratorium onder de microscoop. Het duurt ongeveer een week voordat er uitslag van een biopt is.

Wanneer u een kijkoperatie krijgt, gaat u als voorbereiding op de narcose naar de Polikliniek voor Pré Operatieve Screening (POS poli). Om een goed beeld te krijgen van uw lichamelijke toestand heeft u een gesprek met de anesthesioloog of verpleegkundige, die u ook uitleg geeft over de narcose. De anesthesioloog schat in welke risico’s voor u verbonden zijn aan de operatie en de anesthesie. En hoe deze kunnen worden beperkt. Zo nodig wordt een ECG (hartfilmpje), bloedonderzoek en een longfoto gemaakt.

CT-scan (computertomografie)

De CT-scan brengt organen heel precies in beeld. Het apparaat maakt doorlopend röntgenopnames waarmee het betreffende lichaamsdeel als het ware in plakjes wordt afgebeeld. Deze 'doorsneden' geven een beeld van de plaats, grootte en uitbreiding van de (mogelijke) tumor en/of uitzaaiingen. Vaak is een contrastvloeistof nodig. Daarom is het advies om twee uur voor het onderzoek niet te eten en te drinken.

PET scan (Positron Emissie Tomografie)

Een PET scan is een nucleaire scan. Bij het onderzoek krijgt u licht radioactieve suikers toegediend. De radioactiviteit is zeer snel weer verdwenen. Voor het verbranden en ombouwen van voedingsstoffen gebruikt het lichaam onder andere suikers en vetten. Dit noemt men de stofwisseling. Kankercellen gebruiken vaak meer suiker dan gezonde cellen en hebben dus een hogere stofwisseling. Een PET scan detecteert kleine hoeveelheden radioactieve suiker, die enkele uren daarvoor is toegediend. De suiker verzamelt zich op plaatsen in het lichaam waar veel stofwisseling plaatsvindt. De PET-camera brengt de verspreiding van deze stof door het lichaam in beeld. Op deze manier kan men onderzoeken hoe de stofwisseling verloopt en kunnen afwijkingen zichtbaar worden die mogelijk met tumorgroei te maken hebben.

Poliklinieken

In het UMC Utrecht heeft de Hoofd-halsgeneeskunde 3 poliklinieken:

Verpleegafdelingen

Opname in verband met de behandeling van hoofd-halskanker kan op verschillende afdelingen plaatvinden. Waar u wordt opgenomen hangt af van de behandeling die u op dat moment krijgt.

Opname in verband met operatie:

Behandeling met  chemotherapie of immunotherapie:

Zorgverleners

Op de polikliniek zijn verschillende medewerkers werkzaam, zoals medisch specialisten, artsen in opleiding tot specialist (AIOS), co-assistenten, verpleegkundig specialisten, medewerkers Medische Assistentie Ambulante Zorgverlening (MAAZ), tandartsassistenten en doktersassistenten.

Naast deze medewerkers ontmoet u op de polikliniek vaak ook nog andere medewerkers zoals de radiotherapeut, de diëtist , de mondhygiënist  of de logopedist.

Meer over de afdeling Hoofd-hals chirurgische oncologie

Zorg en behandeling van hoofd-halstumoren

Verpleegafdeling

Wetenschappelijk onderzoek

De afdeling Hoofd-Hals Chirurgische Oncologie voert intensief wetenschappelijk onderzoek uit. Sommige onderzoeken maken deel uit van grote internationale studies, andere zijn kleinschalig en beperkt tot een enkele afdeling of patiëntencategorie.
Als patiënt kunt u in aanraking komen met wetenschappelijk onderzoek. Vanzelfsprekend wordt u altijd eerst om toestemming gevraagd om deel te nemen aan een wetenschappelijk onderzoek.

Opleiding en onderwijs

De afdeling Hoofd-Hals Chirurgische Oncologie levert een bijdrage aan de opleiding van studenten. Co-assistenten lopen stage op de afdeling. Ook leidt de afdeling KNO-artsen, Kaakchirurgen en Hoofd-Halschirurgen op.
Op de verpleegafdeling werken naast gediplomeerde (oncologie) verpleegkundigen ook studenten verpleegkunde.
Bij- en nascholing van medewerkers heeft een hoge prioriteit.

Samenwerkingsverbanden

De afdeling Hoofd-Hals Chirurgische Oncologie heeft een intensief samenwerkingsverband met het Medisch Spectrum Twente in Enschede en met de Radiotherapiegroep Deventer (voormalig RISO).
De afdeling is actief binnen de Nederlandse Werkgroep Hoofd-Hals Tumoren (NWHHT).

Contact

Met vragen over het specialisme Hoofd-Hals Chirurgische Oncologie, kunt u contact opnemen met:
hoofdhalsoncologie@umcutrecht.nl

De afdeling is bereikbaar van

09.00 - 17.00 uur