Terug

ODD en CD

ODD en CD zijn gedragsstoornissen waarbij iemand extreem dwars, opstandig of agressief gedrag vertoont. Dit gedrag leidt tot nadelige gevolgen voor de persoon en voor zijn omgeving.

Symptomen ODD en CD

Verschijnselen van ODD

Een kind of jongere met ODD:

  • is vaak driftig
  • vindt het moeilijk te gehoorzamen, gaat snel in verzet
  • is snel boos of gefrustreerd
  • heeft vaak de neiging anderen te ergeren of te plagen
  • geeft vaak anderen de schuld van zijn eigen fouten  

Verschijnselen van CD

Bij kinderen en jongeren met CD zijn de gedragsproblemen ernstiger. Een kind of jongere met CD:

  • liegt vaak
  • heeft de neiging om mensen of dieren pijn te doen
  • steelt vaak
  • vecht snel
  • gaat op latere leeftijd vaak inbreken en/of brandstichten

Het gaat vaak om een opzettelijke actie en het kind heeft er geen enkele spijt van. Sommige kinderen hebben eerst gedrag dat hoort bij ODD en als ze ouder worden vertonen ze gedrag dat past bij CD.

Bij gedragsstoornissen komen drie soorten gedrag voor:

  • Oppositioneel gedrag

Gedrag is oppositioneel als iemand zich verzet tegen leiding van volwassenen.

  • Agressief gedrag

Gedrag is agressief als je iemand anders lichamelijk of geestelijk pijn doet of een voorwerp beschadigt.

  • Antisociaal gedrag

Gedrag is antisociaal als normen en regels ernstig worden overtreden, bijvoorbeeld door te liegen, stelen of brandstichten.

ODD en CD en het UMC Utrecht

We bieden hoogwaardige patiëntenzorg aan patiënten (en hun ouders) met een ontwikkelingsstoornis. We onderzoeken of er sprake is van een ontwikkelingsstoornis door psychiatrisch onderzoek. Als het nodig is doen we aanvullend onderzoek. We hebben poliklinische en (dag)klinische behandelmethoden voor patiënten tot 18 jaar. Ook hebben we het diagnostiek- en behandelaanbod uitgebreid voor ouders van patiënten en patiënten die 18 jaar of ouder zijn.

Oorzaken ODD en CD

Iedereen vertoont wel eens dwars, opstandig of agressief gedrag. Maar als dit gedrag herhaaldelijk, onveranderlijk en gedurende langere perioden duurt en leidt tot nadelige gevolgen voor de persoon en zijn omgeving, kan er sprake zijn van een gedragsstoornis.

  • ODD is een afkorting van het Engelse Oppositional Defiant Disorder. In Nederland spreken we van een oppositioneel-opstandige gedragsstoornis.
  • CD is een afkorting van het Engelse Conduct Disorder. De Nederlandse term hiervoor is (antisociale) gedragsstoornis.

ODD komt voor bij ongeveer drie van de honderd kinderen van nul tot 18 jaar. CD komt voor bij ongeveer twee van de honderd kinderen. Gedragsstoornissen ontstaan vanuit een wisselwerking tussen kwetsbaarheid van het kind en de omgevingsfactoren.

Kwetsbaarheid van het kind

Gedragsstoornissen zijn niet erfelijk, maar hebben te maken met de bouwstoffen en de ontwikkeling van onze hersenen. Bij de samenwerking van de hersencellen zijn verschillende stoffen betrokken, zoals dopamine, noradrenaline en serotonine. Die samenwerking is nodig voor functies als de aandacht, onderdrukking van impulsen en beheersen van emoties. Kleine afwijkingen in de samenwerking tussen de hersencellen verstoren deze functies. Aandachtsproblemen, impulsiviteit, overbeweeglijkheid en heftig reageren zijn dan het gevolg.

Omgevingsfactoren

Omgevingsfactoren zijn kenmerken uit de omgeving van een kind of jongere, waardoor gedragsstoornissen gemakkelijker in stand gehouden worden.

Omgeving bestaat onder meer uit:

  • het gezin: ouders, broers, zusjes
  • de school, leraren en leeftijdsgenootjes
  • (sport)clubs, vriendjes
  • televisie en videospelletjes

Kinderen in de koppigheidsperiode of peuterpuberteit, tussen het tweede en het derde jaar, willen hun zin doordrijven. Als ouders grenzen stellen worden peuters dwars en boos en krijgen ze driftbuien. Maar als ouders het ongewenste gedrag niet begrenzen, zal een kind denken dat hij krijgt wat hij wil door dit ongewenste gedrag. De kans dat het kind dit gedrag vaker vertoont, neemt dan toe.

Het risico bestaat dat een kind op school moeite heeft om de grenzen van de leerkracht te accepteren. Wanneer deze het kind hiervoor straft, leidt tot een gevoel van benadeling wat weer sneller tot dwars en boos gedrag leidt.

Onderzoek en diagnose

Intakegesprek

Tijdens het eerste gesprek is een van onze psychiaters altijd aanwezig. We bespreken dan de klachten en de voorgeschiedenis van uw kind. Daarna volgt een aantal onderzoeken.

Onderzoek

Wij doen verschillende onderzoeken bij uw kind om te ontdekken waardoor de problemen in het functioneren zijn ontstaan:

  • Psychologisch onderzoek

Psychologen voeren testen uit om te onderzoeken wat probleemgebieden zijn voor uw kind. Ze meten het IQ en voeren een persoonlijkheidsonderzoek uit.

  • Gezinsdiagnostisch onderzoek

Wanneer uw kind wordt opgenomen, willen wij graag ook de rest van het gezin spreken. We kijken hoe bepaalde gezinspatronen verlopen en proberen met ouders en broers en zussen te kijken wat beter kan.

  • Speltherapie

Samen met de therapeut doet uw kind een spel, waarbij andere onderzoekers observeren vanachter een doorkijkspiegel.

Behandeladvies

Na afloop van de onderzoeken geeft de psychiater een behandeladvies. In het advies bespreken we de bevindingen, zoals de diagnose.

Behandeling ODD en CD

Als uw kind ODD of CD heeft, dan denken we samen met u en uw kind na over een passende vorm van behandeling of hulp. In een behandelplan leggen wij samen met u en uw kind vast aan welke doelen we gaan werken en welke middelen we daarbij inzetten.

Soorten behandelingen die wij doen zijn:

  • Ouderbegeleiding

Misschien hebt u na het stellen van de diagnose nog vragen. U kunt deze stellen aan uw ouderbegeleider.

  • Cognitief gedragstherapeutische trainingen

Jongeren vanaf 12 jaar leren bij deze trainingen vanuit een ander perspectief naar een situatie te kijken en op een andere manier te reageren.

  • Psycho-educatie

De behandelend arts en de systeembegeleider (of de thuisbegeleider) geven u en uw kind informatie over ODD en CD, zodat u de stoornissen beter kunt begrijpen en uw kind beter met zijn stoornis kan omgaan.

  • Andere vormen van behandeling

Soms is individuele behandeling of een groepsbehandeling het beste. Ook kunnen we kiezen voor meer intensieve behandelvormen als dagbehandeling of kortdurende klinische opname.

Wat u zelf kunt doen

Ontwikkelingsstoornissen kunnen we nog niet voorkomen, omdat erfelijkheid een belangrijke rol speelt bij de ontwikkeling van de hersenen. Wat u als ouder wel kunt doen, is aangeleerde opvoedvaardigheden blijven gebruiken. U heeft daarbij vaak langdurig hulp nodig. Kinderen met ODD of CD hebben namelijk een verhoogde kans op het niet afmaken van hun opleiding, op criminaliteit en verslaving.

Vooruitzichten

Bij ieder kind verloopt een gedragsstoornis anders. Het ligt eraan hoe ernstig de gedragsstoornis is: mildere vormen nemen vaak na een tijdje af. Verder blijkt dat de gedragsproblemen in de loop van een half jaar tot een jaar afnemen door de behandelmethoden die we toepassen. Deze effecten zijn ook na langere tijd nog merkbaar.

Emotionele gevolgen

Afwijzing

Als een kind of jongere bij leeftijdgenoten zijn zin wil doordrijven, zich overheersend opstelt of impulsief gedrag vertoont, dan bestaat het gevaar dat leeftijdgenoten dit niet prettig vinden. Vrienden zullen minder snel contact willen opnemen, en dit voelt dan als afwijzing.

Geweld als oplossing

Een kind of jongere kan zich eenzaam gaan voelen en negatief over zichzelf gaan denken. Dit kan zelfs gepaard gaan met agressief gedrag tegen anderen. Als hij voorbeelden ziet van agressief gedrag op de televisie, in videospellen of in de werkelijkheid, kan hij ook het gevoel krijgen dat agressief gedrag een juist middel is om problemen op te lossen.

Meer informatie


Over ODD/CD

Op de website van het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie (KJP) kunt u meer lezen over ODD en CD. Het KJP is een landelijke netwerkorganisatie met veel informatie over kinder- en jeugdpsychiatrie.

Oudervereniging

Voor de verschillende ontwikkelingsstoornissen bestaan verschillende ouder- en patiëntenverenigingen. Deze verenigingen helpen ouders en kinderen bij het bieden van structuur en duidelijkheid. De landelijke vereniging voor ouders van kinderen met ontwikkelingsstoornissen bij leren en/of gedrag is Oudervereniging Balans. Daar kunt u meer informatie vinden.


digitale folder ODD en CD bij kinderen

Digitale folder OCC en CD

Informatie over ODD en CD bij kinderen

Lees meer

Hebt u vragen?

Hebt u vragen, of wilt u een afspraak maken? Neem dan contact op met het Advies en Aanmeldteam psychiatrie.

Het Advies en Aanmeldteam is bereikbaar van 08.00 - 17.00 uur